niewydolność nadnerczy wtórna
Niewydolność nadnerczy wtórna to stan kliniczny spowodowany niewystarczającym wydzielaniem hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę mózgową, co prowadzi do zmniejszonej produkcji kortyzolu przez korę nadnerczy. W przeciwieństwie do pierwotnej niewydolności nadnerczy (choroby Addisona), w postaci wtórnej produkcja aldosteronu pozostaje zwykle niezaburzona, ponieważ jest regulowana głównie przez układ renina-angiotensyna.
Najczęstszymi przyczynami wtórnej niewydolności nadnerczy są długotrwała terapia glikokortykosteroidami (prowadząca do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza), guzy przysadki, zabiegi chirurgiczne w obrębie przysadki, radioterapia okolicy przysadki oraz urazy głowy. W rzadszych przypadkach może być spowodowana przez schorzenia zapalne, autoimmunologiczne lub infiltracyjne przysadki.
Objawy kliniczne obejmują przewlekłe zmęczenie, osłabienie, utratę masy ciała, nudności, bóle brzucha, hipoglikemię oraz hipotensję ortostatyczną. W przeciwieństwie do pierwotnej niewydolności nadnerczy, pacjenci z wtórną niewydolnością zazwyczaj nie doświadczają hiperpigmentacji skóry ani hiperkalemii, ponieważ wydzielanie ACTH jest obniżone, a produkcja aldosteronu pozostaje prawidłowa.
Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia kortyzolu i ACTH w surowicy oraz testy stymulacyjne, szczególnie test z syntetycznym ACTH (test z Synacthenem). Charakterystyczny jest niski poziom kortyzolu oraz niski lub prawidłowy poziom ACTH. Leczenie polega na substytucji glikokortykosteroidów, najczęściej hydrokortyzonu, w dawkach fizjologicznych, z modyfikacją dawkowania w sytuacjach stresowych, takich jak infekcje czy zabiegi chirurgiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydrocortisone Momaja 100 mg
Hydrocortisone Momaja w dawce 100 mg, dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, jest wskazany w leczeniu stanów wymagających szybkiego podania kortykosteroidów pozajelitowo. Preparat stosuje się przede wszystkim w profilaktyce i terapii niewydolności nadnerczy, w tym w przełomie nadnerczowym, stanowiącym zagrożenie życia. Wskazania obejmują także pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, zwłaszcza z grup ryzyka (niewydolność nadnerczy, długotrwała terapia kortykosteroidami), nagłe operacje oraz zabiegi w obrębie nadnerczy. Hydrokortyzon jest również stosowany w stanach krytycznych, takich jak wstrząs (niewydolnościowy i innego pochodzenia), ciężkie urazy oraz septyczne infekcje uogólnione, w tym zespół Waterhouse’a-Friderichsena. Ponadto lek znajduje zastosowanie w ostrych reakcjach nadwrażliwości, np. ciężkim stanie astmatycznym opornym na standardowe leczenie oraz alergicznych reakcjach polekowych wymagających natychmiastowej interwencji.
choroba Addisona, hydrokortyzon, hydrokortyzon sodu bursztynian, kortykosteroid, kortykosteroidy endogenne, kortyzon, niewydolność nadnerczy, niewydolność nadnerczy wtórna, posocznica meningokokowa, przełom nadnerczowy, reakcja nadwrażliwości, reakcja polekowa, stan astmatyczny, terapia kortykosteroidami, uraz ciężki, wstrząs, zespół Waterhouse’a-Friderichsena