lek uczulający na światło
Lek uczulający na światło, zwany fotouczulającym, to substancja medyczna, która zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie ultrafioletowe (UV), prowadząc do reakcji fototoksycznych lub fotoalergicznych. Mechanizm działania polega najczęściej na absorpcji energii promieniowania przez substancję leku, co skutkuje powstaniem reaktywnych form tlenu uszkadzających komórki skóry.
Do najczęściej stosowanych leków o potencjale fotouczulającym należą: niektóre antybiotyki (tetracykliny, fluorochinolony), leki przeciwzapalne (niesteroidowe leki przeciwzapalne), leki przeciwgrzybicze, diuretyki tiazydowe, leki przeciwpsychotyczne (fenotiazyny), retinoidy oraz niektóre leki przeciwcukrzycowe. Reakcje fotouczulające mogą pojawić się już po kilku minutach lub godzinach od ekspozycji na światło słoneczne.
Objawy kliniczne fotouczulenia obejmują rumień, obrzęk, pęcherze, świąd oraz pieczenie skóry w miejscach eksponowanych na światło słoneczne. W ciężkich przypadkach mogą przypominać oparzenie słoneczne. Profilaktyka polega na unikaniu ekspozycji na intensywne światło słoneczne, stosowaniu filtrów przeciwsłonecznych o szerokim spektrum działania oraz odzieży ochronnej podczas terapii lekami fotouczulającymi.
Różnicowanie między reakcją fototoksyczną a fotoalergiczną ma znaczenie kliniczne. Reakcje fototoksyczne są częstsze, pojawiają się szybciej, przypominają nasilone oparzenie słoneczne i mogą wystąpić u każdego pacjenta przy odpowiednio wysokiej dawce leku i promieniowania. Reakcje fotoalergiczne są rzadsze, wymagają wcześniejszej sensytyzacji, mają charakter immunologiczny i mogą obejmować obszary skóry nieeksponowane bezpośrednio na światło.