Interakcje
Sód hydroksymaślan

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Sód hydroksymaślan (Natrii hydroxybutyras) wykazuje liczne interakcje z różnymi grupami leków oraz innymi substancjami, które należy uwzględnić podczas planowania terapii. Ze względu na działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), substancja ta wymaga szczególnej ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z innymi środkami o podobnym mechanizmie działania.¹

Interakcje z alkoholem

Spożywanie alkoholu etylowego podczas terapii sodu hydroksymaślanem może prowadzić do istotnego nasilenia hamującego działania sodu hydroksymaślanu na ośrodkowy układ nerwowy. Efekt ten może manifestować się wzmożoną sedacją, nasileniem depresji oddechowej oraz zwiększonym ryzykiem utraty przytomności. Z tego względu pacjenci przyjmujący sód hydroksymaślan powinni być jednoznacznie poinformowani o konieczności bezwzględnego unikania spożywania napojów alkoholowych w trakcie terapii.²

Interakcje z lekami uspokajającymi i nasennymi

W przeprowadzonych badaniach interakcji sodu hydroksymaślanu (pojedyncza dawka 2,25 g) z lorazepamem (pojedyncza dawka 2 mg) oraz z winianem zolpidemu (pojedyncza dawka 5 mg) u zdrowych dorosłych ochotników nie wykazano interakcji farmakokinetycznych. Zaobserwowano jednak wzmożoną senność po jednoczesnym podaniu sodu hydroksymaślanu z lorazepamem. Nie przeprowadzono oceny interakcji farmakodynamicznych z zolpidemem.³

Istotne jest, że przy stosowaniu większych dawek sodu hydroksymaślanu (do 9 g/dobę) w połączeniu z większymi dawkami leków nasennych (w zalecanym przedziale dawek) mogą wystąpić interakcje farmakodynamiczne związane z objawami depresji ośrodkowego układu nerwowego i/lub depresji oddechowej. Te potencjalne, poważne interakcje stanowią przeciwwskazanie do łącznego stosowania tych substancji.⁴

Interakcje z opioidami

Badania interakcji sodu hydroksymaślanu (pojedyncza dawka 2,25 g) z tramadolem (pojedyncza dawka 100 mg) prowadzone u zdrowych dorosłych osób nie wykazały interakcji farmakokinetycznych ani farmakodynamicznych. Jednakże, podobnie jak w przypadku leków nasennych, stosowanie większych dawek sodu hydroksymaślanu (do 9 g/dobę) w połączeniu z większymi dawkami opioidów (w zalecanym przedziale dawek) niesie ryzyko wystąpienia interakcji farmakodynamicznych związanych z objawami depresji OUN i/lub depresji oddechowej.⁵

Interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi

W badaniach interakcji przeprowadzonych u zdrowych dorosłych ochotników nie stwierdzono interakcji farmakokinetycznych między sodu hydroksymaślanem (pojedyncza dawka 2,25 g) a chlorowodorkiem protryptyliny (pojedyncza dawka 10 mg) oraz duloksetyną (60 mg w stanie stacjonarnym). Nie odnotowano dodatkowego wpływu na senność przy porównaniu monoterapii sodu hydroksymaślanem (2,25 g) z terapią łączoną z duloksetyną (60 mg w stanie stacjonarnym).⁶

Należy zwrócić uwagę, że leki przeciwdepresyjne są stosowane w leczeniu katapleksji, dlatego nie można wykluczyć możliwości addytywnego działania tych leków z sodu hydroksymaślanem. Zaobserwowano zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych w przypadku jednoczesnego stosowania sodu hydroksymaślanu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi.⁷

Interakcje z modafinilem

Badania interakcji przeprowadzone u zdrowych dorosłych osób nie wykazały interakcji farmakokinetycznych między sodu hydroksymaślanem (pojedyncza dawka 4,5 g) a modafinilem (pojedyncza dawka 200 mg). W badaniach klinicznych dotyczących narkolepsji około 80% pacjentów otrzymywało jednocześnie sód hydroksymaślan oraz środki pobudzające OUN. Nie określono jednoznacznie, czy ta kombinacja miała wpływ na funkcje oddechowe w trakcie nocy.⁸

Interakcje z inhibitorami pompy protonowej

Jednoczesne stosowanie omeprazolu nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę sodu hydroksymaślanu. W związku z tym, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania sodu hydroksymaślanu w przypadku równoczesnego podawania inhibitorów pompy protonowej.⁹

Interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi

Badania interakcji u dorosłych pacjentów nie wykazały interakcji farmakokinetycznej między sodu hydroksymaślanem a ibuprofenem.¹⁰

Podobnie, nie stwierdzono interakcji farmakokinetycznej między sodu hydroksymaślanem a diklofenakiem. Interesujące jest jednak, że jednoczesne stosowanie sodu hydroksymaślanu z diklofenakiem u zdrowych ochotników spowodowało zmniejszenie zaburzeń koncentracji związanych ze stosowaniem samego sodu hydroksymaślanu, co wykazano za pomocą testów psychometrycznych.¹¹

Interakcje z inhibitorami dehydrogenazy gamma-hydroksymaślanu

Ponieważ sód hydroksymaślan jest metabolizowany przez dehydrogenazę GHB, istnieje potencjalne ryzyko interakcji z lekami, które stymulują lub hamują ten enzym, takimi jak kwas walproinowy, fenytoina czy etosuksymid.¹²

Szczególnie istotna klinicznie jest interakcja z kwasem walproinowym. Jednoczesne stosowanie sodu hydroksymaślanu (6 g na dobę) z kwasem walproinowym (1250 mg na dobę) powoduje zwiększenie ekspozycji systemowej na sód hydroksymaślan o około 25%, bez znaczącego wpływu na Cmax. Nie zaobserwowano zmian w farmakokinetyce kwasu walproinowego. Jednoczesne stosowanie tych leków wiązało się z nasileniem upośledzenia funkcji poznawczych i senności w większym stopniu niż podczas stosowania ich w monoterapii. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się monitorowanie odpowiedzi na leczenie i tolerancji oraz dostosowanie dawki, jeśli to konieczne.¹³

Interakcje z topiramatem

Podczas jednoczesnego podawania sodu hydroksymaślanu z topiramatem nie można wykluczyć interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. W obserwacjach klinicznych zgłaszano przypadki śpiączki i zwiększenia stężenia GHB w osoczu pacjentów jednocześnie przyjmujących sód hydroksymaślan i topiramat. Z tego względu kombinacja tych leków wymaga szczególnej ostrożności.¹⁴

Wpływ na aktywność izoenzymów cytochromu P450

Badania in vitro na pochodzących od różnych dawców ludzkich mikrosomach wątroby wskazują, że sód hydroksymaślan nie hamuje istotnie aktywności izoenzymów ludzkich, co zmniejsza ryzyko interakcji na poziomie metabolicznym z lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P450.¹⁵

Tabela interakcji sodu hydroksymaślanu

¹⁶