delecja 22q11.2
Delecja 22q11.2, znana również jako zespół DiGeorge’a lub zespół mikrodelecji 22q11.2, to zaburzenie genetyczne wywołane utratą fragmentu chromosomu 22 w regionie q11.2. Jest to jedna z najczęstszych mikrodelecji u ludzi, występująca z częstością około 1 na 4000 żywych urodzeń.
Klinicznie delecja 22q11.2 manifestuje się szerokim spektrum objawów, które mogą znacząco różnić się między pacjentami. Najczęstsze manifestacje obejmują wady serca (zwłaszcza tetralogię Fallota i przerwany łuk aorty), niedobór odporności wynikający z hipoplazji lub aplazji grasicy, hipokalcemię spowodowaną niedorozwojem przytarczyc, rozszczep podniebienia, charakterystyczne cechy dysmorficzne twarzy oraz opóźnienie rozwoju psychoruchowego.
Diagnostyka opiera się na badaniach genetycznych, takich jak FISH (fluorescencyjna hybrydyzacja in situ) lub techniki oparte na mikromacierzach, które pozwalają na wykrycie utraty materiału genetycznego. Leczenie jest wielospecjalistyczne, ukierunkowane na poszczególne objawy i powikłania, obejmuje opiekę kardiologiczną, immunologiczną, endokrynologiczną, logopedyczną oraz wsparcie rozwoju i edukacji.
Pacjenci z delecją 22q11.2 wymagają długoterminowej opieki medycznej oraz regularnych badań kontrolnych. W dorosłym wieku zwiększa się ryzyko zaburzeń psychicznych, w tym schizofrenii i zaburzeń afektywnych. Dziedziczy się autosomalnie dominująco, co oznacza, że istnieje 50% ryzyko przekazania delecji potomstwu, dlatego ważne jest poradnictwo genetyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne ujście prawej komory – Epidemiologia
Podwójne ujście prawej komory (DORV) to rzadka wada wrodzona serca, stanowiąca 1-3% wszystkich wrodzonych wad serca, z częstością występowania szacowaną na 0,09-0,14 na 1000 żywych urodzeń (0,9-1,4 na 10 000 urodzeń). Charakteryzuje się całkowitym lub przeważającym odprowadzeniem aorty i tętnicy płucnej z prawej komory. Występuje w różnych wariantach anatomicznych, najczęściej z ubytkiem przegrody międzykomorowej podzastawkowym aortalnym (subaortic VSD) i zwężeniem podzastawkowym płucnym. DORV często współistnieje z innymi wadami serca (np. ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej, koarktacja aorty) oraz anomaliami pozasercowymi, a w około 40% przypadków towarzyszą mu aberracje chromosomalne, takie jak trisomie 13, 18, 21 oraz delecja 22q11.2 (zespół DiGeorge’a). Diagnostyka prenatalna opiera się na ultrasonografii i echokardiografii płodowej, co umożliwia wczesne rozpoznanie i planowanie leczenia.
aberracja chromosomalna, anomalia chromosomalna, arytmia komorowa, arytmia przedsionkowa, atrezja zastawki mitralnej, blok serca, delecja 22q11.2, infekcyjne zapalenie wsierdzia, koarktacja aorty, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki przedsionkowo-komorowej, nieprawidłowe połączenie naczyniowe, niewydolność serca, ośrodkowy układ nerwowy, podwójne ujście prawej komory, prawa komora serca, przełożenie wielkich pni tętniczych, sinica, tętnica płucna, trisomia 13, trisomia 18, trisomia 21, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej, wrodzona wada serca, zastawka przedsionkowo-komorowa, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zespół genetyczny, zwężenie zastawki płucnej - Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne ujście prawej komory – Etiologia i przyczyny
Podwójne ujście prawej komory (DORV) to wrodzona wada serca, w której zarówno aorta, jak i tętnica płucna odprowadzają krew z prawej komory, co prowadzi do nieprawidłowego krążenia krwi utlenowanej. Wada ta stanowi około 1-1,5% wszystkich wrodzonych wad serca, z częstością około 0,09/1000 żywych urodzeń. Patogeneza DORV wiąże się z zaburzeniami rozwojowymi grzebienia nerwowego i drugiego pola sercowego, a także mutacjami genetycznymi, m.in. w genie NPHP4, NKX2.5, GDF1 i CFC1. Delecje 22q11.2, trisomie 13, 18 oraz zespół CHARGE są często powiązane z DORV. Wada ta niemal zawsze współistnieje z ubytkiem przegrody międzykomorowej (VSD), który umożliwia przepływ krwi z lewej komory do aorty, a lokalizacja VSD (podaortalna, podpłucna, niezwiązana lub podwójna) determinuje typ DORV. Często występują także inne wady towarzyszące, takie jak koarktacja aorty, atrezja lub stenoza zastawki płucnej, przełożenie wielkich tętnic oraz wady poduszeczek wsierdziowych.
aorta, atrezja płucna, cukrzyca przedciążowa, dekstrokardia, delecja 22q11.2, DORV, drugie pole sercowe, FISH, grzebień nerwowy, koarktacja aorty, N-acetylocysteina, naprawa dwukomorowa, naprawa jednokomorowa, podwójne ujście prawej komory, przełożenie wielkich naczyń, reaktywne formy tlenu, stenoza zastawki płucnej, tętnica płucna, tetralogia Fallota, tomografia komputerowa serca, trisomia, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej, VEGF, wrodzona wada serca, wspólny pień tętniczy, zespół CHARGE, zespół DiGeorge’a, zespół Eisenmengera, zespół velocardiofacial - Leksykon chorób i schorzeń
Tetralogia fallota – Epidemiologia
Tetralogia Fallota (TF) jest najczęstszą siniczą wrodzoną wadą serca, stanowiącą 5-10% wszystkich CHD, z częstością występowania 3-6 na 10 000 żywych urodzeń (ok. 1 na 2 000-3 600). Występuje zróżnicowanie geograficzne, z wyższą częstością w Afryce Subsaharyjskiej (do 16,9% w Nigerii) i niższą w krajach zachodnich. Wada częściej dotyka mężczyzn, choć różnice płciowe są niewielkie. Większość przypadków jest sporadyczna, z ryzykiem wystąpienia u rodzeństwa 1-5%. TF często współistnieje z anomaliami pozasercowymi (15%) i zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Downa, DiGeorge’a (delecja 22q11.2), Alagille’a, VACTERL czy CHARGE. Diagnostyka prenatalna i przesiewowa pulsoksymetria noworodków umożliwiają wczesne wykrycie wady.
anomalia pozasercowa, arytmia, badanie ultrasonograficzne, delecja 22q11.2, diagnostyka molekularna, dysfunkcja prawej komory, kardiolog dziecięcy, leczenie chirurgiczne, nietolerancja wysiłku, płodowy zespół alkoholowy, płodowy zespół hydantoinowy, pulsoksymetria, sinicza wrodzona wada serca, śmiertelność okołooperacyjna, tetralogia Fallota, wrodzona wada serca, wskaźnik umieralności, zespół Alagille’a, zespół CHARGE, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zespół VACTERL - Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przytarczyc – Etiologia i przyczyny
Niedoczynność przytarczyc to rzadkie zaburzenie endokrynologiczne, charakteryzujące się niedoborem parathormonu (PTH), prowadzące do hipokalcemii, hiperfosfatemii oraz zwiększonego wydalania wapnia z moczem. Najczęstszą przyczyną (75-78% przypadków) jest jatrogenne uszkodzenie lub usunięcie gruczołów przytarczyc podczas operacji szyi, zwłaszcza tyreoidektomii z powodu raka tarczycy, gdzie ryzyko trwałej niedoczynności wynosi 7,5% przy całkowitym usunięciu tarczycy i 2,4% przy częściowym. Genetyczne przyczyny stanowią mniej niż 10% przypadków i obejmują m.in. zespół DiGeorge’a (delecja 22q11.2), mutacje genu PTH, CASR, GNAS1 oraz zespoły takie jak Barakata (HDR) i APS-1. Autoimmunologiczna niedoczynność przytarczyc, najczęstsza nieoperacyjna etiologia, wiąże się z obecnością przeciwciał przeciw tkankom przytarczyc i może występować izolowanie lub w ramach zespołu wielogruczołowego (APS-1). Zaburzenia gospodarki magnezowej (hipo- i hipermagnezemia) również wpływają na wydzielanie PTH i funkcję przytarczyc.
alkoholizm przewlekły, amyloidoza, autoimmunologiczny zespół wielogruczołowy, choroba Wilsona, choroba ziarniniakowa, delecja 22q11.2, gruczoł przytarczyczny, hemochromatoza, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, inhibitory punktów kontrolnych, jod radioaktywny, kandydoza skórno-śluzówkowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność przytarczyc, niewydolność kory nadnerczy, nowotwór krtani, nowotwór przełyku, parathormon, paratyreoidektomia, przerzut nowotworowy, radioterapia, rak tarczycy, rodzinna hipokalciuryczna hiperkalcemia, sarkoidoza, talasemia, tyreoidektomia, wole, zespół DiGeorge’a - Leksykon chorób i schorzeń
Pniowiec tętniczy – Etiologia i przyczyny
Pniowiec tętniczy (Truncus arteriosus) to rzadka wada wrodzona serca, występująca u mniej niż 1/10 000 żywych urodzeń, stanowiąca około 1% wszystkich wrodzonych wad serca. Charakteryzuje się brakiem podziału pierwotnego pnia tętniczego na aortę i pień płucny oraz obecnością dużego ubytku międzykomorowego (VSD). W efekcie dochodzi do mieszania się krwi utlenowanej i odtlenowanej, co prowadzi do sinicy i niedotlenienia tkanek. Patogeneza wady wiąże się z nieprawidłowym rozwojem przegrody stożkowo-pniowej oraz pojedynczą zastawką pniową. Etiologia obejmuje istotne czynniki genetyczne, w tym mikrodelecję 22q11.2 (obecną u 30-40% pacjentów), mutacje genów TBX1, TMEM260 (wariant c.1617del, szczególnie w populacji japońskiej, odpowiadający za około 26% przypadków), GATA6 oraz NOTCH1. W modelach zwierzęcych potwierdzono rolę zaburzeń migracji i funkcji komórek grzebienia nerwowego serca w rozwoju tej wady.
białko morfogenetyczne kości, cukrzyca ciążowa, czynnik wzrostu fibroblastów, delecja 22q11.2, gen NOTCH1, gen TBX1, interwencja chirurgiczna, komórki grzebienia nerwowego, koneksyna, łuk gardłowy, mikrodelecja 22q11.2, niewydolność podniebienno-gardłowa, niewydolność serca, pniowiec tętniczy, przegroda stożkowo-pniowa, przytarczyce, rozszczep podniebienia, różyczka, sinica, ubytek międzykomorowy, wrodzona wada serca, zastawka pniowa, zespół DiGeorge’a, zespół velocardiofacial - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół digeorge’a (delecja 22q11) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół DiGeorge’a (delecja 22q11.2) jest schorzeniem wielonarządowym o częstości około 1:4000 żywych urodzeń, charakteryzującym się znacznym zróżnicowaniem rokowania zależnym od nasilenia objawów i zajęcia narządów. Średnia długość życia pacjentów wynosi około 41,5 lat, a u osób bez poważnych wad serca 47,3 lat, co jest istotnie krótsze niż w populacji ogólnej (około 80,4 lat). Poważne wrodzone wady serca (np. przerwany łuk aorty, tetralogia Fallota) oraz delecja 22q11.2 stanowią niezależne czynniki ryzyka zgonu (HR odpowiednio 5,03 i 8,86). Prawdopodobieństwo przeżycia do 40 i 50 lat wynosi 82% i 63% u pacjentów z wadami serca oraz 98% i 85% u pacjentów bez tych wad. Najczęstszą przyczyną zgonów są powikłania kardiologiczne (71,42%), następnie posocznica (9,52%) oraz nagłe zgony (6%). Śmiertelność w okresie noworodkowym jest najwyższa, głównie z powodu wad serca.
atrezja zastawki płucnej, choroba psychotyczna, delecja 22q11.2, drgawki noworodkowe, limfocyty T, niedobór immunoglobulin, niedobór odporności, niepełnosprawność intelektualna, posocznica bakteryjna, posocznica grzybicza, pospolity zmienny niedobór odporności, przerwany łuk aorty, tetralogia Fallota, upośledzenie umysłowe, wada serca, wrodzona wada serca, zaburzenie odporności, zespół DiGeorge’a, złożona wada serca - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół digeorge’a (delecja 22q11) – Objawy
Zespół DiGeorge’a (delecja 22q11.2) to najczęstszy zespół mikrodelecji o częstości 1:2000-1:4000 żywych urodzeń, charakteryzujący się zmiennością fenotypową i szerokim spektrum objawów wielonarządowych. Klasyczna triada obejmuje wady serca (obecne u ~80% pacjentów, m.in. ubytek przegrody międzykomorowej, tetralogia Fallota, przerwany łuk aorty), hipoplazję grasicy z różnym stopniem niedoboru odporności (75% z łagodnym do umiarkowanego niedoboru limfocytów T, 1% z całkowitym brakiem grasicy) oraz hipokalcemię (50-70% pacjentów) wynikającą z niedoczynności przytarczyc. Dodatkowo często występują anomalie podniebienia (>65%), zaburzenia endokrynologiczne (w tym niedoczynność/nadczynność tarczycy u 20% dorosłych), cechy dysmorficzne twarzy, opóźnienie rozwoju psychoruchowego, deficyty poznawcze (IQ 70-85 u większości) oraz zwiększone ryzyko zaburzeń psychiatrycznych, w tym schizofrenii (25-30% dorosłych). Obraz kliniczny ewoluuje z wiekiem, a objawy mogą ujawniać się od okresu noworodkowego do dorosłości.
Rokowanie zależy głównie od ciężkości wad serca i stopnia niedoboru odporności; śmiertelność niemowlęca wynosi <5%, głównie z powodu złożonych wad serca i ciężkiego niedoboru odporności. Wraz z wiekiem nasilają się zaburzenia poznawcze i psychiatryczne, a u pacjentów z objawami psychotycznymi obserwuje się spadek IQ o średnio 7 punktów ogólnego i 9 punktów werbalnego. Wielospecjalistyczna opieka, wczesna diagnostyka i interwencje terapeutyczne (chirurgia wad serca, suplementacja wapnia, wsparcie immunologiczne i psychologiczne) znacząco poprawiają jakość życia i rokowanie. Pomimo przewlekłych problemów zdrowotnych, większość pacjentów osiąga dorosłość i może prowadzić aktywne życie, choć wymaga regularnej kontroli i kompleksowego leczenia.
anemia hemolityczna, choroba Gravesa-Basedowa, delecja 22q11.2, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperteloryzm, hipokalcemia, hipoplazja grasicy, hipoplazja przytarczyc, hipotonia, małopłytkowość, mikrognacja, niedobór odporności, niedoczynność przytarczyc, niedorozwój przytarczyc, niedosłuch przewodzeniowy, niewydolność krążenia, niewydolność podniebienno-gardłowa, przerwany łuk aorty, ptoza, refluks pęcherzowo-moczowodowy, refluks żołądkowo-przełykowy, rozszczep podniebienia, sinica, skolioza, spodziectwo, stopa końsko-szpotawa, szmer sercowy, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, wada serca, wnętrostwo, wodonercze, wspólny pień tętniczy, zapalenie ucha środkowego, zespół DiGeorge’a