zatrucie kwasem salicylowym
Zatrucie kwasem salicylowym (salicylizm) to stan kliniczny wywołany przedawkowaniem kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) lub innych salicylanów. Zjawisko to może być następstwem przypadkowego lub celowego spożycia nadmiernych dawek, a objawy pojawiają się zwykle przy stężeniu salicylanów w surowicy przekraczającym 40-50 mg/dl.
Patofizjologia zatrucia salicylanami obejmuje zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (początkowo alkaloza oddechowa, następnie kwasica metaboliczna), zaburzenia metabolizmu węglowodanów, zwiększony katabolizm białek oraz rozregulowanie gospodarki wodno-elektrolitowej. Charakterystycznymi objawami są: szum w uszach (tinnitus), hiperwentylacja, nudności, wymioty, gorączka oraz zaburzenia świadomości.
Diagnostyka opiera się na wywiadzie, obrazie klinicznym oraz oznaczeniu stężenia salicylanów w surowicy krwi. Nomogram Done’a pomaga oszacować ciężkość zatrucia i ryzyko powikłań. Leczenie obejmuje dekontaminację przewodu pokarmowego, alkalizację moczu w celu przyspieszenia eliminacji toksyny, korektę zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej oraz w ciężkich przypadkach – hemodializę.
Zatrucia salicylanami wymagają szczególnej uwagi u dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami nerek, gdyż w tych grupach ryzyko powikłań i śmiertelność są znacząco wyższe. W przypadku zatrucia przewlekłego, objawy mogą być niespecyficzne, co utrudnia diagnostykę.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g
Produkt leczniczy Mobilat zawiera trzy składniki aktywne: kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan oraz ekstrakt z kory nadnerczy. Kwas salicylowy szybko przenika przez skórę, jednak przy stosowaniu miejscowym zgodnie z zaleceniami nie osiąga się stężeń w surowicy przekraczających 30 mg/dl, co eliminuje ryzyko toksyczności. Brak jest jednoznacznych danych dotyczących mutagenności i kancerogenności kwasu salicylowego, natomiast badania teratogenności wskazują na potencjalne ryzyko przy regularnym stosowaniu u zwierząt, obejmujące zaburzenia zagnieżdżania zarodków oraz toksyczność wobec zarodków i płodów. Mukopolisacharydowy polisiarczan wykazuje toksyczność zarodkową przy dawce 32 mg/kg, objawiającą się zmniejszoną masą ciała, zwiększoną resorpcją zarodków i obniżoną przeżywalnością płodów, jednak bez działania teratogennego; nie stwierdzono mutagenności, a badania rakotwórczości nie zostały przeprowadzone.
aberracja chromosomalna, badanie rakotwórczości, badanie teratogenności, badanie toksykologiczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekstrakt z kory nadnerczy, hormon kory nadnerczy, kortykosteroid, kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan, podrażnienie miejsca podania, potencjał kancerogenny, powiększenie węzłów chłonnych, przenikanie przez skórę, stężenie ogólnoustrojowe, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy krwi, test Amesa, toksyczność przewlekła, toksyczność zarodkowa, zatrucie kwasem salicylowym - Leksykon leków
Przedawkowanie – Verrucutan (5 mg + 100 mg)/g
Produkt leczniczy Verrucutan zawiera 5 mg fluorouracylu i 100 mg kwasu salicylowego w 1 g roztworu i jest stosowany miejscowo na zmiany skórne. Standardowa aplikacja na powierzchnię 25 cm² dostarcza około 0,2 g produktu, co odpowiada 1 mg fluorouracylu (0,017 mg/kg masy ciała dla pacjenta 60 kg). Toksyczność ogólnoustrojowa fluorouracylu pojawia się dopiero przy dawkach dożylnych ≥15 mg/kg, co wskazuje na bardzo wysoki margines bezpieczeństwa (około 1000-krotny) przy stosowaniu miejscowym. Przezskórne wchłanianie fluorouracylu jest minimalne, co dodatkowo ogranicza ryzyko działań niepożądanych systemowych. Stężenie kwasu salicylowego w osoczu po prawidłowej aplikacji nie przekracza 5 mg/dl, znacznie poniżej progu toksyczności (≥30 mg/dl), co minimalizuje ryzyko zatrucia salicylanami podczas standardowej terapii.
działanie niepożądane, farmakokinetyka, fluorouracyl, krwawienie z nosa, kwas salicylowy, leczenie objawowe, ośrodek toksykologiczny, przedawkowanie leku, reakcja miejscowa, roztwór na skórę, tinnitus, toksyczność ogólnoustrojowa, wchłanianie przezskórne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrucie kwasem salicylowym, zatrucie salicylanami - Leksykon leków
Przedawkowanie – Maść na odciski Aflofarm (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski Aflofarm zawiera kwas salicylowy (400 mg/g) oraz kwas mlekowy (100 mg/g), które wykazują działanie keratolityczne i złuszczające. Pomimo braku udokumentowanych przypadków przedawkowania, istnieje ryzyko miejscowych działań niepożądanych takich jak podrażnienie skóry, zaczerwienienie, pieczenie czy świąd, zwłaszcza przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry. Działanie żrące kwasu salicylowego może prowadzić do uszkodzenia zdrowej skóry otaczającej odcisk. Teoretycznie możliwe jest również wystąpienie objawów ogólnoustrojowych, w tym salicylizmu (szumy uszne, zaburzenia słuchu, nudności, wymioty) oraz zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, szczególnie przy znacznym wchłanianiu systemowym, choć brak jest potwierdzonych przypadków.
działanie keratolityczne, działanie złuszczające, działanie żrące, kwas mlekowy, kwas salicylowy, lanolina, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, salicylizm, szumy uszne, wchłanianie systemowe, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia kwasowo-zasadowe, zaburzenia słuchu, zatrucie kwasem salicylowym - Leksykon leków
Przedawkowanie – Polfungicid (50 mg + 10 mg)/ml
Przedawkowanie Polfungicid, roztworu na skórę zawierającego chlormidazolu chlorowodorek (50 mg/ml) oraz kwas salicylowy (10 mg/ml), jest niezwykle rzadkie i nie odnotowano dotychczas udokumentowanych przypadków. Mimo to, w przypadku przypadkowego lub omyłkowego doustnego spożycia preparatu, który jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego, istnieje ryzyko toksyczności. W takich sytuacjach zaleca się natychmiastowe podjęcie działań eliminujących lek z organizmu, w tym indukcję wymiotów, płukanie żołądka oraz monitorowanie równowagi wodno-elektrolitowej i leczenie objawowe w razie potrzeby.
badanie laboratoryjne, chlormidazolu chlorowodorek, działanie niepożądane, glikol propylenowy, indukcja wymiotów, kwas salicylowy, leczenie objawowe, płukanie żołądka, podrażnienie błony śluzowej, równowaga wodno-elektrolitowa, salicylizm, toksyczność, zaburzenia elektrolitowe, zatrucie kwasem salicylowym - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Mobilat koncentrują się na trzech składnikach aktywnych: kwasie salicylowym, mukopolisacharydowym polisiarczanie oraz ekstrakcie z kory nadnerczy. Kwas salicylowy wykazuje szybką penetrację przez skórę, zależną od formy farmaceutycznej, dawki, powierzchni aplikacji, czasu leczenia oraz stanu skóry. Toksyczność objawia się przy stężeniu w surowicy powyżej 30 mg/dl, jednak przy miejscowym stosowaniu żelu Mobilat nie osiąga się toksycznych poziomów. Brak jest jednoznacznych dowodów na mutagenność i kancerogenność kwasu salicylowego, choć wykazano potencjalne działanie teratogenne przy ekspozycji pozajelitowej u zwierząt. Mukopolisacharydowy polisiarczan, podawany domięśniowo przez 13 tygodni u psów i szczurów, powodował miejscowe podrażnienia oraz powiększenie narządów limfatycznych i wątroby, a w dawce 32 mg/kg wykazywał toksyczność zarodkową bez efektów teratogennych. Testy mutagenności tej substancji były negatywne, jednak brak jest danych dotyczących jej potencjału rakotwórczego.
absorpcja przezskórna, aplikacja zewnętrzna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekstrakt z kory nadnerczy, farmakokinetyka, gospodarka hormonalna, kortykosteroid, kwas salicylowy, mukopolisacharydowy polisiarczan, mutagenność, penetracja przez skórę, potencjał kancerogenny, powiększenie węzłów chłonnych, teratogenność, test aberracji chromosomalnych, test Amesa, toksyczność przewlekła, zatrucie kwasem salicylowym