mutacja PTCH1
Mutacja PTCH1 odnosi się do genetycznej zmiany w genie PTCH1 (Patched 1), który pełni kluczową rolę jako negatywny regulator szlaku sygnałowego Hedgehog. Gen ten koduje białko receptorowe, które hamuje aktywność białka SMO (Smoothened), odpowiedzialnego za przekazywanie sygnału wewnątrzkomórkowego.
Mutacje w genie PTCH1 są główną przyczyną zespołu Gorlina-Goltza (zespołu nabłoniaków znamionowych), autosomalnie dominującej choroby charakteryzującej się predyspozycją do rozwoju raków podstawnokomórkowych skóry, torbieli szczęki oraz innymi anomaliami rozwojowymi. Inaktywacja tego genu prowadzi do konstytutywnej aktywacji szlaku Hedgehog, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek.
Mutacje somatyczne PTCH1 są również często wykrywane w sporadycznych rakach podstawnokomórkowych skóry (BCC), które są najczęstszymi nowotworami złośliwymi u ludzi o jasnej karnacji. Badania molekularne wykazały, że inaktywacja PTCH1 występuje w około 90% przypadków BCC, co podkreśla kluczową rolę tego genu w patogenezie nowotworów skóry.
Identyfikacja mutacji PTCH1 ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ umożliwia zastosowanie ukierunkowanej terapii molekularnej. Inhibitory szlaku Hedgehog, takie jak wismodegib i sonidegib, zostały zatwierdzone do leczenia zaawansowanych raków podstawnokomórkowych i wykazują skuteczność u pacjentów z mutacjami PTCH1.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry – Patofizjologia i mechanizm
Rak skóry, najczęściej diagnozowany nowotwór u ludzi, obejmuje głównie raki niemelanocytowe (NMSC) – rak podstawnokomórkowy (BCC, 80%) i rak kolczystokomórkowy (SCC, 20%) – oraz czerniaka, który mimo mniejszej częstości cechuje się najwyższą śmiertelnością. Patogeneza raka skóry jest wieloczynnikowa, obejmując ekspozycję na promieniowanie UV (90% przypadków), które indukuje mutacje DNA (np. dimerów pirymidynowych cyklobutanowych przez UVB) oraz immunosupresję skóry. BCC wiąże się z mutacjami w ścieżce Hedgehog (PTCH1, SMO), SCC z mutacjami TP53, CDKN2A i HRAS, a czerniak z mutacjami BRAF (40-50%), NRAS i CDKN2A, prowadząc do niekontrolowanej proliferacji komórek. Promieniowanie UVA generuje wolne rodniki i ROS, co jest kluczowe w patogenezie czerniaka, natomiast UVB bezpośrednio uszkadza DNA, dominując w BCC i SCC. Immunosupresja, np. u pacjentów po przeszczepach, znacząco zwiększa ryzyko rozwoju SCC (65-krotnie) i BCC (10-krotnie).
apoptoza, astrocyt, czerniak, efekt Warburga, gen TP53, grzebień nerwowy, immunosupresja, karcynogeneza, keratynocyt, komórka Langerhansa, macierz pozakomórkowa, melanocyt, mutacja BRAF, mutacja CDKN2A, mutacja DNA, mutacja genu supresorowego, mutacja PTCH1, mutacja TP53, poliomawirus komórek Merkla, promieniowanie UV, punkt kontrolny immunologiczny, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry, reaktywne formy tlenu, rogowacenie słoneczne, ścieżka sonic hedgehog, śledziona, stan zapalny, strategia terapeutyczna, terapia celowana, uszkodzenie DNA, wirus HPV - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Etiologia i przyczyny
Rak podstawnokomórkowy (BCC) jest najczęstszym nowotworem złośliwym skóry, rozwijającym się z komórek podstawnych naskórka na skutek mutacji DNA, głównie indukowanych przez promieniowanie ultrafioletowe (UV), zwłaszcza UVB. Kluczowe czynniki ryzyka to długotrwała i intensywna ekspozycja na UV, szczególnie we wczesnym dzieciństwie, jasna karnacja (fototypy I-III), predyspozycje genetyczne (mutacje w genach PTCH1, PTCH2, TP53 oraz aberracje w szlaku Hedgehog), a także immunosupresja (np. u biorców przeszczepów, pacjentów z HIV). Ryzyko wzrasta z wiekiem, jest wyższe u mężczyzn oraz u osób z historią wcześniejszych BCC (około 10-krotnie). Dodatkowo, ekspozycja na arsen, radiację jonizującą oraz leki fotosensybilizujące, takie jak hydrochlorotiazyd, zwiększa ryzyko rozwoju BCC.
albinizm, arsen, dimery tyminy, fototyp skóry, gen PTCH1, gen SMO, gen supresorowy nowotworu, gen TP53, hydrochlorotiazyd, komórki podstawne naskórka, lek immunosupresyjny, mutacja PTCH1, poparzenie słoneczne, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVA, promieniowanie UVB, rak podstawnokomórkowy, szlak sygnałowy Hedgehog, terapia PUVA, wariant patogenny, wirus HPV, xeroderma pigmentosum, zespół Bazex-Dupré-Christol, zespół Gorlina, zespół Rombo