cytostatyk fazowo swoisty
Cytostatyk fazowo swoisty to rodzaj leku przeciwnowotworowego, którego działanie jest zależne od określonej fazy cyklu komórkowego. Te substancje są najbardziej skuteczne wobec komórek nowotworowych znajdujących się w konkretnej fazie podziału, np. fazie S (syntezy DNA) lub fazie M (mitozy).
Do grupy cytostatyków fazowo swoistych zaliczamy m.in. alkaloidy barwinka (winkrystyna, winblastyna), które działają w fazie M poprzez hamowanie tworzenia wrzeciona podziałowego, oraz antymetabolity (metotreksat, 5-fluorouracyl), które interferują z syntezą DNA w fazie S. Także inhibitory topoizomerazy (etopozyd, irinotekan) wykazują działanie zależne od fazy cyklu komórkowego.
W przeciwieństwie do cytostatyków fazowo swoistych, istnieją również cytostatyki fazowo nieswoiste, które działają we wszystkich fazach cyklu komórkowego. Znajomość mechanizmu działania i swoistości fazowej leków jest kluczowa przy planowaniu schematów chemioterapii, szczególnie w kontekście terapii kombinowanej, gdzie często łączy się leki o różnych mechanizmach działania i swoistości fazowej, aby zwiększyć skuteczność leczenia.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Hydroksykarbamid, klasyfikowany pod kodem ATC L01XX05, jest cytostatykiem fazowo swoistym, działającym selektywnie na fazę S cyklu komórkowego poprzez hamowanie reduktazy rybonukleotydowej, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA bez wpływu na RNA i białka. Jego mechanizm działania obejmuje również bezpośrednie uszkodzenie DNA jako inhibitor jego odbudowy. W terapii onkologicznej, zwłaszcza w połączeniu z arabinozydem cytozyny, wykazuje poprawę kliniczną u 43% pacjentów z chłoniakami opornymi na leczenie. W leczeniu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej hydroksykarbamid podnosi stężenie hemoglobiny płodowej (HbF), co hamuje polimeryzację HbS i powstawanie krwinek o sierpowatym kształcie, a także wpływa na zmniejszenie liczby neutrofili, zwiększenie zawartości wody w erytrocytach, podatność krwinek na odkształcanie oraz modyfikację ich przylegania do śródbłonka.
antymetabolit, arabinozyd cytozyny, chłoniak złośliwy, cykl komórkowy, cykliczny monofosforan guanozyny, cytostatyk, cytostatyk fazowo swoisty, działanie cytoredukcyjne, hemoglobina płodowa, hydroksykarbamid, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, ostry zespół niedokrwistości sierpowatej, radioterapia, reduktaza rybonukleotydowa, synteza DNA, synteza RNA, tlenek azotu, zamknięcie naczyń, zmniejszenie liczby neutrofili -
Leksykon leków
Hydroksykarbamid, substancja czynna leku Hydroxycarbamid Teva (kod ATC: L01XX05), jest antymetabolitem i cytostatykiem specyficznym dla fazy S cyklu komórkowego, działającym poprzez hamowanie reduktazy rybonukleotydowej, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA bez wpływu na syntezę RNA i białek. Jego mechanizm działania obejmuje również bezpośrednie uszkodzenie DNA oraz synergizm z innymi cytostatykami, co potwierdzono klinicznie u pacjentów z chłoniakami złośliwymi, gdzie poprawę kliniczną uzyskano u 43% pacjentów opornych na wcześniejsze terapie. W kontekście radioterapii, hydroksykarbamid zatrzymuje komórki nowotworowe w fazie G1, zwiększając ich wrażliwość na promieniowanie jonizujące.
antymetabolit, arabinozyd cytozyny, chłoniak złośliwy, cykliczny monofosforan guanozyny, cytostatyk fazowo swoisty, działanie cytoredukcyjne, erytrocyt, hemoglobina płodowa, hemoglobina S, hydroksykarbamid, neutrofil, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, ostry zespół niedokrwistości sierpowatej, reduktaza rybonukleotydowa, synteza DNA, tlenek azotu, zamknięcie naczyń
