wolne rodniki ponadtlenkowe

Wolne rodniki ponadtlenkowe to reaktywne formy tlenu (RFT), charakteryzujące się obecnością niesparowanego elektronu w zewnętrznej powłoce elektronowej. Ich głównym przedstawicielem jest anionorodnik ponadtlenkowy (O2•-), powstający w wyniku jednoelektronowej redukcji cząsteczki tlenu. Związki te są generowane zarówno w procesach fizjologicznych, jak i patologicznych w organizmie.

W warunkach fizjologicznych wolne rodniki ponadtlenkowe powstają głównie w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym, a także podczas aktywności oksydaz (np. NADPH oksydazy, oksydazy ksantynowej). Odgrywają istotną rolę w sygnalizacji komórkowej oraz w mechanizmach obronnych organizmu – fagocyty wykorzystują je do niszczenia patogenów w procesie wybuchu tlenowego.

Nadmierna produkcja wolnych rodników ponadtlenkowych prowadzi do stresu oksydacyjnego, skutkującego uszkodzeniami białek, lipidów i DNA. Organizm posiada systemy obronne przeciwko tym związkom, w tym enzymy antyoksydacyjne jak dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), która przekształca anionorodnik ponadtlenkowy do nadtlenku wodoru. Zaburzenia równowagi między produkcją RFT a zdolnościami antyoksydacyjnymi organizmu wiążą się z patogenezą wielu chorób, w tym miażdżycy, nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych i procesów starzenia.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl