dehydrogenaza GHB
Dehydrogenaza GHB (gamma-hydroksymaślanowa) to enzym z grupy oksydoreduktaz, który katalizuje przemianę kwasu gamma-hydroksymasłowego (GHB) do semialdehydu bursztynowego. Enzym ten odgrywa kluczową rolę w metabolizmie GHB, substancji występującej naturalnie w organizmie człowieka jako neuroprzekaźnik i metabolit kwasu gamma-aminomasłowego (GABA).
W kontekście medycznym dehydrogenaza GHB ma istotne znaczenie w diagnostyce i leczeniu zatruć GHB, substancją używaną rekreacyjnie jako narkotyk klubowy oraz w przestępstwach związanych z podaniem tzw. „pigułki gwałtu”. Enzym ten stanowi element szlaku metabolicznego odpowiedzialnego za detoksykację GHB w organizmie, a jego aktywność może wpływać na czas eliminacji substancji i nasilenie objawów klinicznych zatrucia.
Zaburzenia aktywności dehydrogenazy GHB mogą prowadzić do nieprawidłowości w metabolizmie GHB i być związane z rzadkimi zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak deficyt dehydrogenazy bursztynianowej semialdehydowej (SSADH), prowadzący do gromadzenia GHB w tkankach i płynach ustrojowych. Stan ten objawia się zaburzeniami rozwoju psychoruchowego, padaczką oraz innymi objawami neurologicznymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sodium oxybate Accord 500 mg/ml
Hydroksymaślan sodu, substancja czynna leku Sodium oxybate Accord (500 mg/ml roztwór doustny), charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym z biodostępnością około 88%. Farmakokinetyka wykazuje nieliniowość, co objawia się 3,8-krotnym wzrostem AUC przy podwojeniu dawki z 4,5 g do 9 g. Maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) po dawce dobowej 9 g podzielonej na dwie dawki wynoszą odpowiednio 78 i 142 µg/ml, a czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego (Tmax) wynosi od 0,5 do 2 godzin. Pokarm bogatotłuszczowy znacząco opóźnia wchłanianie (Tmax do 2 h), zmniejsza Cmax o 58% i AUC o 37%. Hydroksymaślan sodu jest hydrofilny, o objętości dystrybucji 190-384 ml/kg, wiąże się z białkami osocza w minimalnym stopniu (<1%). Okres półtrwania wynosi 0,5-1 godziny, a eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy, z wydalaniem <5% leku w postaci niezmienionej z moczem w ciągu 6-8 godzin.
acetylokoenzym A, beta-oksydacja, biodostępność leku, cykl Krebsa, cykl kwasów trikarboksylowych, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, dehydrogenaza GHB, dehydrogenaza semialdehydu bursztynowego, efekt pierwszego przejścia, hydroksymaślan sodu, izoenzymy CYP, izoenzymy cytochromu P450, klirens doustny, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, nieliniowość farmakokinetyczna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole powierzchni pod krzywą stężenia, posiłek bogatotłuszczowy, transhydrogenaza, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Sód hydroksymaślan – Interakcje
Sód hydroksymaślan wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z wieloma grupami leków, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z alkoholem etylowym, które nasila depresję ośrodkowego układu nerwowego (OUN), prowadząc do wzmożonej sedacji, depresji oddechowej i ryzyka utraty przytomności, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie. Podawanie sodu hydroksymaślanu w dawkach do 9 g/dobę wraz z lekami nasennymi (np. lorazepam 2 mg, zolpidem 5 mg) lub opioidami (tramadol 100 mg) może powodować nasilenie depresji OUN i oddechowej, co wymaga unikania takiej kombinacji. Interakcje farmakokinetyczne nie zostały wykazane przy pojedynczych dawkach 2,25 g sodu hydroksymaślanu, jednak wyższe dawki zwiększają ryzyko działań niepożądanych. W przypadku leków przeciwdepresyjnych, zwłaszcza trójpierścieniowych, obserwuje się zwiększoną częstość działań niepożądanych, natomiast z duloksetyną (60 mg) nie stwierdzono istotnego wpływu na senność. Modafinil (200 mg) nie wykazuje interakcji farmakokinetycznych, jednak wymaga monitorowania funkcji oddechowych u pacjentów z narkolepsją stosujących tę kombinację.
cytochrom P450, dehydrogenaza GHB, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diklofenak, duloksetyna, etosuksymid, fenytoina, funkcja oddechowa, ibuprofen, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, katapleksja, kwas walproinowy, lek uspokajający i nasenny, lorazepam, mikrosomy wątroby, modafinil, narkolepsja, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, ośrodkowy układ nerwowy, sedacja, sód hydroksymaślan, śpiączka, środek pobudzający OUN, topiramat, tramadol, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, upośledzenie funkcji poznawczych, winian zolpidemu, zaburzenie koncentracji