Tdap
Tdap to skojarzona szczepionka przeciwko tężcowi, błonicy i krztuścowi, przeznaczona dla młodzieży i dorosłych. Jej nazwa pochodzi od angielskich terminów: Tetanus, Diphtheria, acellular Pertussis. Szczepionka zawiera zmniejszoną dawkę antygenów błonicy i bezkomórkowe składniki krztuśca, co odróżnia ją od szczepionki DTP stosowanej u dzieci.
Szczepionka Tdap jest zalecana jako dawka przypominająca dla osób powyżej 11. roku życia, które wcześniej otrzymały podstawowy cykl szczepień DTP. Szczególnie istotne jest podanie Tdap kobietom w ciąży (zalecane w każdej ciąży między 27. a 36. tygodniem), co zapewnia bierną odporność noworodka poprzez transfer przeciwciał przez łożysko.
W praktyce klinicznej Tdap stosuje się również w profilaktyce poekspozycyjnej tężca w przypadku zranień u osób, które nie otrzymały dawki przypominającej w ciągu ostatnich 10 lat. Szczepionka jest dobrze tolerowana, a najczęstsze działania niepożądane obejmują miejscowy ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu iniekcji oraz krótkotrwałe objawy ogólne jak zmęczenie czy ból głowy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pertaktyna – Wskazania do stosowania
Pertaktyna, jako kluczowy antygen zewnątrzbłonowy Bordetella pertussis, jest integralnym składnikiem szczepionek bezkomórkowych przeciw krztuścowi, w tym preparatów typu Tdap, Tdap-IPV oraz pełnoskładnikowych DTaP-IPV. Zawartość pertaktyny w dawce 0,5 ml waha się od 2,5 μg (Boostrix, Boostrix Polio) do 8 μg (Infanrix-IPV), co wpływa na profil immunogenności preparatów. Szczepionki te są stosowane zarówno w szczepieniach przypominających u dzieci, młodzieży i dorosłych, jak i w profilaktyce biernej u noworodków poprzez szczepienie kobiet w ciąży. Preparaty takie jak Adacel i Adacel Polio (3 μg pertaktyny) oraz Boostrix i Boostrix Polio (2,5 μg pertaktyny) są rekomendowane do stosowania u osób powyżej 3-4 roku życia oraz ciężarnych, natomiast Infanrix-IPV (8 μg pertaktyny) dedykowany jest dzieciom od 16 miesięcy do 13 lat, nie jest natomiast wskazany w ciąży.
bierna ochrona niemowląt, błonica, Bordetella pertussis, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fimbrie, hemaglutynina włókienkowa, immunizacja, krztusiec, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, poliomyelitis, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciała ochronne, strategia kokonowa, szczepienie kobiet w ciąży, szczepienie pierwotne, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka skojarzona, Tdap, tężec, toksoid krztuścowy - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Zapobieganie i profilaktyka
Krztusiec, wywołany przez Bordetella pertussis, jest wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego, której profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach. Schemat podstawowy obejmuje podanie szczepionki DTaP w 2., 4. i 6. miesiącu życia, z dawkami przypominającymi w 15-18 miesiącu oraz 4-6 roku życia. Dla młodzieży i dorosłych zalecana jest jedna dawka Tdap w wieku 11-12 lat oraz dawki przypominające co 10 lat. Szczególnie istotne jest szczepienie kobiet w ciąży (27.-36. tydzień), które zapobiega 90-95% hospitalizacji i zgonów niemowląt poniżej 3. miesiąca życia. Strategia „kokonu” wymaga szczepienia wszystkich osób mających bliski kontakt z noworodkiem, w tym domowników, opiekunów i personelu medycznego. Profilaktyka antybiotykowa (azytromycyna, klarytromycyna, erytromycyna lub TMP/SMX) powinna być wdrożona niezwłocznie po ekspozycji, maksymalnie do 21 dni, u domowników, osób z grup wysokiego ryzyka oraz personelu medycznego po kontakcie z chorym.
azytromycyna, Bordetella pertussis, choroba układu oddechowego, ciężki przebieg choroby, erytromycyna, klarytromycyna, kontrola zakażeń, krztusiec, krztusiec bezkomórkowy, niedobór odporności, odporność zbiorowa, ognisko choroby, okres inkubacji, placówka opieki zdrowotnej, powikłanie, profilaktyka antybiotykowa, przewlekła choroba płuc, schemat antybiotykoterapii, szczepionka przeciwko krztuścowi, Tdap, trimetoprim-sulfametoksazol, trzeci trymestr ciąży, wyszczepialność - Leksykon chorób i schorzeń
Tężec – Leczenie
Tężec jest stanem nagłym wymagającym intensywnej terapii, której celem jest zatrzymanie produkcji toksyny przez chirurgiczne opracowanie rany oraz antybiotykoterapię (preferowany metronidazol 500 mg i.v. co 6-8 godzin lub alternatywnie penicylina G 2-4 mln j.m. i.v. co 4-6 godzin przez 7-10 dni). Neutralizacja niezwiązanej toksyny odbywa się poprzez podanie ludzkiej immunoglobuliny przeciwtężcowej (HTIG) w dawce 500 jednostek domięśniowo, najlepiej jak najszybciej po rozpoznaniu. Kontrola objawów obejmuje stosowanie benzodiazepin (np. diazepam 10-30 mg i.v. co 1-4 godziny), baklofenu dooponowego (bolus 40-200 mcg, następnie 20 mcg/h) oraz leków zwiotczających mięśnie (np. wekuronium). Dysfunkcję autonomiczną leczy się siarczanem magnezu (dawka nasycająca 40 mg/kg, następnie 1,5-2 g/h), labetalolem (0,25-1 mg/min) i morfiną (0,5-1 mg/kg/h). Wsparcie oddechowe, w tym intubacja, tracheostomia i wentylacja mechaniczna, jest często niezbędne. Leczenie wspomagające obejmuje żywienie dojelitowe, profilaktykę przeciwzakrzepową oraz fizjoterapię.
anatoksyna tężcowa, baklofen, benzodiazepiny, cefalosporyna pierwszej generacji, chirurgiczne opracowanie rany, Clostridium tetani, doksycyklina, dysfunkcja autonomiczna, fizjoterapia, immunizacja bierna, immunizacja czynna, immunoglobulina przeciwtężcowa, intubacja dotchawicza, labetalol, lek zwiotczający mięśnie, metronidazol, morfina, penicylina G, siarczan magnezu, szczepienie przeciw tężcowi, Tdap, toksyna tężcowa, tracheostomia, wentylacja mechaniczna, żywienie dojelitowe