wedolizumab

Wedolizumab to humanizowane przeciwciało monoklonalne IgG1, działające selektywnie w obrębie przewodu pokarmowego. Lek wiąże się specyficznie z integryną α4β7, hamując migrację limfocytów T do tkanek przewodu pokarmowego.

Wskazaniami do stosowania wedolizumabu są wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, u pacjentów z niewystarczającą odpowiedzią, utratą odpowiedzi lub nietolerancją leczenia konwencjonalnego lub inhibitorami TNF-α. Wedolizumab charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa ze względu na selektywne działanie jelitowe, minimalizujące ryzyko ogólnoustrojowej immunosupresji.

Standardowy schemat dawkowania obejmuje dawkę indukcyjną 300 mg podawaną dożylnie w tygodniach 0, 2 i 6, a następnie dawki podtrzymujące co 8 tygodni. Dostępna jest również forma podskórna leku do stosowania w leczeniu podtrzymującym. Skuteczność wedolizumabu została potwierdzona w badaniach klinicznych GEMINI, wykazujących istotną statystycznie indukcję i utrzymanie remisji klinicznej w porównaniu do placebo.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Epidemiologia

Puchitis jest najczęstszym powikłaniem niezwiązanym z zabiegiem chirurgicznym u pacjentów po proktokolektomii odtwórczej z zespoleniem jelitowo-odbytowym (IPAA) z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Skumulowana częstość występowania puchitis wynosi około 48% w ciągu pierwszych 2 lat po operacji, z wyraźnie wyższym ryzykiem u pacjentów z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych (PSC) – do 79% po 10 latach, w porównaniu do 45,5% u pacjentów bez PSC. Inne czynniki ryzyka to wcześniejsza terapia anty-TNF alfa (aOR 1,63), pozajelitowe manifestacje choroby zapalnej jelita, rozległe zapalenie okrężnicy, status osoby niepalącej, backwash ileitis, regularne stosowanie NLPZ oraz współistniejące choroby autoimmunologiczne. Puchitis może mieć przebieg ostry lub przewlekły, z około 60% pacjentów doświadczających nawrotów, a 19% rozwijających postać oporną na antybiotyki. Ryzyko dysplazji i raka zbiornika jest niskie u pacjentów bez wcześniejszej neoplazji, ale znacząco wzrasta u osób z dysplazją okołooperacyjną (HR 3,76) lub wcześniejszym rakiem (HR 24,69). Z tego względu zaleca się regularny nadzór endoskopowy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, co 1-3 lata, a u wysokiego ryzyka co 1-2 lata.
choroba autoimmunologiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, klasyfikacja chicagowska, nadzór endoskopowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność zbiornika, nowotwór złośliwy, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pouchoskopia, rodzinna polipowatość gruczolakowata, stratyfikacja ryzyka, strefa przejściowa odbytu, terapia anty-TNF alfa, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Patofizjologia i mechanizm

Zapalenia jelit (IBD), obejmujące chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD) oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), są wynikiem złożonych interakcji genetycznych, środowiskowych, mikrobiotycznych i immunologicznych. Genetycznie zidentyfikowano ponad 160-240 loci podatności, w tym kluczowy gen NOD2/CARD15, którego mutacje upośledzają autofagię i oczyszczanie bakteryjne, sprzyjając przewlekłemu zapaleniu. Dysbioza mikrobioty jelitowej charakteryzuje się zmniejszoną różnorodnością, redukcją bakterii produkujących krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) oraz wzrostem Proteobakterii i Enterobacteriaceae, co prowadzi do zaburzenia integralności bariery jelitowej i nasilenia stanu zapalnego. Zaburzenia bariery obejmują obniżoną ekspresję E-kadheryny, zmniejszoną grubość warstwy śluzu oraz dysfunkcję komórek kubkowych i Panetha, co sprzyja zwiększonej przepuszczalności jelitowej i aktywacji przewlekłej odpowiedzi immunologicznej.
adalimumab, autofagia, bariera jelitowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyklooksygenaza, DAMP, dysbioza, E-kadheryna, golimumab, infliksimab, komórki kubkowe, komórki Panetha, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, limfocyty T pomocnicze, limfocyty T regulatorowe, mikrobiota jelitowa, nabłonek jelitowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oś IL-23/Th17, PAMP, peptydoglikan, przepuszczalność jelitowa, receptory rozpoznające wzorce, receptory toll-podobne, risankizumab, ropień kryptowy, terapia biologiczna, TNF-alfa, ustekinumab, warstwa śluzu, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalne choroby jelit, ziarniniak
Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Puchitis, czyli zapalenie zbiornika jelitowego (pouch), jest najczęstszym powikłaniem po operacji zespolenia jelitowo-odbytniczego (IPAA), występującym u około 50% pacjentów po proktokolektomii z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Choroba może mieć przebieg ostry (<4 tygodni) lub przewlekły (≥4 tygodni), z objawami takimi jak biegunka (czasem krwawa), ból brzucha, gorączka, parcie na stolec, nietrzymanie stolca oraz pozajelitowe manifestacje. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, pouchoskopii, biopsji oraz oznaczeniu markerów zapalenia (kalprotektyna, CRP). Aktywność choroby ocenia się za pomocą Pouchitis Disease Activity Index (PDAI), gdzie wynik >7 potwierdza rozpoznanie. Należy różnicować idiopatyczne puchitis od wtórnych przyczyn, takich jak zakażenia (np. C. difficile), niedokrwienie, NLPZ czy wady strukturalne zbiornika.
antybiotykoterapia, biegunka krwista, budezonid, CADP, CARP, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciprofloksacyna, cuffitis, dieta śródziemnomorska, infliksymab, kalprotektyna w kale, manifestacje pozajelitowe, metronidazol, nieswoiste choroby zapalne jelit, nietrzymanie stolca, ostre puchitis, PDAI, pouchoskopia, proktokolektomia, przeszczep mikrobioty kałowej, przewlekłe puchitis, puchitis, rifaksymina, rodzinna polipowatość gruczolakowata, tofacytynib, upadacytynib, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie Clostridium difficile, zespolenie jelitowo-odbytnicze
Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Leczenie

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się nawracającymi zaostrzeniami i remisjami. Podstawą leczenia farmakologicznego są aminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna) stosowane w indukcji i podtrzymaniu remisji, szczególnie w łagodnych i umiarkowanych postaciach choroby. Kortykosteroidy (prednizon, budezonid, hydrokortyzon) są zarezerwowane do indukcji remisji w umiarkowanych i ciężkich przypadkach, ze względu na działania niepożądane niezalecane do długotrwałego stosowania. Immunomodulatory (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) oraz leki biologiczne (inhibitory TNF-alfa: infliksymab, adalimumab, golimumab; inhibitory integryn: wedolizumab; inhibitory interleukin: ustekinumab, risankizumab, guselkumab) są stosowane u pacjentów opornych na konwencjonalne terapie lub wymagających leczenia podtrzymującego. Nowoczesne doustne leki celowane, takie jak inhibitory kinazy janusowej (tofacitinib, upadacitinib, filgotynib) oraz modulatory receptora S1P (ozanimod, etrasimod), oferują alternatywę dla terapii biologicznej, z wygodą podania doustnego. W ciężkich zaostrzeniach stosuje się dożylne kortykosteroidy (np. hydrokortyzon 400 mg/dobę, metyloprednizolon 60 mg/dobę) oraz terapię ratunkową infliksymabem lub cyklosporyną. Leczenie chirurgiczne (proktokolektomia z ileostomią lub J-pouch) jest wskazane w przypadku oporności na leczenie, powikłań takich jak toksyczne rozdęcie okrężnicy, perforacja, masywne krwawienie, dysplazja lub rak jelita grubego.
adalimumab, aminosalicylany, azatiopryna, budezonid, cyklosporyna, dysplazja, gojenie śluzówki, golimumab, guselkumab, hydrokortyzon, ileostomia, infliksymab, inhibitory kinazy Janusowej, inhibitory TNF-alfa, kalprotektyna, kortykosteroidy, laktoferyna, leki biologiczne, leki immunomodulujące, megacolon toxicum, merkaptopuryna, mesalazyna, metotreksat, mikrobiota jelitowa, perforacja jelita, prednizon, proktokolektomia, remisja, remisja kliniczna, risankizumab, stan zapalny, sulfasalazyna, takrolimus, tofacytynib, toksyczne rozdęcie okrężnicy, upadacytynib, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie odbytnicy, zbiornik jelitowy
Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Leczenie

Puchitis jest najczęstszym powikłaniem po proktokolektomii odtwórczej z zespoleniem jelitowo-odbytniczym (IPAA). Leczenie ostrego puchitis opiera się na antybiotykach, głównie ciprofloksacynie (500 mg 2x/dobę) lub metronidazolu (500 mg 3x/dobę) przez 2-4 tygodnie, z preferencją ciprofloksacyny ze względu na lepszą skuteczność i profil działań niepożądanych. W przypadku braku odpowiedzi stosuje się przedłużenie terapii lub alternatywne antybiotyki (tinidazol, rifampina, amoksycylina z kwasem klawulanowym). Przewlekłe puchitis zależne od antybiotyków (CADP) wymaga długotrwałej terapii podtrzymującej, często z rotacją antybiotyków i stosowaniem probiotyków (np. De Simone Formulation) w celu utrzymania remisji. W formie opornej na antybiotyki (CARP) stosuje się kortykosteroidy (budezonid 9 mg/dobę przez 8 tygodni), leki biologiczne (wedolizumab, infliksymab, ustekinumab) oraz immunomodulatory (tofacytynib, upadacytynib, azatiopryna). Wedolizumab jest jedynym biologicznym lekiem zatwierdzonym przez EMA do leczenia przewlekłego puchitis, wykazującym remisję u 31,4% pacjentów (mPDAI).
6-merkaptopuryna, adalimumab, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotyk, azatiopryna, CADP, CARP, ciprofloksacyna, cuffitis, dieta śródziemnomorska, ileostomia, immunomodulator, infliksymab, inhibitor kinazy janusowej, lek biologiczny, metronidazol, mezenchymalne komórki macierzyste, probiotyk, proktokolektomia odtwórcza, remisja choroby, rifaksymina, takrolimus miejscowy, terapia tlenem hiperbarycznym, tinidazol, tofacytynib, transplantacja mikrobioty kałowej, upadacytynib, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik PDAI, zakażenie C. difficile, zespolenie jelitowo-odbytnicze
Leksykon chorób i schorzeń
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego – Leczenie

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się wodnistą biegunką bez krwi i prawidłowym obrazem endoskopowym. Leczenie ma na celu osiągnięcie remisji klinicznej, definiowanej jako zmniejszenie liczby wypróżnień do mniej niż 3 dziennie, w tym nie więcej niż 1 wodniste wypróżnienie. Lekiem pierwszego wyboru jest budezonid, stosowany w dawce 9 mg/dobę przez 6-8 tygodni, z udokumentowaną skutecznością 81-84% w porównaniu do 36-43% placebo. Po indukcji remisji zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki lub kontynuację najniższej skutecznej dawki (3-6 mg/dobę) przez 6-12 miesięcy w celu zapobiegania nawrotom, które występują u 40-81% pacjentów. Budezonid, dzięki intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, wykazuje niski profil działań niepożądanych ogólnoustrojowych, co czyni go bezpiecznym do długotrwałego stosowania.
adalimumab, azatiopryna, błona śluzowa okrężnicy, budezonid, cholestyramina, czynnik martwicy nowotworów, dieta bezglutenowa, dieta o niskiej zawartości FODMAP, dieta śródziemnomorska, difenoksylat z atropiną, glikokortykosteroid, indukcja remisji, infliksymab, inhibitor JAK, inhibitor pompy protonowej, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, inhibitor TNF, kinaza Janusa, kolesewelam, kolestypol, lek immunosupresyjny, loperamid, merkaptopuryna, mesalazyna, metabolizm pierwszego przejścia, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, niedrożność jelit, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieswoista choroba zapalna jelit, odwodnienie, pasaż jelitowy, perystaltyka jelit, rak jelita grubego, remisja kliniczna, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stan zapalny, statyna, subtotalna kolektomia, terapia immunomodulująca, ustekinumab, wedolizumab, wodnista biegunka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania kwasów żółciowych, zapalenie stawów
Leksykon chorób i schorzeń
Mikroskopowe zapalenie jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego (MZJG) to przewlekła choroba zapalna jelit charakteryzująca się wodnistą biegunką niekrwistą, przy prawidłowym lub niemal prawidłowym obrazie endoskopowym błony śluzowej. Patogeneza MZJG jest wieloczynnikowa i obejmuje predyspozycje genetyczne, w tym związki z haplotypami HLA (np. HLA 8.1, HLA-DQ2, HLA-DQ8) oraz polimorfizmy genów takich jak 5-HTTLPR i IL-6-174, które wpływają na odpowiedź immunologiczną i zapalną. Choroba wykazuje profil cytokin Th1 z podwyższonymi poziomami IFN-γ, TNF-α i IL-1β, co prowadzi do dysfunkcji bariery jelitowej i zwiększonej przepuszczalności śluzówki. W patogenezie istotną rolę odgrywa także dysbioza mikrobioty jelitowej, ze zmniejszoną różnorodnością bakterii, zubożeniem Clostridiales i Akkermansia muciniphila oraz wzrostem Prevotella i Campylobacter concisus, co może być modulowane przez czynniki środowiskowe, takie jak stosowanie inhibitorów pompy protonowej (PPI) i palenie tytoniu. Zaburzenia wchłaniania jonów Na+ i Cl- oraz kwasów żółciowych (obserwowane u 44-60% pacjentów) przyczyniają się do biegunki wydzielniczej, a mechanizmy te są powiązane z dysfunkcją białek ścisłych połączeń (klaudyny-4, -5, -8) i receptorów takich jak FXR i TGR5.
antygen leukocytarny, badanie endoskopowe, bariera jelitowa, budezonid, choroba autoimmunologiczna, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, cukrzyca typu 1, czynnik jądrowy kappa-B, czynnik martwicy nowotworów, czynnik martwicy nowotworów alfa, degradacja macierzy, dysbioza, haplotyp HLA, inhibitor pompy protonowej, integryna, interferon gamma, interleukina, interleukina 1 beta, kolagenowe zapalenie jelita grubego, kwas żółciowy, limfocyt Th, limfocytowe zapalenie jelita grubego, metaloproteinaza, mikrobiota jelitowa, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odpowiedź cytokinowa, polimorfizm 5-HTTLPR, polimorfizm genu, przepuszczalność jelitowa, receptor sprzężony z białkiem G, receptor X farnezoidowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, serotonina, syntaza tlenku azotu, transformujący czynnik wzrostu beta, wedolizumab, zespół Sjögrena
Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Etiologia i przyczyny

Puchitis, czyli zapalenie zbiornika jelitowego, jest najczęstszym powikłaniem po proktokolektomii odtwórczej z zespoleniem jelitowo-odbytniczym (IPAA), występującym u 15% pacjentów w pierwszym roku, 33% w piątym i do 45% w ciągu 10 lat po operacji. Patogeneza puchitis jest wieloczynnikowa, obejmując dysbiozę mikrobioty jelitowej (zmniejszona różnorodność bakteryjna, wzrost Proteobacteria, spadek Bacteroidetes i Faecalibacterium prausnitzii, wzrost Clostridia w ostrym i Staphylococcus aureus w przewlekłym puchitis) oraz dysregulację układu immunologicznego (zaburzenia homeostazy limfocytów T, burza cytokinowa IL-1β, IL-6, IL-8, TNF-α, mutacje IL-1β, podwyższony poziom p-ANCA). Przewlekły puchitis wykazuje nasilone zaburzenia immunologiczne, co potwierdza skuteczność terapii immunosupresyjnej, np. wedolizumabem. Istnieje hipoteza, że puchitis może być nawracającym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG) w zbiorniku, co potwierdzają podobieństwa endoskopowe, histopatologiczne oraz wyższa częstość u pacjentów po IPAA z powodu WZJG w porównaniu do FAP.
burza cytokinowa, Candida albicans, choroba Leśniowskiego-Crohna, Clostridioides difficile, cuffitis, cytomegalowirus, dysbioza mikrobioty, dysregulacja immunologiczna, dyssynergia dna miednicy, Faecalibacterium prausnitzii, gronkowiec złocisty, inhibitor integryny, komórka plazmatyczna, metaplazja okrężnicza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, polimorfizm genowy, proktokolektomia odtwórcza, puchitis, rodzinna polipowatość gruczolakowata, wedolizumab, wolne rodniki tlenowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespolenie jelitowo-odbytnicze
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba leśniowskiego-crohna – Zapobieganie i profilaktyka

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe, nawracające zapalenie przewodu pokarmowego, z wysokim ryzykiem interwencji chirurgicznej (do 80% pacjentów) i nawrotów pooperacyjnych (około 40%). Kluczowe czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, które podwaja ryzyko nawrotu pooperacyjnego, oraz dietę ubogą w błonnik (<24 g/dobę), bogatą w czerwone mięso i żywność przetworzoną. Zalecenia profilaktyczne obejmują zaprzestanie palenia, stosowanie diety śródziemnomorskiej, regularną aktywność fizyczną, unikanie NLPZ oraz redukcję stresu. W profilaktyce pooperacyjnej istotna jest wczesna endoskopia (6-12 miesięcy po resekcji) i intensyfikacja terapii, zwłaszcza lekami biologicznymi (anty-TNF) oraz tiopurynami, które wykazują skuteczność w zmniejszaniu ryzyka nawrotów klinicznych i endoskopowych (NNT od 4 do 12). Technika zespolenia bok do boku zmniejsza ryzyko nawrotu klinicznego w porównaniu do zespolenia koniec do końca (24% vs. 57% nawrotów klinicznych po 5 latach, p=0,017).
azatiopryna, badanie dermatologiczne, biomarker, błonnik pokarmowy, budezonid, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba okołoodbytowa, czynnik ryzyka, dieta śródziemnomorska, gojenie śluzówki, infliksymab, interwencja chirurgiczna, kolonoskopia, kwas dokozaheksaenowy, lek anty-TNF, lek biologiczny, merkaptopuryna, mesalazyna, metabolomika, metronidazol, mikrobiom jelitowy, nawrót pooperacyjny, nieczerniakowy rak skóry, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ornidazol, palenie tytoniu, proteomika, przeciwciało przeciwdrobnoustrojowe, remisja choroby, stan zapalny, strategia profilaktyczna, tiopuryna, ustekinumab, wedolizumab, zapalenie okrężnicy, zapalenie przewodu pokarmowego, zespolenie koniec do końca, złamanie osteoporotyczne
Leksykon chorób i schorzeń
Agammaglobulinemia związana z chromosomem x – Leczenie

Agammaglobulinemia związana z chromosomem X (XLA) jest pierwotnym niedoborem odporności wynikającym z mutacji w genie BTK, prowadzącym do braku dojrzałych limfocytów B i agammaglobulinemii. Podstawą leczenia jest dożylna lub podskórna terapia zastępcza immunoglobulinami (IVIG 400-600 mg/kg co 3-4 tygodnie lub SCIG 100-150 mg/kg tygodniowo), mająca na celu utrzymanie poziomu IgG w surowicy powyżej 500-800 mg/dl (optymalnie 700-900 mg/dl) w celu minimalizacji powikłań infekcyjnych. Terapia immunoglobulinami zapewnia bierną odporność, głównie przeciw infekcjom ogólnoustrojowym, jednak nie chroni skutecznie błon śluzowych z powodu braku IgA i IgM. W leczeniu infekcji stosuje się agresywną antybiotykoterapię, m.in. amoksycylinę (20 mg/kg/dobę) i azytromycynę (10 mg/kg raz w tygodniu), a profilaktyka antybiotykowa jest zalecana u pacjentów z nawracającymi infekcjami. Szczepienia żywymi atenuowanymi szczepionkami są przeciwwskazane, natomiast szczepienia inaktywowane, w tym coroczna szczepionka przeciw grypie, są rekomendowane.
agammaglobulinemia, agammaglobulinemia związana z chromosomem X, amoksycylina z kwasem klawulanowym, antybiotykoterapia, ceftriakson, choroba autoimmunologiczna, CRISPR/Cas9, immunoglobulina, immunoglobulina domięśniowa, immunoglobulina dożylna, immunoglobulina podskórna, infekcja ogólnoustrojowa, infekcje nawracające, infliksymab, kinaza tyrozynowa Brutona, limfocyt B, oligonukleotydy antysensowne, przeszczep komórek macierzystych hematopoetycznych, przewlekła choroba płuc, rozstrzenie oskrzeli, szczepionka żywa atenuowana, terapia genowa, terapia substytucyjna, wedolizumab, zapalenie jelit, zapalenie stawów