czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej
Kwasica mleczanowa (acidosis lactica) to poważne zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się nadmiernym gromadzeniem mleczanów w organizmie i obniżeniem pH krwi poniżej 7,35. Do najważniejszych czynników ryzyka kwasicy mleczanowej należą stany przebiegające z hipoperfuzją tkanek, takie jak wstrząs kardiogenny, hipowolemiczny czy septyczny, ciężka niewydolność krążenia oraz masywne krwotoki.
Istotnym czynnikiem ryzyka są także zaburzenia oksygenacji tkanek, w tym ciężka hipoksemia, niedokrwistość oraz zatrucie tlenkiem węgla. Niewydolność wątroby i nerek znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, gdyż narządy te odpowiadają za metabolizm i eliminację mleczanów. Wśród innych czynników wymienia się ciężkie zakażenia, intensywny wysiłek fizyczny oraz stosowanie niektórych leków, w szczególności metforminy u pacjentów z niewydolnością nerek.
Czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej obejmują również choroby mitochondrialne, nowotwory złośliwe, zwłaszcza hematologiczne, zatrucia alkoholem metylowym i etylowym oraz glikolami. Diagnostyka tego zaburzenia opiera się na badaniach laboratoryjnych, które wykazują obniżone pH krwi, podwyższone stężenie mleczanów (>4 mmol/l) oraz zwiększoną lukę anionową. Wczesne rozpoznanie czynników ryzyka i ich modyfikacja ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania temu potencjalnie zagrażającemu życiu powikłaniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abmetfina XR
Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym terapii metforminą, szczególnie w kontekście ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, oddechowego oraz posocznicy. Nagłe obniżenie GFR poniżej 30 ml/min stanowi przeciwwskazanie do stosowania metforminy ze względu na ryzyko kumulacji leku i rozwoju kwasicy mleczanowej. Diagnostyka opiera się na stwierdzeniu kwasicy metabolicznej z pH krwi <7,35, stężeniu mleczanów >5 mmol/l, zwiększonej luce anionowej oraz podwyższonym stosunku mleczanów do pirogronianów. Wskazane jest regularne monitorowanie czynności nerek oraz ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków nefrotoksycznych, alkoholu, czy w stanach niedotlenienia tkanek. W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej należy natychmiast odstawić metforminę i wdrożyć odpowiednie postępowanie medyczne.
astenia, ból brzucha, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, cukrzyca, czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej, doustne leki przeciwcukrzycowe, duszność kwasicza, GFR, glikemia, HbA1c, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, hipotermia, jodowe środki kontrastowe, ketoza, kumulacja metforminy, kwasica mleczanowa, leki przeciwnadciśnieniowe, luka anionowa, meglitynidy, metformina, mleczany, nefropatia kontrastowa, neuropatia, niedocukrzenie, niedokrwistość, niedotlenienie tkanek, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, NLPZ, odwodnienie, pH krwi, pochodne sulfonylomocznika, posocznica, skurcze mięśni, śpiączka, witamina B12, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, zabiegi chirurgiczne, zaburzenia perfuzji narządów, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe