immunoglobulina podskórna

Immunoglobulina podskórna (SCIg) to preparat immunoglobulin podawany drogą podskórną, stosowany w leczeniu pierwotnych i wtórnych niedoborów odporności. W przeciwieństwie do tradycyjnego podania dożylnego (IVIg), podawanie podskórne charakteryzuje się wolniejszym wchłanianiem leku do krążenia, co przekłada się na bardziej stabilny poziom immunoglobulin w surowicy.

Terapia immunoglobuliną podskórną może być realizowana samodzielnie przez pacjenta w warunkach domowych, co stanowi jej znaczącą zaletę. Podawanie SCIg wiąże się z mniejszym ryzykiem wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych w porównaniu do formy dożylnej, chociaż częściej obserwuje się miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak obrzęk, zaczerwienienie czy swędzenie.

Wskazania do stosowania immunoglobuliny podskórnej obejmują pierwotne niedobory odporności, przewlekłą białaczkę limfocytową z ciężką hipogammaglobulinemią, szpiczaka mnogiego oraz zespół Guillaina-Barrégo. Dawkowanie SCIg ustalane jest indywidualnie, a typowa dawka początkowa wynosi około 0,1-0,15 g/kg masy ciała na tydzień, podawana w 1-2 wstrzyknięciach.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cutaquig 165 mg/ml

Produkt leczniczy Cutaquig (165 mg/ml) to roztwór do wstrzykiwań zawierający immunoglobulinę ludzką normalną (SCIg) o czystości ≥95% IgG, stosowany w terapii pierwotnych niedoborów odporności (PID). W badaniu III fazy z udziałem 37 pacjentów oceniono farmakokinetykę preparatu, porównując podanie podskórne (SC) i dożylne (IV) z zastosowaniem współczynnika korekcji dawki (DCF) 1,5. Po podaniu SC maksymalne stężenie IgG (Cmax) osiągane jest po około 2 dniach (13,2±3,4 g/l dla PK SC1 i 13,5±3,7 g/l dla PK SC2), co jest niższe niż po podaniu IV (18,0±4,5 g/l). Średnie stężenia IgG w surowicy i minimalne stężenia podklas IgG były wyższe po podaniu SC (11,5-11,7 g/l) niż po IV (10,1 g/l). Biodostępność po podaniu SC wynosi 75%, co przekłada się na konieczność stosowania DCF 1,3, aby osiągnąć równoważną ekspozycję (AUC) jak po podaniu IV, przy dostosowaniu dawki do masy ciała.
Cutaquig, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, minimalne stężenie IgG, model farmakokinetyczny populacyjny, modelowanie farmakokinetyczne, okres półtrwania IgG, osmolalność, pierwotny niedobór odporności, podklasy IgG, pole pod krzywą stężenia, stan równowagi dynamicznej, stężenie maksymalne w surowicy, układ siateczkowo-śródbłonkowy
Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka normalna – Działania niepożądane

Immunoglobulina ludzka normalna, podawana dożylnie (IVIg) lub podskórnie (SCIg), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie różnią się w zależności od drogi podania. Do najczęstszych objawów ogólnoustrojowych należą ból głowy (bardzo często przy IVIg), gorączka (często przy IVIg, rzadko przy SCIg), dreszcze, nudności i wymioty. Reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywka, rumień, świąd, obrzęk twarzy i wstrząs anafilaktyczny (bardzo rzadko), mogą wystąpić nawet u pacjentów wcześniej tolerujących terapię. Miejscowe reakcje w miejscu infuzji (obrzęk, zaczerwienienie, świąd, bolesność) są bardzo częste przy podaniu podskórnym i zwykle łagodnieją z czasem. Rzadkie, ale poważne powikłania obejmują incydenty zakrzepowo-zatorowe (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zatorowość płucną, zakrzepicę żył głębokich), ostrą niewydolność nerek, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc (TRALI).
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemoglobinuria, hemoliza, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, incydent zakrzepowo-zatorowy, leukopenia, limfocytoza, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc, parestezje, pierwotny niedobór odporności, pokrzywka, reakcja hemolityczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, test Coombsa, TRALI, udar mózgu, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego
Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka normalna – Przeciwwskazania stosowania

Immunoglobulina ludzka normalna (IVIg i SCIg) jest stosowana w leczeniu pierwotnych i wtórnych niedoborów odporności, jednak jej podanie wiąże się z licznymi przeciwwskazaniami. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na immunoglobuliny lub substancje pomocnicze, w tym glukozę w preparacie Optiglobin, co jest istotne u pacjentów z alergią na kukurydzę. Szczególną uwagę należy zwrócić na selektywny niedobór IgA z obecnością przeciwciał anty-IgA, gdyż podanie immunoglobuliny zawierającej IgA może wywołać ciężką reakcję anafilaktyczną. Zawartość IgA w preparatach różni się i wynosi od 12 mikrogramów/ml w Optiglobin do 400 mikrogramów/ml w Octagam 10%. Ponadto, preparaty przeznaczone do podania podskórnego nie mogą być podawane dożylnie, a podanie domięśniowe jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką małopłytkowością lub zaburzeniami hemostazy ze względu na ryzyko krwawień.
alergia na kukurydzę, choroba sercowo-naczyniowa, dieta niskosodowa, hiperglikemia, hiperlaktatemia, hiponatremia, hipowolemia, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na immunoglobuliny, niedobór IgA, niedobór odporności, nietolerancja glukozy, niezakaźne zapalenie płuc, ostra niewydolność nerek, ostre uszkodzenie płuc, paraproteinemia, posocznica, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciała anty-IgA, przewodnienie, reakcja anafilaktyczna, śpiączka hiperosmolarna, zaburzenia hemostazy
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór odporności pierwotny – Zapobieganie i profilaktyka

Niedobory odporności pierwotne (PID) to genetycznie uwarunkowane zaburzenia układu immunologicznego, wymagające kompleksowej profilaktyki przeciwinfekcyjnej. Kluczowe elementy terapii obejmują substytucję immunoglobulinami (IVIg lub SCIg) w dawce 400-600 mg/kg, mającą na celu utrzymanie poziomu IgG powyżej 500 mg/ml lub 350 mg/ml ponad poziom wyjściowy, profilaktykę antybiotykową dostosowaną do typu niedoboru (np. trimetoprim/sulfametoksazol w przewlekłej chorobie ziarniniakowej, profilaktyka przeciw Pneumocystis jirovecii w SCID/CID) oraz odpowiednio dobrane szczepienia, z uwzględnieniem przeciwwskazań do żywych szczepionek w zależności od rodzaju defektu immunologicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie stanu zdrowia, edukację pacjentów i ich rodzin oraz stosowanie uniwersalnych zasad higieny i zdrowego stylu życia, co znacząco zmniejsza ryzyko infekcji i powikłań.
agammaglobulinemia sprzężona z chromosomem X, badanie przesiewowe noworodków, ciężki złożony niedobór odporności, Haemophilus influenzae, hipogammaglobulinemia, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina podskórna, morfologia krwi z rozmazem, neutropenia, niedobór dopełniacza, niedobór odporności pierwotny, niedobór podklas IgG, Pneumocystis jirovecii, pospolity zmienny niedobór odporności, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwgrzybicza, przepływ laminarny, przewlekła choroba ziarniniakowa, Streptococcus pneumoniae, terapia zastępcza immunoglobulinami, trimetoprim-sulfametoksazol, zaburzenie odporności komórkowej, zespół DiGeorge’a, zespół hiper-IgE, zespół hiper-IgM, złożony niedobór odporności
Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka normalna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Immunoglobulina ludzka normalna, zawierająca głównie IgG, jest stosowana w leczeniu pierwotnych i wtórnych niedoborów odporności oraz chorób autoimmunologicznych. Preparat dostępny jest w formach do podania dożylnego (IVIg) i podskórnego (SCIg), przy czym należy bezwzględnie przestrzegać zalecanej drogi podania, aby uniknąć poważnych powikłań, takich jak wstrząs. Monitorowanie pacjenta podczas infuzji jest kluczowe, zwłaszcza u osób otrzymujących immunoglobulinę po raz pierwszy, zmieniających preparat lub po długiej przerwie – obserwacja powinna trwać co najmniej godzinę po infuzji, a u pozostałych pacjentów minimum 20 minut. Zaleca się powolne podawanie, odpowiednie nawodnienie, kontrolę diurezy i stężenia kreatyniny, a także unikanie diuretyków pętlowych, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe (np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) oraz powikłania nerkowe, w tym ostrą niewydolność nerek i nefropatie.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba autoimmunologiczna, choroba Kawasakiego, cukrzyca, HAV, HBV, HCV, hemoliza, hipowolemia, HIV, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina G, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, nadciśnienie tętnicze, nefropatia kanalików bliższych, nefropatia osmotyczna, niedobór odporności, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, paraproteinemia, parwowirus B19, przeciwciała przeciwko IgA, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja hemolityczna, test antyglobulinowy, test Coombsa, trombofilia, udar mózgu, wstrząs, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór odporności pierwotny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Niedobory odporności pierwotne (PI) to grupa ponad 450 genetycznych zaburzeń układu immunologicznego, prowadzących do jego dysfunkcji i zwiększonej podatności na infekcje, które są często ciężkie, nawracające i trudne do leczenia. Szacuje się, że PI dotyczy około 1% populacji, a rozpoznanie u dzieci poniżej 18 roku życia wynosi około 1 na 2000. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi, oznaczeniu immunoglobulin (IgA, IgG, IgM, IgE), ocenie odpowiedzi poszczepiennej, badaniu układu dopełniacza, funkcji limfocytów T oraz badaniach genetycznych. W USA stosuje się przesiew noworodków w kierunku SCID, co umożliwia wczesne wykrycie najcięższych form PI. Leczenie jest wieloaspektowe i obejmuje antybiotykoterapię, profilaktykę antybiotykową, terapię przeciwgrzybiczą i przeciwwirusową oraz substytucję immunoglobulinami (IVIG 400-600 mg/kg co 3-4 tygodnie lub SCIG 1-2 razy w tygodniu). W niektórych przypadkach stosuje się leczenie przyczynowe, takie jak przeszczepienie komórek macierzystych hematopoetycznych (HSCT) czy terapia genowa.
badanie genetyczne, badanie przesiewowe, choroba autoimmunologiczna, ciężki złożony niedobór odporności, dysfagia, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina podskórna, infekcja grzybicza, interferon gamma, lek przeciwgrzybiczny, medycyna spersonalizowana, morfologia krwi, nawracająca infekcja, niedobór odporności pierwotny, opóźnienie rozwoju, opóźniona diagnoza, profilaktyka antybiotykowa, przeszczepienie komórek macierzystych, przewlekła choroba ziarniniakowa, telemedycyna, terapia genowa, terapia immunoglobulinami, układ dopełniacza, wtórny niedobór odporności, zaburzenie wchłaniania, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc, zapalenie ucha, zespół klinicystów
Leksykon leków
Skład i postać leku – Cutaquig 165 mg/ml

Produkt leczniczy CUTAQUIG to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 165 mg/ml, zawierający immunoglobulinę ludzką normalną (SCIg) o czystości ≥95% IgG, pozyskiwaną z ludzkiego osocza. Preparat dostępny jest w fiolkach o różnych objętościach (6 ml do 48 ml), zawierających od 1 g do 8 g IgG. Skład immunoglobulin obejmuje podklasy IgG1 (71%), IgG2 (25%), IgG3 (3%) oraz IgG4 (2%), co zapewnia szerokie spektrum działania immunologicznego, w tym neutralizację toksyn, rozpoznawanie antygenów polisacharydowych oraz reakcje przeciwwirusowe. Maksymalna zawartość IgA wynosi 300 µg/ml, co jest istotne u pacjentów z przeciwciałami anty-IgA. Preparat zawiera substancje pomocnicze: maltozę, polisorbat 80 oraz wodę do wstrzykiwań, a także sód w ilości 33,1 mg (fiolka 48 ml) i 13,8 mg (fiolka 20 ml), co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
agregaty białkowe, bakterie otoczkowe, guma bromobutylowa, immunoglobulina A, immunoglobulina G1, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, kontaminacja mikrobiologiczna, odpowiedź immunologiczna, osmolalność, podklasy IgG, preparat biologiczny, przechowywanie leków, przeciwciała anty-IgA, roztwór do wstrzykiwań, środki konserwujące, szkło typu I, toksyny bakteryjne
Leksykon chorób i schorzeń
Agammaglobulinemia związana z chromosomem x – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Agammaglobulinemia związana z chromosomem X (XLA) to genetyczny defekt spowodowany mutacją w genie BTK, prowadzący do braku produkcji przeciwciał i ciężkiego upośledzenia odporności humoralnej, co skutkuje zwiększoną podatnością na infekcje bakteryjne i wirusowe. Choroba dotyczy głównie chłopców i manifestuje się w pierwszym roku życia po zaniku przeciwciał matczynych. Podstawą leczenia jest dożywotnia terapia zastępcza immunoglobulinami (RIgG) w dawkach 400-600 mg/kg/miesiąc, podawana dożylnie (IVIG) lub podskórnie (SCIG), z celem utrzymania poziomu IgG na poziomie 500-800 mg/dl. Terapia powinna być rozpoczęta optymalnie w wieku 10-12 tygodni życia. Monitorowanie działań niepożądanych, takich jak bóle głowy, gorączka czy zmiany ciśnienia krwi, oraz dostosowanie parametrów infuzji są kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.
agammaglobulinemia Brutona, agammaglobulinemia związana z chromosomem X, atopowe zapalenie skóry, badanie spirometryczne, choroba płuc, drobnoustrój, egzema, gen BTK, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina G, immunoglobulina podskórna, infekcja bakteryjna, kinaza tyrozynowa Brutona, lek rozszerzający oskrzela, miejscowy steroid, nawracające zapalenie ucha środkowego, przeciwciało, przewlekła biegunka, przewlekłe zapalenie zatok, sepsa, steroid wziewny, Streptococcus pneumoniae, terapia immunoglobulinowa, układ odpornościowy, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalna choroba jelit
Leksykon chorób i schorzeń
Niedobór odporności pierwotny – Leczenie

Niedobory odporności pierwotne (PI) to grupa ponad 350 rzadkich, przewlekłych zaburzeń charakteryzujących się defektami w układzie odpornościowym, które mogą obejmować nieprawidłowy rozwój, uszkodzenie lub brak poszczególnych elementów immunologicznych. Leczenie jest zindywidualizowane i zależy od rodzaju oraz nasilenia defektu, obejmując terapię zastępczą immunoglobulinami (IVIG lub SCIG) w dawkach początkowych 400-600 mg/kg co 3-4 tygodnie, profilaktykę i leczenie infekcji, a także przeszczep komórek macierzystych hematopoetycznych (HSCT) w ciężkich przypadkach, takich jak SCID. Terapia genowa, choć obecnie dostępna głównie w badaniach klinicznych, stanowi obiecującą alternatywę dla HSCT, zwłaszcza przy braku zgodnego dawcy. Nowoczesne terapie celowane, takie jak inhibitory JAK czy PI3K, oraz terapia interferonem gamma i czynniki wzrostu, pozwalają na kontrolę dysregulacji immunologicznej i autoimmunizacji z mniejszą toksycznością niż tradycyjne leki immunosupresyjne.
agammaglobulinemia, agammaglobulinemia sprzężona z chromosomem X, badanie przesiewowe noworodków, bakteria otoczkowa, ciężki złożony niedobór odporności, edycja genów, hipogammaglobulinemia, immunoglobulina, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina podskórna, leczenie przeciwdrobnoustrojowe, leczenie ukierunkowane, medycyna precyzyjna, niedobór deaminazy adenozyny, niedobór dopełniacza, niedobór przeciwciał, problem neurorozwojowy, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwgrzybicza, przeszczep grasicy, przeszczep komórek macierzystych hematopoetycznych, przeszczep szpiku kostnego, przewlekła choroba ziarniniakowa, szczepionka koniugowana, szczepionka pneumokokowa, terapia biologiczna, terapia genowa, terapia zastępcza enzymami, terapia zastępcza immunoglobulinami, wrodzony niedobór odporności, zespół DiGeorge’a, zespół hiper-IgM, zespół Wiskotta-Aldricha, złożony niedobór odporności
Leksykon leków
Działania niepożądane – Cutaquig 165 mg/ml

Produkt leczniczy Cutaquig, zawierający ludzką normalną immunoglobulinę w stężeniu 165 mg/ml do podawania podskórnego (SCIg), wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący zarówno często występujące, jak i rzadkie działania niepożądane. W trakcie terapii obserwowano objawy takie jak dreszcze, ból głowy, zawroty głowy, gorączka, nudności, wymioty, reakcje alergiczne, ból stawów oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. Reakcje miejscowe w miejscu infuzji, w tym obrzęk, zaczerwienienie, bolesność i świąd, występowały bardzo często, jednak ich częstość zmniejszała się wraz z kontynuacją leczenia. W rzadkich przypadkach odnotowano poważne reakcje, takie jak nagłe obniżenie ciśnienia tętniczego i wstrząs anafilaktyczny, które mogą wystąpić nawet u pacjentów bez wcześniejszej nadwrażliwości. Dane kliniczne pochodzą z trzech wieloośrodkowych badań fazy III, obejmujących łącznie ponad 8500 infuzji.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, badanie kliniczne fazy III, haptoglobina, hipertransaminazemia, hipotensja, immunoglobulina podskórna, incydent mózgowo-naczyniowy, klasyfikacja MedDRA, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, objawy grypopodobne, obrzęk twarzy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja w miejscu infuzji, rumień, skurcz oskrzeli, test Coombsa, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe
Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka normalna – Przedawkowanie

Immunoglobulina ludzka normalna stosowana dożylnie (IVIg) lub podskórnie (SCIg) w terapii substytucyjnej i immunomodulującej może prowadzić do poważnych skutków przedawkowania, zwłaszcza przy podaniu dożylnym. Preparaty takie jak Gamunex 10% (100 mg/ml), Octagam 10% (100 mg/ml), Octagam 5% (50 mg/ml) oraz Optiglobin (100 mg/ml) wiążą się z ryzykiem hiperwolemii, nadmiernej lepkości krwi oraz przeciążenia układu krążenia, co może skutkować obrzękami, dusznością, zaburzeniami mikrokrążenia, zakrzepicą i niewydolnością serca. Szczególnie narażone są niemowlęta, osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci z zaburzeniami czynności serca i nerek. W przypadku podejrzenia przedawkowania zaleca się natychmiastowe przerwanie infuzji, monitorowanie parametrów życiowych oraz wdrożenie leczenia wspomagającego, w tym tlenoterapii i leków moczopędnych.
choroba naczyniowa mózgu, choroba niedokrwienna serca, Cutaquig, Cuvitru, duszność, Gammanorm, Gamunex, hiperwolemia, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina ludzka normalna, immunoglobulina podskórna, kardiomiopatia, lek moczopędny, lepkość krwi, migrena, mikrokrążenie, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, Octagam, Optiglobin, przeciążenie krążenia, rozszerzenie żył szyjnych, tachykardia, terapia substytucyjna, trzeszczenia osłuchowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia perfuzji mózgowej, zakrzepica, zastój płucny
Leksykon chorób i schorzeń
Agammaglobulinemia związana z chromosomem x – Leczenie

Agammaglobulinemia związana z chromosomem X (XLA) jest pierwotnym niedoborem odporności wynikającym z mutacji w genie BTK, prowadzącym do braku dojrzałych limfocytów B i agammaglobulinemii. Podstawą leczenia jest dożylna lub podskórna terapia zastępcza immunoglobulinami (IVIG 400-600 mg/kg co 3-4 tygodnie lub SCIG 100-150 mg/kg tygodniowo), mająca na celu utrzymanie poziomu IgG w surowicy powyżej 500-800 mg/dl (optymalnie 700-900 mg/dl) w celu minimalizacji powikłań infekcyjnych. Terapia immunoglobulinami zapewnia bierną odporność, głównie przeciw infekcjom ogólnoustrojowym, jednak nie chroni skutecznie błon śluzowych z powodu braku IgA i IgM. W leczeniu infekcji stosuje się agresywną antybiotykoterapię, m.in. amoksycylinę (20 mg/kg/dobę) i azytromycynę (10 mg/kg raz w tygodniu), a profilaktyka antybiotykowa jest zalecana u pacjentów z nawracającymi infekcjami. Szczepienia żywymi atenuowanymi szczepionkami są przeciwwskazane, natomiast szczepienia inaktywowane, w tym coroczna szczepionka przeciw grypie, są rekomendowane.
agammaglobulinemia, agammaglobulinemia związana z chromosomem X, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotykoterapia, ceftriakson, choroba autoimmunologiczna, CRISPR/Cas9, immunoglobulina, immunoglobulina domięśniowa, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina podskórna, infekcja ogólnoustrojowa, infekcje nawracające, infliksymab, kinaza tyrozynowa Brutona, limfocyt B, oligonukleotydy antysensowne, przeszczep komórek macierzystych hematopoetycznych, przewlekła choroba płuc, rozstrzenie oskrzeli, szczepionka żywa atenuowana, terapia genowa, terapia substytucyjna, wedolizumab, zapalenie jelit, zapalenie stawów