zjawisko tolerancji
Zjawisko tolerancji w medycynie odnosi się do procesu, w którym organizm adaptuje się do obecności leku, substancji psychoaktywnej lub bodźca, co prowadzi do zmniejszenia jego efektywności przy powtarzalnym stosowaniu. Tolerancja farmakologiczna oznacza, że pacjent potrzebuje coraz wyższych dawek substancji, aby osiągnąć ten sam efekt terapeutyczny, co wcześniej.
Mechanizmy powstawania tolerancji obejmują zmiany farmakokinetyczne (szybsza metabolizacja i eliminacja leku), farmakodynamiczne (zmniejszona wrażliwość receptorów) oraz adaptację komórkową. Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadku leków przeciwbólowych (zwłaszcza opioidów), leków uspokajających, nasennych oraz substancji psychoaktywnych.
W praktyce klinicznej zjawisko tolerancji wymaga monitorowania i odpowiedniego dostosowywania terapii. Może prowadzić do konieczności zwiększania dawek, rotacji leków lub stosowania terapii łączonej. Tolerancja stanowi wyzwanie w leczeniu przewlekłego bólu, gdzie długotrwałe stosowanie opioidów wymaga strategii zapobiegających eskalacji dawek i potencjalnym uzależnieniom.
Należy odróżnić zjawisko tolerancji od zjawiska immunologicznej tolerancji, które oznacza stan braku odpowiedzi immunologicznej na określony antygen przy zachowaniu prawidłowej reaktywności układu odpornościowego na inne bodźce. Ten typ tolerancji jest kluczowy w transplantologii i leczeniu chorób autoimmunologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Izosorbid monoazotan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Izosorbidu monoazotan, stosowany w lekach takich jak Effox long, Mono Mack Depot czy Mononit, wymaga ścisłej kontroli lekarskiej, zwłaszcza u pacjentów z niskim ciśnieniem napełniania komór serca (np. po świeżym zawale mięśnia sercowego, niewydolności lewej komory), stenozą aortalną lub mitralną, niedociśnieniem ortostatycznym, chorobami podwyższającymi ciśnienie śródczaszkowe, kardiomiopatią przerostową z utrudnieniem drogi odpływu, zaciskającym zapaleniem osierdzia, tamponadą serca, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (z ryzykiem methemoglobinemii), jaskrą, nadczynnością tarczycy oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD). Należy unikać obniżenia ciśnienia skurczowego poniżej 90 mm Hg. Preparaty te nie nadają się do doraźnego leczenia ostrego napadu dławicy piersiowej ze względu na wolny początek działania. W trakcie terapii może wystąpić zjawisko tolerancji i krzyżowej tolerancji, dlatego zaleca się stosowanie izosorbidu monoazotanu raz na dobę i unikanie stałego podawania dużych dawek.
choroba niedokrwienna serca, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, dławica piersiowa, hipoksemia, inhibitor 5-fosfodiesterazy, izosorbidu monoazotan, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, krzyżowa tolerancja, methemoglobinemia, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nadczynność tarczycy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność lewej komory, niskie ciśnienie napełniania komór serca, ortostatyczne zaburzenia krążenia, ostry napad bólu dławicowego, ostry zawał mięśnia sercowego, pierwotne nadciśnienie płucne, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, stenoza aortalna, świeży zawał mięśnia sercowego, tamponada serca, zaburzona czynność lewej komory serca, zaciskające zapalenie osierdzia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zjawisko tolerancji - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Mononit 20 20 mg
Lek Mononit zawiera izosorbid monoazotan w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 40 mg w formie tabletek powlekanych. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, rozpoczynając terapię od niskich dawek i stopniowo je zwiększając do uzyskania efektu terapeutycznego, przy jednoczesnym stosowaniu najmniejszej skutecznej dawki. Standardowo zaleca się podawanie jednej tabletki 2-3 razy na dobę, maksymalna dawka dobowa wynosi 120 mg. Tabletki należy przyjmować po posiłku, bez rozgryzania, popijając niewielką ilością płynu. U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności modyfikacji dawkowania, natomiast lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.