płyn transcelularny

Płyn transcelularny (trzecia przestrzeń) to rodzaj płynu pozakomórkowego znajdujący się w specyficznych przestrzeniach organizmu, oddzielonych od głównego środowiska wewnętrznego przez warstwy komórek. Stanowi on około 2,5% całkowitej wody ustrojowej.

Do najważniejszych przestrzeni transcelularnych należą: płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn stawowy, płyn opłucnowy, osierdziowy, otrzewnowy, a także płyn w świetle przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, moczowych oraz płyn śródgałkowy. Płyny te pełnią funkcje specjalistyczne, charakterystyczne dla narządów, w których się znajdują.

W stanach patologicznych może dochodzić do nadmiernego gromadzenia się płynów w przestrzeniach transcelularnych, co określa się jako sekwestrację płynów do trzeciej przestrzeni. Zjawisko to występuje m.in. w ostrym zapaleniu trzustki, niedrożności jelit, masywnych urazach czy rozległych oparzeniach, prowadząc do efektywnej hipowolemii mimo prawidłowej całkowitej objętości płynów ustrojowych.

Diagnostyka zaburzeń płynów transcelularnych obejmuje badania obrazowe (USG, TK, MRI) oraz analizę biochemiczną i cytologiczną pobranych płynów. W leczeniu dąży się do eliminacji przyczyny patologicznego gromadzenia płynu oraz przywrócenia równowagi wodno-elektrolitowej organizmu.