wrażliwość na promieniowanie UV
Wrażliwość na promieniowanie UV (ultrafioletowe) to zjawisko kliniczne, w którym skóra wykazuje nadmierną reakcję na ekspozycję na światło słoneczne lub sztuczne źródła promieniowania UV. Może ona wynikać z uwarunkowań genetycznych, chorób autoimmunologicznych, przyjmowanych leków lub zaburzeń metabolicznych.
W praktyce klinicznej wrażliwość na promieniowanie UV może manifestować się w postaci oparzeń słonecznych pojawiających się nawet po krótkiej ekspozycji, wysypki, świądu, pieczenia, a w niektórych przypadkach także obrzęku i pęcherzy. Przewlekła ekspozycja u osób nadwrażliwych zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów skóry oraz przyspieszonego fotostarzenia.
Szczególne jednostki chorobowe związane z nadwrażliwością na UV obejmują toczeń rumieniowaty, porfiryę, albinizm oraz fotodermatozy. Leki fotouczulające, takie jak niektóre antybiotyki, leki przeciwpsychotyczne czy diuretyki, mogą również indukować lub nasilać reakcje skórne po ekspozycji na promieniowanie.
Diagnostyka wrażliwości na promieniowanie UV obejmuje wywiady lekarskie, fotopróby oraz badania laboratoryjne. Postępowanie terapeutyczne polega na stosowaniu filtrów przeciwsłonecznych o szerokim spektrum, odzieży ochronnej oraz unikaniu ekspozycji na słońce, szczególnie w godzinach największego natężenia promieniowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Olejek mięty polnej z obniżoną zawartością mentolu – Działania niepożądane
Olejek mięty polnej z obniżoną zawartością mentolu (Menthae arvensis aetheroleum partim mentholi privum), stosowany w produkcie leczniczym Aromatol w stężeniu 0,24 g/100 g roztworu, wykazuje charakterystyczne działania niepożądane typowe dla olejków eterycznych. Do najczęstszych należą skórne odczyny uczuleniowe manifestujące się rumieniem, świądem, wysypką czy kontaktowym zapaleniem skóry, szczególnie u osób z predyspozycjami alergicznymi. Ponadto, preparat może powodować miejscowe podrażnienia skóry i błon śluzowych (pieczenie, zaczerwienienie, dyskomfort), a także reakcje fotosensybilizacyjne objawiające się nasilonym rumieniem i pęcherzami po ekspozycji na promieniowanie UV. W przypadku inhalacji lub ekspozycji na opary olejku u osób z nadreaktywnością oskrzeli, w tym astmatyków, możliwe są rzadkie, lecz poważne objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel i skurcz oskrzeli.
astma oskrzelowa, dermatoza, duszność, działanie niepożądane produktu leczniczego, fotosensybilizacja, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, lek fotouczulający, Menthae arvensis aetheroleum, nadreaktywność oskrzeli, odczyn uczuleniowy, olejek mięty polnej, płukanka jamy ustnej, podrażnienie błon śluzowych, potencjał alergizujący, preparat przeciwhistaminowy, skurcz oskrzeli, stan zapalny, wrażliwość na promieniowanie UV, zwężenie dróg oddechowych - Leksykon leków
Interakcje leku – ABE (89 mg + 89 mg)/g
Produkt leczniczy ABE (89 mg + 89 mg)/g, płyn na skórę, zawierający kwas mlekowy i kwas salicylowy, nie wykazuje udokumentowanych interakcji farmakokinetycznych z innymi lekami ze względu na minimalne wchłanianie systemowe przy prawidłowym stosowaniu. Jednakże, stosowanie jednoczesne z innymi preparatami miejscowymi o działaniu ściągającym, złuszczającym lub drażniącym, takimi jak retinoidy miejscowe (tretynoina, adapalen, tazaroten), kwasy AHA/BHA (np. kwas glikolowy, azelainowy), benzoyl nadtlenek oraz preparaty zawierające alkohol w wysokim stężeniu, może prowadzić do addytywnego działania drażniącego i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania lub stosowanie naprzemienne z zachowaniem odstępu czasowego minimum 12 godzin. Szczególną ostrożność należy zachować przy aplikacji na uszkodzoną lub podrażnioną skórę oraz na powierzchnie większe niż 10% ciała, ze względu na potencjalne zwiększenie wchłaniania kwasu salicylowego i ryzyko działań systemowych, w tym interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi.
benzoyl nadtlenek, działanie addytywne, działanie drażniące, działanie złuszczające, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z produktem leczniczym, kwas AHA/BHA, kwas glikolowy, kwas mlekowy i kwas salicylowy, kwas salicylowy, lek fotouczulający, lek przeciwzakrzepowy, penetracja substancji czynnej, preparat złuszczający, retinoid miejscowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ryzyko krwawienia, substancja ściągająca, tretynoina, wchłanianie systemowe, wrażliwość na promieniowanie UV - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allefin
Produkt leczniczy Allefin w postaci żelu zawiera difenhydraminy chlorowodorek (20 mg/g) oraz lidokainy chlorowodorek (10 mg/g) i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u pacjentów z przebytymi porażeniami neurologicznymi oraz niewydolnością mięśnia sercowego, ze względu na potencjalne interakcje wpływające na układ nerwowy i sercowo-naczyniowy. Preparat zawiera również glikol propylenowy (E 1520) w stężeniu 60 mg/g, który może wywoływać podrażnienia skóry, zwłaszcza u osób z wrażliwą skórą lub skłonnościami alergicznymi, co wymaga monitorowania i ewentualnego przerwania terapii w przypadku objawów niepożądanych.
difenhydraminy chlorowodorek, glikol propylenowy, lek przeciwhistaminowy, lidokainy chlorowodorek, niewydolność mięśnia sercowego, podrażnienie skóry, porażenie neurologiczne, reakcja alergiczna, reakcja fotouczuleniowa, środek miejscowo znieczulający, układ nerwowy, układ sercowo-naczyniowy, wrażliwość na promieniowanie UV - Leksykon leków
Interakcje leku – Traumeel S –
Maść Traumeel S, zawierająca ekstrakty roślinne (m.in. Arnica montana, Calendula officinalis, Hamamelis virginiana) w rozcieńczeniach homeopatycznych (D1, D3, D4, D6, TM), charakteryzuje się minimalną absorpcją ogólnoustrojową po miejscowym zastosowaniu, co znacząco ogranicza ryzyko interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Dostępne dane kliniczne nie wskazują na istotne interakcje z lekami ogólnoustrojowymi, preparatami miejscowymi, alkoholem etylowym ani składnikami takimi jak Hypericum perforatum czy Atropa bella-donna w formie miejscowej. Potencjalne interakcje fizykochemiczne mogą wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu różnych preparatów miejscowych, dlatego zaleca się zachowanie odstępu czasowego między aplikacjami. Ryzyko sumowania działania miejscowego przy jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów zawierających Arnica montana jest niskie, podobnie jak możliwość zwiększonej wrażliwości na promieniowanie UV, choć nie potwierdzono tego klinicznie.
absorpcja ogólnoustrojowa, alkohol cetostearylowy, arnica montana, atropa bella-donna, calendula officinalis, chamomilla recutita, dziurawiec, Echinacea, Hamamelis virginiana, Hypericum perforatum, interakcja fizykochemiczna, maść traumeel, pokrzyk wilcza jagoda, reakcja skórna, rozcieńczenie homeopatyczne, symphytum officinale, wrażliwość na promieniowanie UV - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Differin
Produkt leczniczy Differin w postaci kremu o stężeniu 1 mg/g (adapalen) przeznaczony jest do stosowania wyłącznie zewnętrznego na skórę, z koniecznością unikania kontaktu z błonami śluzowymi, oczami i ustami. W początkowej fazie terapii mogą pojawić się typowe objawy miejscowego podrażnienia, takie jak zaczerwienienie, wysuszenie i podrażnienie skóry, które w przypadku nasilenia wymagają czasowego przerwania leczenia. Adapalen zmniejsza grubość warstwy rogowej naskórka, co zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV oraz na działanie innych leków i kosmetyków stosowanych miejscowo. W trakcie terapii zaleca się unikanie nadmiernej ekspozycji na światło słoneczne oraz stosowanie ochrony przeciwsłonecznej, a także rezygnację z kosmetyków o działaniu wysuszającym i ściągającym, które mogą nasilać działania niepożądane.
adapalen, działanie niepożądane, miejscowe podrażnienie, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa skórna, reakcja skórna, reakcja typu późnego, skóra trądzikowa, substancja czynna, substancja pomocnicza, warstwa rogowa naskórka, wrażliwość na promieniowanie UV, wysuszenie skóry, zaczerwienienie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Acnelec
Produkt leczniczy Acnelec w postaci żelu zawiera adapalen w stężeniu 1 mg/g i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego na skórę. Podczas terapii należy unikać kontaktu z oczami, ustami oraz błonami śluzowymi, a w przypadku przypadkowego kontaktu zaleca się natychmiastowe przemycie dużą ilością wody. Początkowo mogą wystąpić typowe reakcje skórne, takie jak zaczerwienienie, podrażnienie i wysuszenie, które wymagają czasowego przerwania leczenia do ustąpienia objawów. Adapalen zmniejsza grubość warstwy rogowej naskórka, co zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego pacjenci powinni unikać nadmiernej ekspozycji na słońce i stosować ochronę przeciwsłoneczną, w tym nakrycia głowy i filtry UV.
adapalen, błona śluzowa, działanie niepożądane, filtr przeciwsłoneczny, glikol propylenowy, parahydroksybenzoesan metylu, podrażnienie skóry, preparat ściągający, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, skóra twarzy, substancja pomocnicza, suchość skóry, trądzik, warstwa rogowa naskórka, wrażliwość na promieniowanie UV - Leksykon substancji czynnych
Olejek melisy lekarskiej – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olejek melisy lekarskiej (Melissae officinalis aetheroleum) w preparacie Argol Essenza Balsamica występuje w stężeniu 0,340 g/100 g płynu, który zawiera również wysoką zawartość etanolu (57-63%). Zalecana doustna dawka 10-15 kropli dostarcza około 0,37 g etanolu, co odpowiada spożyciu 5,8-8,7 ml piwa (5% v/v) lub 2,4-3,6 ml wina (12% v/v). Ze względu na obecność etanolu, preparat nie jest rekomendowany dla dzieci poniżej 12 roku życia oraz pacjentów z chorobami wątroby (kamica żółciowa, zapalenie pęcherzyka, ciężkie uszkodzenia wątroby), wrzodami żołądka i dwunastnicy, padaczką oraz osób uzależnionych od alkoholu. Preparat dostępny jest w formie płynu doustnego, do stosowania w jamie ustnej, do inhalacji parowej oraz do stosowania na skórę, w opakowaniach z kroplomierzem lub pompką rozpylającą (zawartość etanolu w dawce z pompką <100 mg).
choroba wątroby, etanol, inhalacja parowa, kamica żółciowa, mentol, olejek cynamonowca chińskiego, olejek cytrynowy, olejek eteryczny, olejek goździkowy, olejek kolendry siewnej, olejek melisy lekarskiej, olejek miętowy, olejek osnówki muszkatołowca, olejek tymianku pospolitego, padaczka, płyn doustny, podrażnienie błony śluzowej, podrażnienie spojówki, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, śluzówka nosa, substancja czynna, uszkodzenie wątroby, uzależnienie od alkoholu, wrażliwość na promieniowanie UV, wrzód żołądka i dwunastnicy, zaburzenie neurologiczne, zapalenie pęcherzyka żółciowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Intractum Hyperici Phytopharm 4,65 g/5 ml
Intractum Hyperici Phytopharm, płyn doustny zawierający etanolowy wyciąg ze świeżego ziela Hypericum perforatum L., jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną oraz u osób z historią reakcji alergicznych na dziurawiec. Preparat zawiera 100 ml wyciągu w 100 ml płynu, a dawka jednorazowa 5 ml dostarcza 0,05 mg sumy hiperycyn. Ze względu na obecność związków fotouczulających, takich jak hiperycyny, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na promieniowanie UV, szczególnie u osób o jasnej karnacji, ze względu na ryzyko reakcji fotodynamicznych. Ponadto, preparat zawiera 52-62% (V/V) etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką oraz schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego.
choroba OUN, choroba wątroby, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, fotowrażliwość, hiperycyna, interakcja farmakologiczna, lek immunosupresyjny, leki antyretrowirusowe, nadwrażliwość na substancję czynną, odrzucenie przeszczepu, padaczka, przeszczep narządu, reakcja alergiczna, reakcja fotodynamiczna, reakcja fotosensytywna, stężenie terapeutyczne, uzależnienie od alkoholu, wrażliwość na promieniowanie UV, wyciąg z ziela dziurawca, ziele dziurawca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Chlorocyclinum 3% 30 mg/g
Maść Chlorocyclinum 3%, zawierająca 30 mg/g chlorotetracykliny chlorowodorku, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na chlorotetracyklinę oraz inne tetracykliny ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, takich jak podrażnienie, zaczerwienienie i świąd. Przeciwwskazaniem jest także wiek poniżej 12 lat, ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju zębów i kości. Należy również uwzględnić nadwrażliwość na substancje pomocnicze preparatu. Przed zastosowaniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego oraz wykluczenie przeciwwskazań, w tym nadwrażliwości krzyżowej na tetracykliny.
chlorocyclinum, chlorotetracyklina, doksycyklina, infekcja grzybicza, minocyklina, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, reakcja fototoksyczna, reakcja skórna niepożądana, tetracyklina, uszkodzenie naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wrażliwość na promieniowanie UV, wywiad alergologiczny, zaburzenie rozwoju zębów - Leksykon leków
Interakcje leku – Aksoderm Forte 1000 j.m./g
Produkt leczniczy Aksoderm Forte (1000 IU/g, maść) zawierający retynolu palmitynian wykazuje potencjalne interakcje z innymi substancjami stosowanymi miejscowo lub ogólnoustrojowo, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie należy unikać jednoczesnego stosowania kosmetyków oraz preparatów o działaniu wysuszającym i ściągającym na tę samą powierzchnię skóry, co może prowadzić do nasilenia działania drażniącego i nadmiernego wysuszenia. Interakcje o wysokim poziomie ważności obejmują preparaty zawierające alkohol, kwasy złuszczające (AHA, BHA, kwas salicylowy) oraz kosmetyki wysuszające, które mogą zwiększać ryzyko podrażnień i złuszczania naskórka. Ponadto, stosowanie benzonadtlenku, innych preparatów przeciwtrądzikowych, środków dezynfekujących oraz preparatów fotouczulających wymaga zachowania ostrożności i odpowiedniego odstępu czasowego między aplikacjami.
benzonadtlenek, działanie drażniące, działanie przeciwtrądzikowe, działanie wysuszające i ściągające, fotoprotekcja, kwas glikolowy, kwas salicylowy, kwasy AHA/BHA, miejscowa reakcja niepożądana, podrażnienie skóry, preparat fotouczulający, preparat przeciwtrądzikowy, retynolu palmitynian, środek dezynfekujący, sulfonamid, wrażliwość na promieniowanie UV, wysuszenie skóry, złuszczanie naskórka