glikozydy dihydroksyantracenowe
Glikozydy dihydroksyantracenowe to związki chemiczne występujące naturalnie w wielu roślinach leczniczych, takich jak aloes, kruszyna, rzewień czy senes. Charakteryzują się budową, w której aglikonem jest pochodna antracenu, najczęściej antranole lub antranony, połączone wiązaniem glikozydowym z częścią cukrową.
Pod względem farmakologicznym glikozydy dihydroksyantracenowe wykazują silne działanie przeczyszczające, które rozpoczyna się 6-12 godzin po podaniu. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu wchłaniania wody i elektrolitów w jelicie grubym oraz stymulacji perystaltyki poprzez podrażnienie zakończeń nerwowych w ścianie jelita.
W praktyce klinicznej preparaty zawierające glikozydy dihydroksyantracenowe znajdują zastosowanie w leczeniu zaparć, szczególnie w przypadkach krótkotrwałego zastosowania. Należy jednak pamiętać, że długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju zależności, uszkodzenia splotu mięśniówkowego okrężnicy oraz zaburzeń gospodarki elektrolitowej.
Ze względu na potencjalne działania niepożądane, w tym ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego przy długotrwałym stosowaniu, EMA (Europejska Agencja Leków) wprowadziła ograniczenia w stosowaniu tych związków. Nie zaleca się ich podawania pacjentom z niedrożnością jelit, nieswoistymi zapaleniami jelit oraz dzieciom poniżej 12. roku życia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Alona – Właściwości farmakodynamiczne
Aloina, główny składnik aktywny produktu leczniczego Boldovera, jest hydroksyantrachinonem pochodzącym z Aloe ferox Miller, wykazującym działanie przeczyszczające. Po doustnym podaniu glikozydy aloiny nie ulegają wchłonięciu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywne metabolity, głównie aloe-emodyna-9-antron, powstają w okrężnicy pod wpływem flory jelitowej. Mechanizm działania aloiny obejmuje zwiększenie motoryki jelita grubego oraz stymulację sekrecji wody i elektrolitów (Na, Cl) do światła jelita poprzez hamowanie ich wchłaniania i zwiększenie przepuszczalności nabłonka. Efekt przeczyszczający pojawia się po 6-12 godzinach od podania, co jest istotne przy planowaniu terapii zaparć. W jednej tabletce Boldovera znajduje się 15 mg wyciągu z Aloe ferox Miller, co odpowiada 3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę.
Aloe ferox Miller, aloe-emodyna-9-antron, aloina, boldyna, drogi żółciowe, działanie cholagogiczne, działanie diuretyczne, działanie przeczyszczające, działanie sekrecyjne, działanie spazmolityczne, działanie żółciopędne, flora jelitowa, glikozydy dihydroksyantracenowe, hydroksyantrachinony, liście boldo, motoryka jelita, pęcherzyk żółciowy, śluzówka jelita grubego, zaparcia, ziele dymnicy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Boldovera (3,150-3,745 mg hydroksyantrachinonów w przeliczeniu na aloinę + 10 mg + 1 mg)/tabletkę
Produkt leczniczy Boldovera zawiera wyciąg z alony (Aloe ferox Miller), ziela dymnicy (Fumariae officinalis L.) oraz boldynę, które wykazują złożone działanie farmakodynamiczne. Wyciąg z liści boldo stymuluje wydzielanie żółci (flawonoidy) oraz działa żółciopędnie (boldyna), jednocześnie wykazując działanie diuretyczne i rozkurczowe na mięśniówkę gładką jelit, co zmniejsza napięcie i spowalnia perystaltykę. Aloes (Aloe ferox) działa przeczyszczająco dzięki glikozydom 1,8-dihydroksyantracenowym (aloinie i aloinozydom), które po hydrolizie w okrężnicy zwiększają motorykę jelita grubego oraz sekrecję wody i elektrolitów (Na, Cl), prowadząc do zmiękczenia stolca i ułatwienia wypróżnienia w czasie 6-12 godzin od podania. Ziele dymnicy wykazuje działanie rozkurczowe, łagodząc dyskomfort związany ze skurczami pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych oraz przewodu pokarmowego.
Aloe ferox, aloe-emodyna, aloina, badanie farmakodynamiczne, boldyna, drogi żółciowe, działanie diuretyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie przeczyszczające, działanie żółciopędne, flora bakteryjna jelita, glikozydy dihydroksyantracenowe, mięśniówka gładka jelit, motoryka jelita grubego, pęcherzyk żółciowy, perystaltyka jelit, produkcja moczu, przepuszczalność śluzówki, przewód pokarmowy, skurcz przewodu pokarmowego, środek przeczyszczający, wchłanianie elektrolitów, wydzielanie żółci, ziele dymnicy - Leksykon substancji czynnych
Boldyna – Właściwości farmakodynamiczne
Boldyna, jako alkaloid obecny w preparatach leczniczych takich jak Boldaloin i Boldovera, wykazuje istotne właściwości farmakodynamiczne, przede wszystkim działanie żółciopędne i żółciotwórcze, co potwierdza jej zastosowanie w terapii zaburzeń funkcji wątroby i dróg żółciowych. Boldyna stymuluje wydzielanie żółci oraz soku żołądkowego, wspomagając procesy trawienne. Wpływa również na motorykę przewodu pokarmowego poprzez zmniejszenie napięcia mięśniówki gładkiej jelit, co skutkuje spowolnieniem perystaltyki i działaniem rozkurczającym w przypadku spastycznych kurczów jelita. Dodatkowo wykazuje działanie diuretyczne, zwiększając produkcję moczu, co może mieć znaczenie w leczeniu niektórych schorzeń.
alkaloid, diureza, drogi żółciowe, działanie diuretyczne, działanie rozkurczające, działanie żółciopędne, działanie żółciotwórcze, flora jelitowa, glikozydy dihydroksyantracenowe, mięśniówka gładka jelit, motoryka przewodu pokarmowego, perystaltyka jelit, pochodne hydroksyantracenu, skurcz pęcherzyka żółciowego, śluzówka jelita grubego, sok żołądkowy, soki trawienne, wchłanianie elektrolitów, właściwości farmakodynamiczne, wyciąg z liści boldo, wydzielanie żółci, zaburzenia funkcji wątroby