Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sód hydroksymaślan

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania sodu hydroksymaślanu

Sód hydroksymaślan (GHB) jest substancją wykazującą właściwości mogące wywoływać depresję oddechową, co wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania w praktyce klinicznej. Konieczne jest zachowanie odpowiednich środków ostrożności, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów otrzymujących leczenie tym związkiem.¹

Depresja oddechowa i depresja ośrodkowego układu nerwowego

Hydroksymaślan sodu może wywoływać depresję oddechową, co zostało potwierdzone w obserwacjach klinicznych. U zdrowych pacjentów będących na czczo, po podaniu pojedynczej dawki 4,5 g (dwukrotnie większej od zalecanej dawki początkowej) zaobserwowano bezdech i depresję oddechową. Istotne jest uzyskanie od pacjentów szczegółowych informacji dotyczących ewentualnego występowania objawów depresji OUN lub depresji oddechowej.²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Pacjenci z BMI ≥ 40 kg/m², ze względu na większe ryzyko bezdechu sennego, powinni być ściśle monitorowani podczas leczenia hydroksymaślanem sodu.³

Warto zauważyć, że w badaniach klinicznych około 80% pacjentów przyjmujących hydroksymaślan sodu stosowało jednocześnie środki pobudzające OUN. Lekarze przepisujący lek powinni mieć na uwadze, że u nawet 50% chorych na narkolepsję występuje zespół bezdechu sennego, co należy uwzględnić przed podjęciem decyzji o zwiększeniu dawki.⁴

Interakcje lekowe zwiększające ryzyko działań niepożądanych

Benzodiazepiny: Ze względu na możliwość wystąpienia zwiększonego ryzyka depresji oddechowej, należy unikać jednoczesnego stosowania hydroksymaślanu sodu i benzodiazepin.⁵

Alkohol i substancje hamujące OUN: Jednoczesne stosowanie alkoholu lub jakichkolwiek produktów leczniczych o działaniu hamującym na OUN z hydroksymaślanem sodu może nasilić jego działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy oraz zwiększyć ryzyko wystąpienia depresji oddechowej. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności powstrzymania się od spożywania alkoholu podczas terapii hydroksymaślanem sodu.⁶

Inhibitory dehydrogenazy gamma-hydroksymaślanu (GHB): U pacjentów leczonych jednocześnie kwasem walproinowym lub innymi inhibitorami dehydrogenazy GHB należy zachować ostrożność ze względu na obserwowane interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków należy rozważyć dostosowanie dawki oraz monitorować odpowiedź na leczenie i tolerancję pacjenta.⁷

Topiramat: Opisywano kliniczne przypadki śpiączki i zwiększenia stężenia GHB po jednoczesnym podaniu hydroksymaślanu sodu z topiramatem. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności unikania jednoczesnego stosowania tych leków.⁸

Ryzyko nadużywania i uzależnienia

Hydroksymaślan sodu, będący solą sodową gamma-hydroksymaślanu (GHB), jest substancją czynną o znanych właściwościach uzależniających, działającą hamująco na ośrodkowy układ nerwowy. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku nadużywania leków w przeszłości oraz ocenić skłonność pacjenta do nadużywania substancji psychoaktywnych. Pacjenci, u których istnieje podejrzenie uzależnienia, wymagają starannej obserwacji, a w przypadku potwierdzenia uzależnienia, leczenie hydroksymaślanem sodu należy przerwać.⁹

W literaturze odnotowano pojedyncze przypadki uzależnienia będące wynikiem niedozwolonego stosowania GHB w częstych, wielokrotnych dawkach (18 g do 250 g/dobę), znacznie przekraczających zakres dawek terapeutycznych. Chociaż nie ma jednoznacznych dowodów na występowanie uzależnienia u pacjentów stosujących hydroksymaślan sodu w dawkach terapeutycznych, jednak takiej możliwości nie można wykluczyć.¹⁰

Przeciwwskazania szczególne i grupy ryzyka

Pacjenci chorzy na porfirię: Stosowanie hydroksymaślanu sodu u pacjentów z porfirią nie jest uznane za bezpieczne, ponieważ wykazano działanie porfiriogenne tego związku zarówno w badaniach na zwierzętach, jak i w warunkach in vitro.¹¹

Zaburzenia neuropsychiatryczne

Podczas leczenia hydroksymaślanem sodu u pacjentów może wystąpić stan splątania. W takich przypadkach konieczne jest przeprowadzenie pełnej oceny stanu klinicznego pacjenta i rozważenie wdrożenia odpowiedniego postępowania terapeutycznego.¹²

Inne obserwowane zdarzenia neuropsychiatryczne obejmują:

• niepokój
• psychozy
• paranoja
• omamy
• pobudzenie ruchowe

¹³

Wystąpienie zaburzeń myślenia, zwłaszcza myśli o popełnieniu aktów przemocy (w tym skrzywdzeniu innych) i/lub zaburzeń zachowania u pacjentów leczonych hydroksymaślanem sodu, wymaga natychmiastowej i dokładnej oceny stanu pacjenta.¹⁴

Depresja

Pojawienie się objawów depresji podczas terapii hydroksymaślanem sodu wymaga starannej i niezwłocznej oceny stanu pacjenta. Pacjenci z zaburzeniami depresyjnymi i/lub próbami samobójczymi w wywiadzie wymagają szczególnie dokładnej obserwacji pod kątem wystąpienia lub nasilenia objawów depresji podczas leczenia. Należy podkreślić, że duża depresja stanowi przeciwwskazanie do stosowania produktu Sodium oxybate Accord.¹⁵

Inne objawy wymagające uwagi

W przypadku wystąpienia nietrzymania moczu lub kału podczas leczenia hydroksymaślanem sodu, lekarz prowadzący powinien rozważyć przeprowadzenie diagnostyki w celu wykluczenia innych możliwych przyczyn tych objawów.¹⁶

W badaniach klinicznych odnotowano przypadki chodzenia we śnie u pacjentów leczonych hydroksymaślanem sodu. Nie ustalono jednoznacznie, czy przypadki te odpowiadają prawdziwemu somnambulizmowi (zaburzeniu snu typu parasomnii występującemu w fazie non-REM), czy też innemu swoistemu schorzeniu. Należy pamiętać o możliwości zranienia lub uszkodzenia ciała u pacjentów z epizodami chodzenia we śnie. Takie przypadki wymagają wszechstronnej oceny klinicznej i rozważenia zastosowania odpowiedniego postępowania terapeutycznego.¹⁷

Spożycie sodu

U pacjentów stosujących hydroksymaślan sodu należy zwrócić uwagę na zwiększone spożycie sodu. Przy dawce produktu Sodium oxybate Accord wynoszącej 4,5 g/dobę przyjmują oni dodatkowo 0,82 g sodu, a przy dawce 9 g/dobę – 1,6 g sodu. Należy rozważyć zalecenie zmniejszonej podaży sodu z dietą, szczególnie u pacjentów z niewydolnością krążenia, nadciśnieniem tętniczym lub zaburzeniami czynności nerek.¹⁸