wychwyt tarczycowy
Wychwyt tarczycowy to diagnostyczna metoda oceny funkcji tarczycy, polegająca na pomiarze zdolności gruczołu do pobierania jodu. Badanie to wykorzystuje radioaktywne izotopy jodu (najczęściej I-131 lub I-123), które są podawane pacjentowi, a następnie mierzone jest ich gromadzenie się w tarczycy za pomocą specjalnej kamery gamma.
W warunkach fizjologicznych tarczyca wychwytuje około 15-25% podanego jodu w ciągu 24 godzin. Zwiększony wychwyt tarczycowy (powyżej wartości referencyjnych) występuje najczęściej w chorobie Gravesa-Basedowa, wolu guzkowym nadczynnym oraz w fazie tyreotoksykozy zapalenia tarczycy. Zmniejszony wychwyt obserwuje się w niedoczynności tarczycy, zapaleniu tarczycy typu de Quervaina, po nadmiernej podaży jodu oraz w przypadku stosowania niektórych leków (np. tyreostatyków).
Badanie wychwytu tarczycowego jest szczególnie przydatne w diagnostyce różnicowej nadczynności tarczycy, pomagając odróżnić chorobę Gravesa-Basedowa (zwiększony wychwyt) od tyreotoksykozy z destrukcji miąższu (zmniejszony wychwyt). Jest również wykorzystywane przy kwalifikacji pacjentów do leczenia radiojodem oraz przy planowaniu dawki terapeutycznej I-131.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Jodek sodu – Właściwości farmakokinetyczne
Jodek sodu (Na 131I) charakteryzuje się okresem półtrwania 8,02 dnia i wykazuje farmakokinetykę zbliżoną do stabilnego jodu. Po podaniu doustnym wchłania się szybko w górnym odcinku przewodu pokarmowego, z około 90% dawki wchłoniętej w ciągu 60 minut, przy czym tempo wchłaniania zależy od czynności tarczycy (przyspieszone w nadczynności, spowolnione w niedoczynności). W surowicy równowaga stężenia aktywności jodu osiągana jest po około 40 minutach. Tarczyca wychwytuje około 20% jodu podczas jednego przejścia krwi, z maksymalnym wychwytem w ciągu 24-48 godzin (50% maksimum po 5 godzinach). Klirens jodu przez tarczycę waha się od 5 do 50 ml/min, ale może wzrosnąć do 100 ml/min w niedoborze jodu i nawet do 1000 ml/min w nadczynności tarczycy, natomiast przy nadmiarze jodków spada do 2-5 ml/min. Jodek sodu jest także wychwytywany przez inne tkanki, takie jak ślinianki, śluzówka żołądka, sploty naczyniowe mózgu, łożysko, mleko kobiet karmiących oraz nerki.
aktywny transport, ciało szkliste, ciecz wodnista, dializa otrzewnowa, efektywny okres półtrwania, eutyreoza, farmakokinetyka, górny odcinek przewodu pokarmowego, hormon tarczycy, izotop jodu 131, jodek sodu, klirens nerkowy, kompartment, krople do oczu, łożysko, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedoczynność tarczycy, okres półtrwania, opróżnianie żołądka, procesy farmakokinetyczne, reszty tyrozylowe, ślinianki, śluzówka żołądka, soczewka oka, splot naczyniowy mózgu, stężenie jodu w surowicy, tyreoglobulina, wchłanianie leku, wychwyt tarczycowy, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Jodek sodu Na131I POLATOM w kapsułkach twardych jest stosowany doustnie w terapii chorób tarczycy z aktywnością promieniotwórczą od 37 MBq do 11 100 MBq, dostosowywaną indywidualnie przez specjalistę medycyny nuklearnej. W leczeniu nadczynności tarczycy i wola obojętnego standardowa dawka wynosi 200-800 MBq, natomiast w ablacji pozostałej tkanki po tyreoidektomii stosuje się 1850-3700 MBq. W terapii przerzutów raka tarczycy aktywność podawana wynosi 3700-11 100 MBq. U dzieci dawki są modyfikowane względem masy ciała i wieku, a u pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest uwzględnienie ograniczonej eliminacji jodu-131. Przed terapią zaleca się stosowanie diety ubogojodowej oraz okres głodzenia około 2 godzin przed i po podaniu kapsułki, a w przypadku nadczynności tarczycy – wcześniejsze leczenie farmakologiczne w celu ograniczenia objawów klinicznych.
ablacja tarczycy, aktywność promieniotwórcza, dieta niskojodowa, jod promieniotwórczy, jodek sodu, kapsułka twarda, medycyna nuklearna, nadczynność tarczycy, napromieniowanie pęcherza moczowego, niewydolność nerek, okres półtrwania, podanie doustne, przerzuty raka tarczycy, tyreoidektomia, wole obojętne, wychwyt tarczycowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Jod promieniotwórczy (¹³¹I) charakteryzuje się okresem półtrwania 8,02 dnia i rozpada się do stabilnego ksenonu-131, emitując promieniowanie gamma o energiach 365 keV (81,7%), 637 keV (7,2%) oraz 284 keV (6,1%) oraz promieniowanie beta o maksymalnej energii 606 keV. Po doustnym podaniu jodku [¹³¹I] sodu następuje szybkie i efektywne wchłanianie (90% dawki w ciągu 60 minut) w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Po absorpcji jodki dystrybuują się w przedziale pozatarczycowym, skąd są aktywnie transportowane do tarczycy oraz eliminowane głównie przez nerki. Wychwyt jodu radioaktywnego przez tarczycę wynosi około 2% krążącej puli na godzinę, a w gruczole jodek jest utleniany i inkorporowany do tyreoglobuliny, co jest kluczowe dla biosyntezy hormonów tarczycy.
biosynteza hormonów tarczycy, dystrybucja leku, efektywny okres półtrwania, górny odcinek przewodu pokarmowego, gruczoł tarczowy, jodek sodu Na131I, łożysko, okres półtrwania, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, przedział pozatarczycowy, ślinianki, śluzówka żołądka, sploty naczyniowe mózgu, transport błonowy, wychwyt tarczycowy, wydalanie nerkowe, wydalanie z kałem - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Jodek sodu Na 131I, roztwór do wstrzykiwań 37-740 Mbq/ml
Jodek sodu Na 131I w roztworze do wstrzykiwań (aktywność 37-740 MBq/ml) jest radiofarmaceutykiem wykorzystywanym zarówno w diagnostyce, jak i terapii schorzeń tarczycy. Izotop 131I charakteryzuje się okresem półtrwania 8,02 dnia i emituje promieniowanie gamma o energiach 365 keV (81,7%), 637 keV (7,2%) oraz 284 keV (6,1%), a także promieniowanie beta o maksymalnej energii 606 keV. W diagnostyce umożliwia ocenę funkcji tarczycy w nadczynności i niedoczynności, a także morfologii i topografii gruczołu, w tym identyfikację ektopii oraz charakterystykę czynnościową zmian ogniskowych (guzki zimne, ciepłe i gorące). Ponadto stosowany jest jako dawka testowa do oceny kinetyki radiojodu, co pozwala na precyzyjne obliczenie aktywności terapeutycznej. W diagnostyce raka tarczycy służy do identyfikacji pozostałości tkanki po tyreoidektomii oraz lokalizacji przerzutów.
choroba Gravesa-Basedowa, dawka próbna, efektywny okres półtrwania, ektopia tarczycy, guzek autonomiczny, guzek ciepły, guzek gorący, guzek zimny, jodek sodu Na 131I, mikroprzerzut, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, promieniotwórczy izotop jodu, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, przerzut jodochwytny, przerzut raka tarczycy, radiofarmaceutyk, rak brodawkowaty, rak pęcherzykowy, terapia izotopowa, tyreoidektomia, wole guzkowe obojętne, wole wieloguzkowe, wychwyt tarczycowy, zaburzenia czynności tarczycy, zmiana ogniskowa, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Jodek Potasu TZF 65 mg
Jodek Potasu TZF w dawce 65 mg potasu jodku (50 mg jodu) jest stosowany profilaktycznie w sytuacjach ekspozycji na promieniowanie radioaktywne, szczególnie w katastrofach jądrowych, wyłącznie po oficjalnym zaleceniu władz. Optymalny czas podania to do 2 godzin po ekspozycji, jednak korzyści terapeutyczne utrzymują się do 8 godzin. Dawkowanie jest dostosowane do wieku: noworodki do 1 miesiąca otrzymują ¼ tabletki (16 mg jodku potasu), dzieci 1 miesiąc–3 lata ½ tabletki (32 mg), dzieci 3–12 lat 1 tabletkę (65 mg), a dorośli, osoby starsze i kobiety w ciąży/karmiące 2 tabletki (130 mg). Jednorazowe podanie jest standardem, z możliwością powtórzenia w przypadku przedłużonej ekspozycji lub niemożności ewakuacji. U noworodków, kobiet w ciąży i osób powyżej 60 lat nie zaleca się powtarzania dawki ze względu na ryzyko działań niepożądanych, natomiast u osób powyżej 40 lat stosowanie jest generalnie niewskazane ze względu na ograniczone korzyści.
- Leksykon substancji czynnych
Technet – Wskazania do stosowania
Technet-99m (99mTc) jest radionuklidem o okresie półtrwania 6,01 godziny, emitującym promieniowanie gamma o energii 140 keV, szeroko stosowanym w diagnostyce medycznej. Dostarczany jest w formie generatorów radionuklidowych zawierających molibden-99 (99Mo) jako izotop macierzysty, z aktywnościami 99mTc w zakresie od 2 do 50 GBq (TEKCIS) oraz od 1,90 do 38,10 GBq (Ultra-Technekow FM). Eluat z generatora, czyli roztwór sodu nadtechnecjan (99mTc), stosowany jest do znakowania radiofarmaceutyków, umożliwiając obrazowanie i ocenę funkcji różnych narządów. Roztwór ma pH 4,5–7,5 i zawiera 3,5–3,6 mg sodu na 1 ml, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie.
ektopowa błona śluzowa, eluat, generator radionuklidowy, generator radionuklidu, kolumna chromatograficzna, okres półtrwania, promieniowanie gamma, przewlekłe zapalenie ślinianki, radiofarmaceutyk, radionuklid, roztwór do wstrzykiwań, scyntygrafia gruczołów ślinowych, scyntygrafia kanalików łzowych, scyntygrafia tarczycy, sód nadtechnecjan, technet 99mTc, uchyłek Meckela, wychwyt tarczycowy, zespół Sjögrena, znakowanie radiofarmaceutyków