blokada podpajęczynówkowa
Blokada podpajęczynówkowa (znieczulenie podpajęczynówkowe) to technika anestezji regionalnej, polegająca na podaniu leku znieczulającego miejscowo do przestrzeni podpajęczynówkowej, znajdującej się między pajęczynówką a oponą miękką. Środek znieczulający miesza się z płynem mózgowo-rdzeniowym, co prowadzi do czasowego zablokowania przewodnictwa nerwowego w korzeniach nerwów rdzeniowych.
Procedura wykonywana jest najczęściej w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (poniżej poziomu L2), gdzie rdzeń kręgowy już się kończy, co minimalizuje ryzyko jego uszkodzenia. Do nakłucia używa się cienkiej igły typu Quincke lub Whitacre, a wybór leku znieczulającego (najczęściej bupiwakaina, lidokaina lub ropiwakaina) oraz jego dawka zależą od rodzaju i czasu trwania zabiegu.
Blokada podpajęczynówkowa znajduje zastosowanie w zabiegach chirurgicznych obejmujących dolną część ciała – operacjach urologicznych, ginekologicznych, ortopedycznych (zwłaszcza endoprotezoplastyce stawu biodrowego i kolanowego) oraz zabiegach w obrębie krocza. Jest również wykorzystywana w położnictwie do znieczulenia porodu drogami natury oraz cięcia cesarskiego.
Do możliwych powikłań należą: popunkcyjny ból głowy, hipotensja, nudności i wymioty, zatrzymanie moczu, świąd skóry oraz bardzo rzadko zespół ogona końskiego czy krwiak nadtwardówkowy. Przeciwwskazania obejmują m.in. zaburzenia krzepnięcia, infekcję w miejscu wkłucia, hipowolemię, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe oraz brak zgody pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Xylocaine 2% 20 mg/ml
Xylocaine 2% (20 mg/ml) zawiera chlorowodorek lidokainy i jest stosowany do różnych technik znieczulenia miejscowego, z dawkowaniem dostosowanym do rodzaju znieczulenia oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Maksymalna dawka pojedyncza u dorosłych wynosi 4,5 mg/kg masy ciała, nie przekraczając 300 mg, a dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 mg/kg. Zaleca się stosowanie dawki próbnej 3-5 ml roztworu z epinefryną, szczególnie przy blokadzie zewnątrzoponowej, w celu wykrycia niezamierzonego podania donaczyniowego, które objawia się przemijającym przyspieszeniem czynności serca. Podanie dawki głównej powinno odbywać się powoli (25-50 mg/min) z ciągłym monitorowaniem stanu pacjenta i natychmiastowym przerwaniem podawania w przypadku objawów toksyczności. Dawkowanie musi uwzględniać wielkość obszaru znieczulenia, unaczynienie tkanki, liczbę segmentów, technikę znieczulenia oraz indywidualną tolerancję, z redukcją dawki u młodzieży, osób starszych i pacjentów w złym stanie ogólnym.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Marcaine Spinal 0,5% Heavy 5 mg/ml
Marcaine Spinal 0,5% Heavy (5 mg/ml roztwór do wstrzykiwań) to preparat zawierający 20 mg bupiwakainy chlorowodorku w standardowej ampułce 4 ml, przeznaczony do znieczulenia podpajęczynówkowego u pacjentów dorosłych oraz dzieci w każdym wieku. Lek charakteryzuje się hiperbaryczną formułą, co umożliwia precyzyjne umiejscowienie blokady w przestrzeni podpajęczynówkowej, zależnie od pozycji pacjenta i rodzaju zabiegu. Wskazania obejmują zabiegi urologiczne, operacje kończyn dolnych (czas trwania 2-3 godziny) oraz zabiegi w obrębie jamy brzusznej (czas trwania 45-60 minut), co pozwala na optymalne wykorzystanie czasu działania leku w różnych lokalizacjach anatomicznych.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ropimol
Znieczulenie przewodowe z użyciem ropiwakainy (Ropimol, 5 mg/ml) wymaga przeprowadzenia w odpowiednio wyposażonych ośrodkach medycznych z przeszkolonym personelem, zdolnym do monitorowania i resuscytacji pacjenta. Przed blokadą z dużymi dawkami ropiwakainy konieczne jest zapewnienie dostępu dożylnego oraz optymalizacja stanu zdrowia pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować, aby uniknąć donaczyniowego podania leku. W przypadku znieczulenia dooponowego ryzyko toksyczności ogólnoustrojowej jest niskie przy stosowaniu małych dawek, jednak nadmierna dawka może prowadzić do całkowitej blokady podpajęczynówkowej. Pacjenci przyjmujący leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron) wymagają ścisłego monitorowania EKG z uwagi na ryzyko powikłań kardiologicznych. Należy także uwzględnić możliwość nadwrażliwości krzyżowej u osób uczulonych na amidowe leki miejscowo znieczulające oraz ryzyko nagłego spadku ciśnienia tętniczego u pacjentów z hipowolemią podczas znieczulenia dooponowego.
amiodaron, blok przewodzenia, blokada nerwów obwodowych, blokada podpajęczynówkowa, choroba wątroby, enoksacyna, fluwoksamina, hipoproteinemia, hipowolemia, inhibitor CYP1A2, kwasica, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny klasy III, monitorowanie EKG, nadwrażliwość krzyżowa, niewydolność nerek, obniżenie ciśnienia tętniczego, ostra porfiria, podanie donaczyniowe, porfiria, resuscytacja pacjenta, ropiwakaina chlorowodorek, zaburzenie czynności nerek, znieczulenie dooponowe, znieczulenie przewodowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ropivacaine Kabi
Ropivacaine Kabi 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań, wymaga stosowania wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach medycznych przez personel przeszkolony w zakresie znieczulenia regionalnego oraz monitorowania i resuscytacji pacjenta. Podawanie leku, zwłaszcza dooponowe, wiąże się z ryzykiem toksyczności ogólnoustrojowej, zwłaszcza przy przekroczeniu zalecanych dawek, co może prowadzić do całkowitej blokady podpajęczynówkowej. Znieczulenie zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe może wywołać hipotensję i bradykardię, wymagającą natychmiastowego leczenia dożylnymi lekami wazopresyjnymi i płynoterapią. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron), z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także u osób w złym stanie ogólnym, w podeszłym wieku oraz u pacjentów z hipowolemią. Ropiwakaina jest metabolizowana w wątrobie, co wymaga redukcji dawek u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, natomiast u pacjentów z niewydolnością nerek ryzyko toksyczności wzrasta przy kwasicy i niskim stężeniu białka w osoczu.
blok przewodzenia, blokada nerwu obwodowego, blokada podpajęczynówkowa, bradykardia, choroba wątroby, elektrokardiografia, hipotensja, hipowolemia, inhibitor CYP1A2, izoenzym CYP1A2, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek wazopresyjny, nadwrażliwość krzyżowa, ostra porfiria, płynoterapia, przewlekła niewydolność nerek, resuscytacja, ropiwakaina, terapia pacjenta, zaburzenie czynności nerek, znieczulenie dooponowe, znieczulenie podpajęczynkowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ropimol 5 mg/ml
Przedawkowanie ropiwakainy chlorowodorku (Ropimol, 5 mg/ml) może prowadzić do poważnych powikłań toksycznych, obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz układ sercowo-naczyniowy. Toksyczność ogólnoustrojowa może wystąpić na skutek przypadkowego podania donaczyniowego, powodującego szybkie objawy w ciągu sekund do minut, lub właściwego przedawkowania, gdzie maksymalne stężenie osoczowe osiągane jest po 1-2 godzinach. Objawy neurotoksyczne obejmują drgawki, depresję OUN, a w przypadku zbyt dużej dawki do przestrzeni podpajęczynówkowej – całkowitą blokadę podpajęczynówkową. Kardiotoksyczność manifestuje się niedociśnieniem, bradykardią, a w najcięższych przypadkach zatrzymaniem krążenia, często towarzyszy jej kwasica metaboliczna. Zaburzenia oddychania wymagają zapewnienia drożności dróg oddechowych i wsparcia wentylacji.
blokada podpajęczynówkowa, bradykardia, depresja ośrodkowego układu nerwowego, drgawki, kardiotoksyczność, kwasica, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwdrgawkowy, neurotoksyczność, niedociśnienie, ośrodkowy układ nerwowy, podanie donaczyniowe, postępowanie resuscytacyjne, przestrzeń podpajęczynówkowa, ropiwakaina chlorowodorek, równowaga kwasowo-zasadowa, środek inotropowy, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie oddechowe, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie krążenia, znieczulenie dooponowe