trzeci okres porodu
Trzeci okres porodu, nazywany również okresem łożyskowym, to faza następująca po urodzeniu dziecka, a przed zakończeniem porodu. Rozpoczyna się w momencie urodzenia noworodka i kończy wraz z wydaleniem łożyska (popłodu). Zazwyczaj trwa od 5 do 30 minut, jednak może wydłużyć się do godziny.
Podczas trzeciego okresu porodu dochodzi do odklejenia łożyska od ściany macicy na skutek skurczów macicy, które zmniejszają jej objętość. Objawy odklejenia się łożyska obejmują: wydłużenie się pępowiny, pojawienie się krwawienia z dróg rodnych oraz zmianę kształtu macicy z kulistego na owalny. Wydalenie łożyska może nastąpić samoistnie lub przy delikatnym nacisku na powłoki brzuszne.
Kluczowym elementem opieki medycznej w tym okresie jest aktywne prowadzenie trzeciego okresu porodu, które obejmuje podanie oksytocyny po urodzeniu przedniego barku dziecka, kontrolowane pociąganie za pępowinę oraz masaż macicy po wydaleniu łożyska. Takie postępowanie znacząco zmniejsza ryzyko krwotoku poporodowego, który jest głównym powikłaniem tego okresu porodu.
Po wydaleniu łożyska należy dokładnie ocenić jego kompletność, gdyż pozostawienie fragmentów popłodu w jamie macicy może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak krwotok, infekcja czy zaburzenia inwolucji macicy. W przypadku nieprawidłowego przebiegu trzeciego okresu porodu, np. zatrzymania łożyska, może być konieczna interwencja medyczna w postaci ręcznego wydobycia łożyska lub rewizji jamy macicy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Macica podwójna – Zapobieganie i profilaktyka
Macica podwójna (uterus didelphys) to rzadka wrodzona anomalia rozwojowa narządów płciowych żeńskich, charakteryzująca się obecnością dwóch oddzielnych jam macicy, często z dwoma szyjkami macicy i czasem podzielonym kanałem pochwowym. Klasyfikowana jako całkowita macica dwurożna (klasa U2b wg ESHRE 2013), występuje u około 8,3% pacjentek z anomaliami przewodów Müllera. Diagnostyka opiera się na ultrasonografii miednicy, histeroskopii oraz rezonansie magnetycznym (MRI). Kobiety z macicą podwójną mają zwiększone ryzyko powikłań położniczych, takich jak poronienia, poród przedwczesny, nieprawidłowe ułożenie płodu i łożysko przodujące, przy odsetku udanych ciąż około 57% i przeżywalności płodów około 64%. W profilaktyce powikłań kluczowe jest ścisłe monitorowanie ciąży, w tym ocena wzrostu płodu, profilu biofizycznego oraz stanu szyjki macicy, a także indywidualne planowanie porodu. Niewydolność szyjki macicy nie jest powszechna, dlatego cerclage nie jest rutynowo zalecany bez klinicznych wskazań. W przypadku krwotoków poporodowych rekomenduje się aktywne prowadzenie trzeciego okresu porodu (AMTSL) z podaniem oksytocyny lub alternatywnie mizoprostolu.
anomalia przewodu Müllera, cerclage, cesarskie cięcie, histeroskopia, krwotok poporodowy, łożysko przodujące, macica dwurożna, macica podwójna, metroplastyka, metroplastyka Strassmana, mizoprostol, niewydolność szyjki macicy, oksytocyna, poród przedwczesny, poronienie, przegroda macicy, przegroda pochwy, przewody Müllera, rak endometrium, rezonans magnetyczny, szew szyjkowy, trzeci okres porodu, ultrasonografia miednicy, uterus didelphys, zapłodnienie in vitro, zespół OHVIRA - Leksykon chorób i schorzeń
Przyklejenie łożyska – Zapobieganie i profilaktyka
Placenta accreta spectrum (PAS) obejmuje patologiczne przywiązanie łożyska do ściany macicy, w tym placenta accreta, increta i percreta, stanowiąc poważne powikłanie ciąży z ryzykiem masywnego krwotoku poporodowego. Częstość PAS rośnie globalnie, głównie z powodu wzrostu liczby cięć cesarskich oraz zaawansowanego wieku matki (≥35 lat, ryzyko 2,1-krotnie wyższe). Diagnostyka opiera się na ultrasonografii między 18 a 24 tygodniem ciąży, z możliwością uzupełnienia MRI oraz nowoczesnych pomiarów 3D objętości łożyska w sektorach S1 i S2. Kluczowe czynniki ryzyka to wcześniejsze cięcia cesarskie (ryzyko wzrasta od 3% przy pierwszym do 67% przy piątym lub kolejnym), łożysko przodujące, zabiegi chirurgiczne macicy, palenie tytoniu i wielorództwo. Profilaktyka skupia się na ograniczeniu niepotrzebnych cięć cesarskich, promowaniu porodu drogami natury po wcześniejszym cięciu (TOLAC), unikaniu innych zabiegów chirurgicznych macicy oraz edukacji pacjentek w zakresie planowania rodziny i zdrowego stylu życia.
ablacja endometrium, chitosan, cięcie cesarskie, decidualizacja, embolizacja tętnic macicznych, hiperfibrynoliza, histerektomia, histeroskopia, kortykosteroidy, krwotok okołoporodowy, krwotok poporodowy, kwas traneksamowy, łożysko przodujące, łożysko przyrośnięte, łożysko wrośnięte, malformacja tętniczo-żylna, masywny krwotok, metotreksat, miomektomia, okluzja balonowa, przetoka pochwowa, przyklejenie łożyska, trzeci okres porodu, wyłyżeczkowanie macicy, zakrzepica tętnicza, zapłodnienie in vitro - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxytocin Grindeks 8,3 mcg/ml
Oxytocin Grindeks dostępny jest w stężeniach 8,3 µg/ml (5 IU/ml) oraz 16,7 µg/ml (10 IU/ml) w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji dożylnej. Dawkowanie zależy od wskazania klinicznego i odpowiedzi pacjentki, z zaleceniem rozpoczęcia podawania nie wcześniej niż 6 godzin po dopochwowym podaniu prostaglandyn. Infuzję dożylną należy prowadzić metodą kroplową lub za pomocą pompy infuzyjnej, z początkową szybkością 1-4 milijednostek/min (2-8 kropli/min), stopniowo zwiększaną co 20 minut o 1-2 milijednostki/min, maksymalnie do 20 milijednostek/min (40 kropli/min). Celem jest uzyskanie 3-4 skurczów macicy na 10 minut, przy jednoczesnym monitorowaniu częstości i siły skurczów oraz tętna płodu. W przypadku nadmiernej aktywności macicy lub zagrożenia płodu infuzję należy przerwać. Po porodzie standardowo podaje się 5 IU oksytocyny w infuzji dożylnej rozcieńczonej w 0,9% NaCl lub 5% glukozie, podawanej w ciągu 5 minut, lub 5-10 IU domięśniowo.
aktywność macicy, atonia macicy, cięcie cesarskie, indukcja porodu, infuzja dożylna, infuzja kroplowa, krwotok maciczny poporodowy, nieodwracalne poronienie, niepełne poronienie, oksytocyna, pompa infuzyjna, receptor oksytocyny, roztwór elektrolitów, roztwór fizjologiczny, skurcz macicy, trzeci okres porodu, wstrzyknięcie, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zatrzymane poronienie - Leksykon substancji czynnych
Oksytocyna – Dawkowanie i sposób podawania
Oksytocyna wymaga indywidualnego dostosowania dawki, uwzględniając reakcję matki i płodu, z podaniem najczęściej dożylnym (iv.) lub domięśniowym (im.). Przed rozpoczęciem podawania oksytocyny w celu indukcji lub stymulacji porodu należy odczekać minimum 6 godzin od podania prostaglandyn dopochwowo. Standardowo stosuje się infuzję dożylną z użyciem pompy infuzyjnej, z początkową dawką 1-4 mIU/min (2-8 kropli/min) dla Oxytocin Grindeks, stopniowo zwiększaną co 20 minut o 1-2 mIU/min, do maksymalnie 20 mIU/min (40 kropli/min). Docelowo dąży się do 3-4 skurczy macicy na 10 minut. W przypadku Oxytocin-Richter początkowa dawka wynosi 2,5 mIU/min (10 kropli/min) w 500 ml roztworu glukozy lub soli fizjologicznej. Po porodzie podaje się 5 IU oksytocyny w infuzji dożylnej przez 5 minut lub 5-10 IU domięśniowo, a w ciężkich przypadkach stosuje się infuzję 5-20 IU w 500 ml roztworu elektrolitów, dostosowując szybkość do kontroli atonii macicy.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxytocin Grindeks 16,7 mcg/ml
Oxytocin Grindeks jest dostępny w stężeniach 8,3 μg/ml (5 IU/ml) oraz 16,7 μg/ml (10 IU/ml) w formie roztworu do wstrzykiwań i infuzji. Lek stosuje się głównie do indukcji i stymulacji porodu, zapobiegania oraz leczenia poporodowego krwotoku macicznego, a także podczas cięcia cesarskiego i w przypadku niepełnego poronienia od 14. tygodnia ciąży. Podawanie oksytocyny wymaga ścisłego monitorowania czynności skurczowej macicy oraz tętna płodu. Infuzję dożylną przygotowuje się, rozcieńczając 5 IU leku w 500 ml roztworu elektrolitów (lub 5% glukozy, jeśli konieczne), a dawkowanie rozpoczyna się od 1-4 milijednostek/min (2-8 kropli/min), zwiększając dawkę co 20 minut o 1-2 milijednostki/min, z maksymalną szybkością 20 milijednostek/min (40 kropli/min). W przypadku cięcia cesarskiego podaje się 1 ml (5 IU) rozcieńczonego leku w ciągu 5 minut dożylnie bezpośrednio po porodzie.
aktywność macicy, atonia macicy, cięcie cesarskie, ekspresja receptorów, indukcja porodu, infuzja dożylna, krwotok maciczny, krwotok maciczny poporodowy, krwotok poporodowy, oksytocyna, pompa infuzyjna, poronienie nieodwracalne, poronienie niepełne, poronienie zatrzymane, prostaglandyny dopochwowe, receptor oksytocyny, roztwór do infuzji, roztwór do wstrzykiwań, roztwór elektrolitów, roztwór fizjologiczny, skurcz macicy, stymulacja porodu, trzeci okres porodu, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby