efekt μ-opioidowy
Efekt μ-opioidowy odnosi się do działania farmakologicznego związanego z aktywacją receptorów μ-opioidowych (MOR), które są najliczniejszym typem receptorów opioidowych w organizmie człowieka. Receptory te występują głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, w tym w korze mózgowej, wzgórzu, pniu mózgu oraz rdzeniu kręgowym, a także w tkankach obwodowych.
Aktywacja receptorów μ-opioidowych prowadzi do szeregu efektów klinicznych, z których najważniejsze to silne działanie przeciwbólowe (analgezja), szczególnie skuteczne w tłumieniu bólu nocyceptywnego. Inne istotne efekty obejmują depresję ośrodka oddechowego, euforię, sedację, zwężenie źrenic, spowolnienie perystaltyki przewodu pokarmowego oraz hamowanie odruchu kaszlu.
Leki wywołujące efekt μ-opioidowy stanowią podstawę farmakoterapii bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego. Do tej grupy należą zarówno naturalne alkaloidy opium (morfina, kodeina), jak i syntetyczne oraz półsyntetyczne opioidowe leki przeciwbólowe (fentanyl, oksykodon, metadon). Należy pamiętać, że przewlekłe stosowanie agonistów receptora μ-opioidowego wiąże się z ryzykiem rozwoju tolerancji, uzależnienia fizycznego oraz psychicznego.