strefa przejściowa odbytu
Strefa przejściowa odbytu (ang. anal transition zone) to obszar anatomiczny znajdujący się między błoną śluzową odbytnicy a wyściółką nabłonkową kanału odbytu. Typowo rozciąga się na długości około 1-2 cm powyżej linii grzebieniastej (linea pectinata) i stanowi miejsce, gdzie nabłonek gruczołowy przechodzi w nabłonek wielowarstwowy płaski.
Pod względem histologicznym strefa przejściowa charakteryzuje się obecnością nabłonka przejściowego – obszaru, gdzie komórki kolumnowe typowe dla odbytnicy stopniowo ustępują miejsca komórkom płaskim kanału odbytu. Ta unikalna budowa tkankowa sprawia, że region ten jest podatny na rozwój specyficznych procesów patologicznych, w tym nowotworów.
Strefa przejściowa odbytu ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w kontekście diagnostyki i leczenia nowotworów odbytu. Guzy wywodzące się z tego obszaru mogą wykazywać zróżnicowane cechy histologiczne, co wpływa na strategię terapeutyczną. Region ten jest również ważnym punktem odniesienia podczas zabiegów chirurgicznych w obrębie dolnego odcinka przewodu pokarmowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Puchitis – Epidemiologia
Puchitis jest najczęstszym powikłaniem niezwiązanym z zabiegiem chirurgicznym u pacjentów po proktokolektomii odtwórczej z zespoleniem jelitowo-odbytowym (IPAA) z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG). Skumulowana częstość występowania puchitis wynosi około 48% w ciągu pierwszych 2 lat po operacji, z wyraźnie wyższym ryzykiem u pacjentów z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych (PSC) – do 79% po 10 latach, w porównaniu do 45,5% u pacjentów bez PSC. Inne czynniki ryzyka to wcześniejsza terapia anty-TNF alfa (aOR 1,63), pozajelitowe manifestacje choroby zapalnej jelita, rozległe zapalenie okrężnicy, status osoby niepalącej, backwash ileitis, regularne stosowanie NLPZ oraz współistniejące choroby autoimmunologiczne. Puchitis może mieć przebieg ostry lub przewlekły, z około 60% pacjentów doświadczających nawrotów, a 19% rozwijających postać oporną na antybiotyki. Ryzyko dysplazji i raka zbiornika jest niskie u pacjentów bez wcześniejszej neoplazji, ale znacząco wzrasta u osób z dysplazją okołooperacyjną (HR 3,76) lub wcześniejszym rakiem (HR 24,69). Z tego względu zaleca się regularny nadzór endoskopowy, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, co 1-3 lata, a u wysokiego ryzyka co 1-2 lata.
choroba autoimmunologiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, klasyfikacja chicagowska, nadzór endoskopowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność zbiornika, nowotwór złośliwy, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pouchoskopia, rodzinna polipowatość gruczolakowata, stratyfikacja ryzyka, strefa przejściowa odbytu, terapia anty-TNF alfa, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytu – Patofizjologia i mechanizm
Rak odbytu stanowi około 1,5-2% nowotworów przewodu pokarmowego, z rocznym wzrostem zachorowalności o około 2,7%. Dominującym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (SCC), stanowiący 85-90% przypadków, rozwijający się głównie w strefie przejściowej nabłonka kanału odbytu. Kluczowym czynnikiem etiologicznym jest przewlekłe zakażenie HPV, zwłaszcza typami wysokiego ryzyka 16 i 18, obecnymi w 80-90% przypadków. Onkoproteiny E6 i E7 wirusa HPV inaktywują białka supresorowe p53 i Rb, co prowadzi do zaburzeń cyklu komórkowego, hamowania apoptozy i nadmiernej proliferacji. Przedinwazyjne zmiany określane jako śródbłonkowa neoplazja odbytu (AIN) dzielą się na LSIL (AIN I) i HSIL (AIN II/III), z progresją do raka w 10-11% przypadków, szczególnie u osób zakażonych HIV. Profilowanie molekularne wskazuje na mutacje w szlaku PI3K/AKT/mTOR oraz genach TP53 i CDKN2A, a także na rolę przewlekłego stanu zapalnego i szlaków zapalnych (IFN, TNF/NF-κB, EMT) w oporności na leczenie.
anoskopia wysokiej rozdzielczości, apoptoza, białko retinoblastoma, chemioradioterapia, HSIL, immunoterapia, niestabilność mikrosatelitarna, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, radioterapia z modulacją intensywności, rak odbytu, rak płaskonabłonkowy, stan zapalny przewlekły, strefa przejściowa odbytu, szczepionka terapeutyczna, szlak NF-κB, szlak PD-1/PD-L1, szlak PI3K/AKT/mTOR, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przednowotworowa