zahamowanie osi HPA
Zahamowanie osi HPA (osi podwzgórze-przysadka-nadnercza) to stan patologiczny polegający na obniżeniu wydzielania kortyzolu w wyniku zaburzonej odpowiedzi tej osi hormonalnej. Zjawisko to najczęściej występuje jako konsekwencja długotrwałej terapii egzogennymi glikokortykosteroidami, które poprzez mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego hamują wydzielanie kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze oraz hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę.
Klinicznie zahamowanie osi HPA może objawiać się niedoczynnością kory nadnerczy po nagłym odstawieniu glikokortykosteroidów, co prowadzi do objawów takich jak osłabienie, spadek ciśnienia tętniczego, nudności, wymioty, hipoglikemia czy zaburzenia elektrolitowe. Stopień zahamowania osi zależy od dawki, czasu trwania terapii oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
Diagnostyka obejmuje ocenę stężenia kortyzolu w surowicy, testy stymulacyjne z ACTH (test z synacthenem) oraz test z CRH. Przywrócenie prawidłowej funkcji osi HPA po długotrwałej steroidoterapii wymaga stopniowego odstawiania leków według indywidualnie dobranego schematu redukcji dawek, co może trwać od kilku tygodni do nawet roku.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Przedawkowanie mometazonu furoinianu w maści Elosone 1 mg/g, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na rozległe powierzchnie skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym, prowadzi do zwiększonego wchłaniania ogólnoustrojowego i supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). W efekcie może dojść do wtórnej niewydolności nadnerczy, objawiającej się osłabieniem, zmęczeniem, spadkami ciśnienia i zaburzeniami elektrolitowymi. W cięższych przypadkach obserwuje się zespół Cushinga z charakterystyczną twarzą księżycowatą, otyłością centralną i rozstępami. Dodatkowo mogą wystąpić miejscowe działania niepożądane, takie jak ścieńczenie skóry, teleangiektazje i trądzik posteroidowy, a także zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, zmniejszona tolerancja glukozy) oraz obniżenie odporności z ryzykiem infekcji. Warto podkreślić, że ryzyko tych powikłań jest minimalne przy prawidłowym stosowaniu zgodnie z zaleceniami.
działanie immunosupresyjne, hiperglikemia, kortyzol, miejscowy kortykosteroid, mometazon furoinian, nadciśnienie, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, rozstępy, supresja kortyzolu, teleangiektazje, toksyczność, tolerancja glukozy, trądzik posteroidowy, twarz księżycowata, układ hormonalny, wtórna niewydolność nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metaboliczne, zahamowanie osi HPA, zespół Cushinga -
Leksykon leków
Produkt leczniczy Eztom zawierający mometazonu furoinian 1 mg/g wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych miejscowych i ogólnoustrojowych. W przypadku podrażnienia lub reakcji uczuleniowej należy przerwać terapię, a w razie zakażenia wdrożyć leczenie przeciwgrzybicze lub przeciwbakteryjne, przerywając stosowanie glikokortykosteroidu do ustąpienia infekcji. Miejscowe stosowanie może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy (HPA), objawów zespołu Cushinga, hiperglikemii i cukromoczu, zwłaszcza przy aplikacji na duże powierzchnie skóry lub pod opatrunkiem okluzyjnym. U dzieci i młodzieży powyżej 2 lat stosowanie nie powinno przekraczać 3 tygodni, a u dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazane. Należy unikać długotrwałego stosowania, szczególnie na skórę twarzy (maksymalnie 5 dni) oraz pod opatrunkiem okluzyjnym, zwłaszcza u dzieci.
butylohydroksytoluen, cukromocz, glikokortykosteroid, glikol propylenowy, hiperglikemia, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, mometazonu furoinian, nawrót choroby, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy, podrażnienie skóry, reakcja uczuleniowa, uogólniona łuszczyca krostkowa, zahamowanie kory nadnerczy, zahamowanie osi HPA, zakażenie, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów -
Leksykon leków
Przedawkowanie beklometazonu dipropionianu w aerozolu do nosa Beclonasal Aqua (50 µg/dawkę) prowadzi do specyficznego działania niepożądanego, jakim jest przejściowe zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Mechanizm ten wynika z ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów, które powodują supresję fizjologicznej sekrecji endogennego kortyzolu poprzez ujemne sprzężenie zwrotne, skutkując zmniejszeniem wydzielania CRH, ACTH i kortyzolu. Objawy kliniczne supresji osi HPA mogą obejmować osłabienie, zmęczenie, hipotonię oraz hipoglikemię w cięższych przypadkach, jednakże zazwyczaj są one minimalne lub nieobecne przy krótkotrwałym przedawkowaniu.
aerozol do nosa, beklometazon dipropionianu, działanie ogólnoustrojowe glikokortykosteroidów, efekt farmakodynamiczny, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hipotonia, kortyzol, mechanizm kompensacyjny, niedobór kortyzolu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja kortyzolu, supresja osi HPA, ujemne sprzężenie zwrotne, wydzielanie ACTH, zaburzenia metaboliczne, zahamowanie osi HPA -
Leksykon leków
Przedawkowanie mometazonu furoinianu, substancji czynnej aerozolu do nosa Pronasal (50 mikrogramów/dawkę), może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co jest głównym mechanizmem patofizjologicznym przedawkowania kortykosteroidów. Pomimo niskiej biodostępności ogólnoustrojowej tego leku (<1%), co znacząco ogranicza ryzyko poważnych następstw, możliwe objawy przedawkowania obejmują osłabienie, zmęczenie, obniżone ciśnienie tętnicze oraz zaburzenia metaboliczne związane z supresją nadnerczy. Rzadziej mogą wystąpić objawy ogólnoustrojowe, takie jak obrzęki, wzrost ciśnienia tętniczego czy hiperglikemia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub łącznym podawaniu innych kortykosteroidów.
aerozol donosowy, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie ogólnoustrojowe, hiperglikemia, kortykosteroid, mometazon furoinian, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, obserwacja kliniczna, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, Pronasal, supresja nadnerczy, zaburzenie funkcji nadnerczy, zaburzenie metaboliczne, zahamowanie osi HPA -
Leksykon leków
Przedawkowanie mometazonu furoinianu podawanego donosowo w preparacie Hitaxa Metmin-Spray (50 mikrogramów/dawkę) wiąże się z niskim ryzykiem poważnych powikłań ogólnoustrojowych ze względu na bardzo niską biodostępność systemową, wynoszącą mniej niż 1%. Głównym mechanizmem patofizjologicznym jest supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), prowadząca do zahamowania endogennej produkcji kortykosteroidów. Objawy przedawkowania obejmują przede wszystkim miejscowe podrażnienie błony śluzowej nosa, pieczenie i krwawienia, natomiast ciężkie zaburzenia endokrynologiczne, takie jak wtórna niewydolność nadnerczy czy cechy zespołu Cushinga, są rzadko obserwowane przy donosowym stosowaniu ze względu na ograniczoną absorpcję ogólnoustrojową.
biodostępność systemowa, chlorek benzalkoniowy, homeostaza hormonalna, konsultacja endokrynologiczna, kortykosteroid donosowy, krwawienie z nosa, mometazon furoinian, mometazon furoinian jednowodny, niewydolność nadnerczy wtórna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, podrażnienie błony śluzowej nosa, supresja osi HPA, układ endokrynny, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zahamowanie osi HPA, zespół Cushinga -
Leksykon leków
Przedawkowanie flutykazonu propionianu w formie aerozolu donosowego, jak w produkcie Fanipos (50 μg/dawka), niesie ryzyko supresji osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (HPA), zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek. Badania kliniczne wykazały, że podawanie 2 mg flutykazonu dwa razy dziennie przez 7 dni nie powodowało zaburzeń funkcji osi HPA u zdrowych ochotników, co wskazuje na stosunkowo wysoką tolerancję dawki w porównaniu do standardowej terapii. Jednak przewlekłe stosowanie dużych dawek może prowadzić do zahamowania produkcji endogennych kortykosteroidów, manifestującego się objawami niewydolności kory nadnerczy, takimi jak osłabienie, hipoglikemia, nudności czy spadek ciśnienia tętniczego, a także objawami zespołu Cushinga i zaburzeniami metabolicznymi.
aerozol do nosa, endogenne kortykosteroidy, flutykazon propionianu, funkcja kory nadnerczy, gospodarka elektrolitowa, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, kortykosteroid, kortyzol w osoczu, nadciśnienie, niewydolność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, otyłość centralna, rozstępy skórne, supresja kory nadnerczy, supresja osi HPA, twarz księżycowata, zaburzenie endokrynologiczne, zahamowanie osi HPA, zespół Cushinga -
Leksykon leków
Przedawkowanie mometazonu furoinianu w postaci aerozolu do nosa, mimo niskiej biodostępności systemowej (<1%), może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co jest głównym zagrożeniem farmakodynamicznym. Długotrwałe stosowanie dawek znacznie przekraczających zalecane może skutkować wtórną niedoczynnością kory nadnerczy, objawiającą się osłabieniem, zmęczeniem, hipotonią, hipoglikemią oraz zaburzeniami elektrolitowymi. Jednakże, ze względu na niską biodostępność ogólnoustrojową mometazonu (poniżej 1%) oraz dawkę 50 µg na aplikację w preparacie Mometazon Doppelherz, ryzyko poważnych objawów przedawkowania jest minimalne i rzadko obserwowane w praktyce klinicznej.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, hipoglikemia, hipotonia, kortykosteroid donosowy, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, mometazon furoinian, niedoczynność kory nadnerczy, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, supresja osi HPA, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie osi HPA
