stężenie salicylanu
Stężenie salicylanu to parametr laboratoryjny określający ilość kwasu salicylowego i jego metabolitów w płynach ustrojowych, najczęściej w surowicy krwi. Pomiar ten jest kluczowy w monitorowaniu terapii preparatami zawierającymi kwas acetylosalicylowy (aspirynę) oraz w diagnostyce zatruć salicylanami.
W praktyce klinicznej oznaczenie stężenia salicylanu wykorzystuje się głównie w dwóch sytuacjach: podczas terapii dużymi dawkami salicylanów w chorobach reumatycznych (do oceny skuteczności i bezpieczeństwa leczenia) oraz w przypadkach podejrzenia zatrucia tymi związkami. Zakres terapeutyczny dla leczenia przeciwzapalnego wynosi zwykle 150-300 μg/ml (1,1-2,2 mmol/l), natomiast stężenia powyżej 400-500 μg/ml są potencjalnie toksyczne.
Zatrucie salicylanami może prowadzić do poważnych zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, manifestujących się początkowo alkalozą oddechową, a następnie kwasicą metaboliczną. Inne objawy toksyczności obejmują szumy uszne, zaburzenia słuchu, nudności, wymioty, hiperwentylację, zaburzenia równowagi elektrolitowej oraz w ciężkich przypadkach – obrzęk płuc, zaburzenia świadomości i niewydolność nerek.
Leczenie zatrucia salicylanami zależy od stężenia leku w surowicy i obejmuje alkalizację moczu w celu przyspieszenia eliminacji, podaż węgla aktywowanego oraz w ciężkich przypadkach – hemodializę. Regularne monitorowanie stężenia salicylanu jest niezbędne dla oceny skuteczności terapii detoksykacyjnej.