metabolizm irynotekanu

Irynotekan jest pochodną kamptotecyny stosowaną w chemioterapii nowotworów, szczególnie raka jelita grubego. Mechanizm działania leku polega na hamowaniu topoizomerazy I, enzymu niezbędnego do replikacji DNA, co prowadzi do śmierci komórek nowotworowych.

Metabolizm irynotekanu jest złożony i zachodzi głównie w wątrobie. Lek ten jest prolekiem, który ulega aktywacji przez karboksyloesterazy do SN-38, metabolitu o aktywności przeciwnowotworowej około 100-1000 razy większej niż związek macierzysty. SN-38 jest następnie inaktywowany przez glukuronidację przy udziale UDP-glukuronylotransferazy 1A1 (UGT1A1).

Polimorfizmy genetyczne UGT1A1, szczególnie wariant UGT1A1*28, mogą prowadzić do zmniejszonej aktywności enzymu, co skutkuje wolniejszym metabolizmem SN-38 i zwiększonym ryzykiem toksyczności, głównie biegunki i neutropenii. Dlatego przed rozpoczęciem terapii irynotekanem zaleca się genotypowanie UGT1A1, zwłaszcza gdy planowane są wysokie dawki leku.

Irynotekan podlega również metabolizmowi przez cytochrom P450, głównie izoformę CYP3A4, co może prowadzić do interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez ten sam układ enzymatyczny. Inhibitory CYP3A4 mogą zwiększać stężenie irynotekanu w osoczu, podczas gdy induktory mogą je zmniejszać.

Znajomość metabolizmu irynotekanu ma kluczowe znaczenie dla optymalizacji dawkowania, przewidywania toksyczności i personalizacji leczenia przeciwnowotworowego u pacjentów.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Irinotecan Accord 20 mg/ml

Irynotekan wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania z zielem dziurawca zwyczajnego, które powoduje 42% redukcję stężenia aktywnego metabolitu SN-38 w osoczu, oraz z żywymi atenuowanymi szczepionkami, ze względu na ryzyko zagrażających życiu reakcji ogólnoustrojowych. Silne induktory enzymów CYP3A4 i UGT1A1 (np. ryfampicyna, karbamazepina) obniżają ekspozycję na irynotekan i jego metabolity o ≥50%, natomiast silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol) zwiększają AUC SN-38 o 109%, co może prowadzić do nasilenia toksyczności. Inhibitory UGT1A1 (atazanawir, regorafenib) również zwiększają ogólnoustrojową ekspozycję na SN-38, co wymaga ostrożności klinicznej.
antagonista witaminy K, blokada nerwowo-mięśniowa, bloker nerwowo-mięśniowy, czas protrombinowy, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, enzym CYP3A4, glukuronid, hepatotoksyczność, immunosupresja, indukcja enzymatyczna, induktory CYP3A4, inhibitor cholinesterazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, inhibitor UGT1A1, interakcja lekowa, krwotok, kwas folinowy, lek immunosupresyjny, limfoproliferacja, metabolit SN-38, metabolizm irynotekanu, metabolizm wątrobowy, mielosupresja, powikłanie zakrzepowe, SN-38, szczepionki atenuowane, toksyczność leku, uszkodzenie wątroby, wskaźnik INR, żółta febra
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Campto 20 mg/ml

Irynotekan, półsyntetyczna pochodna kamptotecyny i inhibitor topoizomerazy I, wykazuje specyficzne działanie przeciwnowotworowe poprzez hamowanie enzymu topoizomerazy I DNA, co prowadzi do powstawania jednoniciowych przerw w DNA i blokady replikacji, szczególnie w fazie S cyklu komórkowego. Metabolit aktywny SN-38 charakteryzuje się silniejszą cytotoksycznością i jest metabolizowany przez karboksyesterazę. Irynotekan wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego w modelach zwierzęcych i liniach komórkowych opornych na inne leki, w tym nowotworów z ekspresją glikoproteiny PMDR. W badaniach klinicznych III fazy u pacjentów z rozsianym rakiem jelita grubego stosowano schematy dwutygodniowy (Campto 180 mg/m² pc.) i tygodniowy (Campto 80 mg/m² pc.), wykazując wyższą skuteczność w połączeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (schemat FOLFIRI) w porównaniu do terapii bez irynotekanu, z ORR na poziomie 46,9% vs 38,7% oraz istotnym wydłużeniem PFS (współczynnik ryzyka 0,85, p=0,0479).
5-fluorouracyl, acetylocholinoesteraza, bewacyzumab, cetuksymab, cytotoksyczność, działanie przeciwnowotworowe, działanie toksyczne, faza S cyklu komórkowego, gruczolakorak jelita grubego, gruczolakorak okrężnicy, gruczolakorak sutka, gruczolakorak trzustki, gruczolakorak żołądka, inhibitor topoizomerazy I, kapecytabina, karboksyesteraza, kwas folinowy, lek cytostatyczny, metabolizm irynotekanu, monoterapia kapecytabina, neutropenia, oksaliplatyna, oporność wielolekowa, przeżycie bez progresji choroby, rak jelita grubego z przerzutami, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, topoizomeraza I DNA, układ krwiotwórczy, wskaźnik odpowiedzi obiektywnej

metabolizm irynotekanu

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Irinotecan Accord 20 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne – Campto 20 mg/ml