glikokortykosteroid systemowy

Glikokortykosteroidy systemowe to grupa leków hormonalnych o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, które podawane są ogólnoustrojowo (doustnie, dożylnie lub domięśniowo). Działają na receptory glikokortykosteroidowe znajdujące się niemal we wszystkich komórkach organizmu, regulując ekspresję genów i hamując produkcję cytokin prozapalnych.

Do najczęściej stosowanych glikokortykosteroidów systemowych należą: prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i hydrokortyzon. Różnią się one między sobą siłą działania, okresem półtrwania oraz nasileniem efektu mineralokortykosteroidowego. Deksametazon wykazuje najsilniejsze działanie przeciwzapalne przy minimalnym efekcie mineralokortykoidowym, co czyni go lekiem z wyboru w wielu stanach nagłych.

Wskazania do stosowania glikokortykosteroidów systemowych obejmują choroby autoimmunologiczne (np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy), choroby zapalne jelit, astmę, POChP, choroby alergiczne, stany zagrożenia życia (wstrząs anafilaktyczny, obrzęk mózgu), a także niektóre nowotwory układu krwiotwórczego.

Długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów systemowych wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, takich jak: osteoporoza, miopatia posteroidowa, zespół Cushinga, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, dyslipidemia), zwiększone ryzyko infekcji, zaćma, jaskra oraz supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Z tego powodu zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.

Przy odstawianiu glikokortykosteroidów systemowych po długotrwałej terapii konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby zapobiec zespołowi odstawienia steroidów i niewydolności nadnerczy wtórnej. Szybkość redukcji dawki zależy od czasu trwania terapii, dawki leku oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl