defekt naprawy DNA
Defekt naprawy DNA to genetyczne zaburzenie mechanizmów odpowiedzialnych za wykrywanie i korygowanie uszkodzeń materiału genetycznego. Prawidłowa naprawa DNA jest kluczowym procesem chroniącym integralność genomu przed różnorodnymi czynnikami uszkadzającymi, takimi jak promieniowanie UV, substancje chemiczne czy wolne rodniki.
W organizmie ludzkim funkcjonuje kilka systemów naprawy DNA, w tym naprawa przez wycinanie nukleotydów (NER), naprawa przez wycinanie zasad (BER), naprawa pęknięć dwuniciowych oraz system naprawy niesparowanych zasad (MMR). Defekty w genach kodujących białka tych szlaków prowadzą do zwiększonej niestabilności genomu i akumulacji mutacji.
Klinicznie defekty naprawy DNA manifestują się jako zespoły zwiększonej predyspozycji do nowotworów, takie jak zespół Lyncha (defekt MMR), xeroderma pigmentosum (defekt NER) czy zespół Fanconiego (defekt naprawy międzyniciowych wiązań krzyżowych). Pacjenci z tymi zespołami wymagają wzmożonej czujności onkologicznej i regularnych badań przesiewowych.
Zrozumienie molekularnych podstaw defektów naprawy DNA ma istotne znaczenie w onkologii, zarówno diagnostyczne jak i terapeutyczne. Identyfikacja tych zaburzeń umożliwia personalizację leczenia, a niektóre z defektów (np. mutacje BRCA1/2) stanowią cel dla nowoczesnych terapii, takich jak inhibitory PARP.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ataksja – Epidemiologia
Ataksja to zespół neurologiczny charakteryzujący się niezgrabnością i nieskoordynowanymi ruchami, wynikający z uszkodzeń móżdżku, rdzenia kręgowego, nerwów lub korzeni nerwowych. Częstość występowania ataksji u dzieci wynosi około 26/100 000, a dziedzicznych ataksji – 10/100 000. Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe (SCA) mają częstość 3-5,6/100 000, z SCA3 (choroba Machado-Josepha) jako najczęstszym typem dominującym. Ataksja Friedreicha, najczęstsza autosomalna recesywna ataksja w populacji kaukaskiej, występuje z częstością 1 na 29 000 do 1 na 50 000, z nosicielstwem 1:60-1:90. Ataksja-telangiektazja (A-T) ma częstość 1 na 40 000 do 1 na 100 000, z ryzykiem nowotworów złośliwych (głównie białaczka i chłoniak) wynoszącym 10-38%. Ostra ataksja móżdżkowa u dzieci stanowi 50-60% przypadków ataksji dziecięcej, z częstością 1 na 100 000 do 1 na 500 000 rocznie.
ataksja dziedziczna, ataksja Friedreicha, ataksja rdzeniowo-móżdżkowa, ataksja-teleangiektazja, autosomalny dominujący wzorzec dziedziczenia, chłoniak, choroba Machado-Josepha, choroba neurodegeneracyjna, defekt naprawy DNA, defekt odporności komórkowej, efekt założyciela, móżdżek, mutacja ATM, nosicielstwo, obrazowanie MRI, ostra ataksja móżdżkowa, paraplegia spastyczna, populacja kaukaska, powtórzenie trinukleotydowe, układ nerwowy, zespół móżdżkowy, zespół neurologiczny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzonu macicy – Patofizjologia i mechanizm
Rak trzonu macicy (endometrium) jest najczęstszym nowotworem złośliwym żeńskiego układu rozrodczego w krajach rozwiniętych, stanowiąc około 7% wszystkich nowotworów u kobiet. Patogeneza obejmuje złożone mechanizmy molekularne, hormonalne i genetyczne. Tradycyjna klasyfikacja wyróżnia typ I (endometrioidalny, 80% przypadków, estrogenozależny, lepsze rokowanie) oraz typ II (nieendometrioidalny, estrogenoniezależny, gorsze rokowanie). Nowoczesna klasyfikacja molekularna TCGA dzieli raka na cztery podtypy: CNH (copy number high) z mutacjami TP53 i złym rokowaniem, MSI z defektem naprawy DNA i wysokim obciążeniem mutacyjnym, ultramutowaną z mutacją POLE oraz CNL z niską liczbą kopii. W praktyce klinicznej stosuje się klasyfikację ProMisE, identyfikującą podtypy MMRd, POLE, p53abn i p53wt. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest długotrwała ekspozycja na estrogeny bez przeciwwagi progesteronu, co prowadzi do rozrostu endometrium, atypowego rozrostu (EIN) i transformacji nowotworowej. Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. otyłość, PCOS, cukrzyca typu 2, HTZ bez progestagenów, tamoksyfen, wczesna menarche, późna menopauza i nulliparitas.
apoptoza komórek, atypowy rozrost endometrium, badanie immunohistochemiczne, defekt naprawy DNA, hiperestrogenizm, hiperinsulinemia, hormonalna terapia zastępcza, immunoterapia, inwazja mięśniówki macicy, klasyfikacja molekularna, mutacja KRAS, mutacja PTEN, mutacja TP53, nadekspresja HER2/neu, niestabilność mikrosatelitarna, proliferacja komórek, przerzut nowotworowy, przerzuty do węzłów chłonnych, rak endometrioidalny, rak endometrium, rak jasnokomórkowy, rak nieendometrioidalny, rak surowiczy, rak trzonu macicy, rozrost endometrium, sekwencjonowanie DNA, szlak PI3K/AKT/mTOR, tamoksyfen, zespół Cowdena, zespół Lyncha, zespół policystycznych jajników