krztusiec bezkomórkowy
Krztusiec bezkomórkowy to szczepionka przeciwko krztuścowi (kokluszowi), która w przeciwieństwie do szczepionki pełnokomórkowej, zawiera jedynie oczyszczone i inaktywowane antygeny bakterii Bordetella pertussis, a nie całe zabite komórki bakteryjne. Szczepionka ta charakteryzuje się znacznie mniejszą reaktogennością przy zachowaniu skuteczności ochronnej.
Szczepionki bezkomórkowe przeciwko krztuścowi (acellular pertussis – aP) są stosowane w postaci preparatów skojarzonych (np. DTaP – błonica, tężec, krztusiec bezkomórkowy). Zawierają one zwykle od 2 do 5 antygenów bakterii B. pertussis, w tym toksynę krztuścową (PT), hemaglutyniny włókienkowe (FHA), pertaktynę (PRN) i fimbrie (FIM).
Zastosowanie szczepionek bezkomórkowych znacząco zmniejszyło częstość występowania niepożądanych odczynów poszczepiennych, takich jak gorączka, obrzęk, zaczerwienienie w miejscu wkłucia czy nadmierna płaczliwość u dzieci. Są one obecnie rekomendowane w większości krajów rozwiniętych jako preferowana forma immunizacji przeciwko krztuścowi, zarówno w szczepieniach podstawowych u niemowląt, jak i w dawkach przypominających u dzieci, młodzieży i dorosłych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Zapobieganie i profilaktyka
Krztusiec, wywołany przez Bordetella pertussis, jest wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego, której profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach. Schemat podstawowy obejmuje podanie szczepionki DTaP w 2., 4. i 6. miesiącu życia, z dawkami przypominającymi w 15-18 miesiącu oraz 4-6 roku życia. Dla młodzieży i dorosłych zalecana jest jedna dawka Tdap w wieku 11-12 lat oraz dawki przypominające co 10 lat. Szczególnie istotne jest szczepienie kobiet w ciąży (27.-36. tydzień), które zapobiega 90-95% hospitalizacji i zgonów niemowląt poniżej 3. miesiąca życia. Strategia „kokonu” wymaga szczepienia wszystkich osób mających bliski kontakt z noworodkiem, w tym domowników, opiekunów i personelu medycznego. Profilaktyka antybiotykowa (azytromycyna, klarytromycyna, erytromycyna lub TMP/SMX) powinna być wdrożona niezwłocznie po ekspozycji, maksymalnie do 21 dni, u domowników, osób z grup wysokiego ryzyka oraz personelu medycznego po kontakcie z chorym.
azytromycyna, Bordetella pertussis, choroba układu oddechowego, ciężki przebieg choroby, erytromycyna, klarytromycyna, kontrola zakażeń, krztusiec, krztusiec bezkomórkowy, niedobór odporności, odporność zbiorowa, ognisko choroby, okres inkubacji, placówka opieki zdrowotnej, powikłanie, profilaktyka antybiotykowa, przewlekła choroba płuc, schemat antybiotykoterapii, szczepionka przeciwko krztuścowi, Tdap, trimetoprim-sulfametoksazol, trzeci trymestr ciąży, wyszczepialność - Leksykon chorób i schorzeń
Błonica – Zapobieganie i profilaktyka
Błonica jest ostrą chorobą zakaźną wywołaną przez Corynebacterium diphtheriae, której patogeneza opiera się na produkcji toksyny uszkadzającej tkanki. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach toksoidem błoniczym, które wymagają podawania dawek przypominających co 10 lat u dorosłych. Standardowy schemat szczepień dzieci obejmuje podanie szczepionki DTaP w wieku 2, 4, 6 miesięcy, 15-18 miesięcy oraz dawkę przypominającą w wieku 4-6 lat. Następnie zaleca się podanie Tdap w wieku 11-12 lat oraz dawki przypominające Td lub Tdap co 10 lat przez całe życie. Szczególną uwagę zwraca się na szczepienie kobiet w ciąży między 27. a 36. tygodniem, co chroni matkę i noworodka. Osoby z ekspozycją na błonicę wymagają monitorowania przez 7-10 dni, profilaktyki antybiotykowej (erytromycyna 7-10 dni lub pojedyncza dawka penicyliny benzatynowej) oraz podania dawki przypominającej, jeśli ostatnie szczepienie było ponad 5 lat temu.
anatoksyna, antybiotykoterapia, badanie mikrobiologiczne, błonica skórna, błonica układu oddechowego, Corynebacterium diphtheriae, erytromycyna, izolacja kropelkowa, krztusiec bezkomórkowy, kwarantanna, nadzór epidemiologiczny, odporność zbiorowiskowa, ognisko epidemiczne, penicylina benzatynowa, posiew bakteriologiczny, profilaktyka antybiotykowa, przeciwciała przeciwbłonicze, szczepionka DTaP, szczepionka Tdap, terapia antybiotykowa, tężec, toksoid błoniczy, toksyna błonicza, wyszczepialność populacji