toksyczność wielocyklowa

Toksyczność wielocyklowa (ang. repeated-dose toxicity) to termin określający szkodliwy wpływ substancji chemicznej, leku lub innego czynnika na organizm w wyniku wielokrotnej ekspozycji przez dłuższy okres. Badania toksyczności wielocyklowej stanowią kluczowy element oceny bezpieczeństwa farmakologicznego nowych substancji leczniczych przed wprowadzeniem ich do badań klinicznych.

W przeciwieństwie do badań toksyczności ostrej, testy wielocyklowe pozwalają wykryć skutki kumulacji substancji w organizmie, długoterminowe zmiany biochemiczne oraz efekty opóźnione, które mogą nie być widoczne po pojedynczej ekspozycji. Standardowe badania obejmują ekspozycję trwającą 28-90 dni (toksyczność podostra) lub powyżej 90 dni (toksyczność przewlekła).

Ocena toksyczności wielocyklowej uwzględnia szereg parametrów, w tym zmiany masy ciała, spożycie pokarmu, parametry biochemiczne i hematologiczne, funkcje fizjologiczne narządów oraz badania histopatologiczne. Szczególną uwagę poświęca się narządom odpowiedzialnym za biotransformację i eliminację ksenobiotyków – wątrobie i nerkom, a także układowi sercowo-naczyniowemu, odpornościowemu i reprodukcyjnemu.

Wyniki badań toksyczności wielocyklowej służą do określenia NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) – najwyższej dawki, przy której nie obserwuje się szkodliwych skutków, co stanowi podstawę do ustalenia bezpiecznych dawek dla ludzi z zastosowaniem odpowiednich współczynników bezpieczeństwa.