transporter usuwania wielu leków i toksyn
Transporter usuwania wielu leków i toksyn (MATE, Multidrug And Toxin Extrusion) to rodzina białek transportujących obecnych w błonach komórkowych, które odgrywają kluczową rolę w eliminacji substancji egzogennych i endogennych z organizmu. W genomie ludzkim zidentyfikowano trzy transportery MATE: MATE1, MATE2 i MATE2-K, które uczestniczą w procesach detoksykacji i eliminacji ksenobiotyków.
Transportery MATE działają jako wymienniki kationów organicznych, wykorzystując gradient pH do transportu substancji przez błony komórkowe. MATE1 występuje głównie w nerkach i wątrobie, gdzie odpowiada za sekrecję kanalikową leków kationowych. MATE2 i jego wariant MATE2-K są zlokalizowane przede wszystkim w nerkach i uczestniczą w eliminacji leków drogą nerkową.
W praktyce klinicznej transportery MATE mają istotne znaczenie w farmakokinetyce wielu powszechnie stosowanych leków, w tym metforminy, cymetydyny, prokainamidu i antybiotyków chinolonowych. Polimorfizmy genów kodujących transportery MATE mogą prowadzić do zmienionej aktywności transporterów, co wpływa na skuteczność terapeutyczną leków i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza w przypadku terapii wielolekowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Mifomet 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Mifomet, zawierający sytagliptynę (50 mg dwa razy na dobę) oraz metforminę (1000 mg dwa razy na dobę), nie wykazuje istotnych zmian farmakokinetycznych przy jednoczesnym podawaniu tych substancji u pacjentów z cukrzycą typu 2. Jednakże, ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, spożywanie alkoholu jest przeciwwskazane, szczególnie w stanach głodzenia, niedożywienia lub zaburzeń czynności wątroby. Przed badaniami obrazowymi z użyciem jodowych środków kontrastowych należy przerwać stosowanie Mifometu, a wznowienie terapii możliwe jest nie wcześniej niż po 48 godzinach, po ocenie i potwierdzeniu stabilnej funkcji nerek. Leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe mogą pogarszać czynność nerek i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek podczas ich stosowania z Mifometem.
agoniści receptorów beta-2-adrenergicznych, antagoniści receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cymetydyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyki, glikokortykosteroidy, glikoproteina p, inhibitor ACE, inhibitory konwertazy angiotensyny, izoenzymy CYP450, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, metformina, niesteroidowe leki przeciwzapalne, schyłkowa niewydolność nerek, selektywne inhibitory COX-2, symwastatyna, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Ansifora Duo 50 mg + 1000 mg
Produkt Ansifora Duo, zawierający sytagliptynę 50 mg oraz metforminę 1000 mg podawane dwukrotnie na dobę, wykazuje stabilną farmakokinetykę obu składników przy jednoczesnym stosowaniu. Kluczowe interakcje dotyczą metforminy, zwłaszcza z alkoholem, który zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej poprzez hamowanie glukoneogenezy, upośledzenie eliminacji mleczanów oraz nasilenie metabolizmu metforminy. Przerwanie terapii Ansifora Duo jest konieczne przed badaniami z jodowymi środkami kontrastowymi, ze względu na ryzyko ostrego uszkodzenia nerek i kumulacji metforminy. Leki nefrotoksyczne, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, wymagają ścisłego monitorowania czynności nerek i glikemii, aby zapobiec kwasicy mleczanowej. Ponadto inhibitory transporterów OCT2 i MATE (np. ranolazyna, wandetanib) mogą zwiększać ekspozycję na metforminę, co wymaga dostosowania dawki i kontroli glikemii.
agonista receptora beta-2-adrenergicznego, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cytochrom CYP2C8, cytochrom CYP3A4, digoksyna, diuretyk pętlowy, działanie hiperglikemizujące, działanie hipoglikemizujące, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitory konwertazy angiotensyny, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostre uszkodzenie nerek, schyłkowa niewydolność nerek, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, zaburzenie funkcji wątroby, zatrucie alkoholowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Jansitin Duo 50 mg + 1000 mg
Produkt leczniczy Jansitin Duo, zawierający sytagliptynę (50 mg 2x/dobę) oraz metforminę (1000 mg 2x/dobę), nie wykazuje istotnych zmian farmakokinetycznych przy jednoczesnym podawaniu tych substancji. Najważniejsze interakcje dotyczą metforminy, zwłaszcza ryzyka kwasicy mleczanowej, które jest zwiększone przez spożycie alkoholu, stosowanie jodowych środków kontrastowych (konieczne przerwanie terapii na co najmniej 48 godzin i ocena czynności nerek) oraz leków wpływających na funkcję nerek (NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, diuretyki pętlowe). Dodatkowo inhibitory transporterów OCT2 i MATE (np. ranolazyna, wandetanib, dolutegrawir, cymetydyna) mogą zwiększać ekspozycję na metforminę, co wymaga monitorowania glikemii i ewentualnej korekty dawki. Leki o aktywności hiperglikemicznej (glikokortykosteroidy, agoniści receptorów beta-2-adrenergicznych, diuretyki) oraz inhibitory ACE (obniżające glikemię) mogą wymagać dostosowania terapii przeciwcukrzycowej.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagoniści receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C8, digoksyna, diuretyk pętlowy, dolutegrawir, gliburyd, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza wątrobowa, hipoglikemia, homeostaza glukozy, inhibitor CYP3A4, inhibitory ACE, inhibitory cyklooksygenazy, itrakonazol, Jansitin Duo, ketokonazol, klarytromycyna, kwasica mleczanowa, leki moczopędne, metformina, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostra niewydolność nerek, probenecyd, ranolazyna, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, symwastatyna, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, wandetanib, warfaryna - Leksykon substancji czynnych
Sitagliptyna – Interakcje
Sytagliptyna, doustny inhibitor DPP-4 stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, wykazuje korzystny profil interakcji lekowych, choć wymaga uwagi w kontekście współistniejącej farmakoterapii. Metabolizm sytagliptyny jest głównie ograniczony przez CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek wpływ ten jest minimalny. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek metabolizm może mieć większe znaczenie. Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny p oraz transportera OAT3, a jej transport może być hamowany przez probenecyd, choć ryzyko klinicznie istotnych interakcji jest niskie. Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol) mogą potencjalnie zwiększać ekspozycję na sytagliptynę, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, jednak brak jest danych klinicznych potwierdzających ten efekt. Jednoczesne podanie cyklosporyny (600 mg) zwiększało AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, co nie wymagało korekty dawki. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a jej wpływ na farmakokinetykę leków takich jak metformina, gliburyd, symwastatyna, rozyglitazon, warfaryna czy doustne środki antykoncepcyjne jest minimalny. Współistnienie z digoksyną powoduje niewielkie zwiększenie AUC (11%) i Cmax (18%) digoksyny, co wymaga monitorowania u pacjentów z ryzykiem zatrucia.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyk, dolutegrawir, doustny lek antykoncepcyjny, farmakoterapia wielolekowa, gliburyd, glikokortykosteroid, glikoproteina p, inhibitor ACE, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, inhibitor transportera kationów organicznych-2, itrakonazol, izoenzym CYP450, jodowy środek kontrastowy, ketokonazol, klarytromycyna, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ranolazyna, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, selektywny inhibitor cyklooksygenazy-2, symwastatyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, transporter usuwania wielu leków i toksyn, wandetanib, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Sytagliptyna + Metforminy chlorowodorek Reddy 50 mg + 1000 mg
Jednoczesne stosowanie sytagliptyny (50 mg 2x/dobę) i metforminy (1000 mg 2x/dobę) u pacjentów z cukrzycą typu 2 nie wpływa istotnie na farmakokinetykę obu substancji. Jednakże spożywanie alkoholu podczas terapii znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby, dlatego jest to przeciwwskazane. Przed badaniem z użyciem jodowych środków kontrastowych leczenie należy przerwać i wznowić dopiero po co najmniej 48 godzinach, po potwierdzeniu stabilnej czynności nerek, aby uniknąć ostrego uszkodzenia nerek i kwasicy mleczanowej. Leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe mogą pogarszać czynność nerek i zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej, co wymaga monitorowania funkcji nerek.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, diuretyk, farmakokinetyka, glikokortykosteroid, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor glikoproteiny p, inhibitor konwertazy angiotensyny, izoenzym cytochromu P450, jodowy środek kontrastowy, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek o działaniu hiperglikemicznym, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre uszkodzenie nerek, schyłkowa niewydolność nerek, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter nerkowy, transporter usuwania wielu leków i toksyn, zatrucie digoksyną - Leksykon substancji czynnych
Sytagliptyna – Interakcje
Sytagliptyna, doustny inhibitor DPP-4 stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, wykazuje niski potencjał interakcji farmakokinetycznych. Metabolizm leku odbywa się głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wpływ ten na klirens jest minimalny. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek metabolizm może mieć większe znaczenie, co zwiększa ryzyko interakcji z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna). Jednoczesne stosowanie cyklosporyny zwiększa AUC i Cmax sytagliptyny odpowiednio o 29% i 68%, jednak zmiany te nie są klinicznie istotne. Sytagliptyna nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów CYP450, a jej wpływ na farmakokinetykę metforminy, gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych leków antykoncepcyjnych jest nieistotny klinicznie. W terapii skojarzonej z metforminą (dawki 50 mg sytagliptyny i 1000 mg metforminy dwa razy dziennie) nie obserwuje się znaczących zmian farmakokinetycznych.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyk, diuretyk pętlowy, dolutegrawir, farmakokinetyka sytagliptyny, glikokortykosteroid, glikoproteina p, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor dipeptydylopeptydazy-4, inhibitor transportera kationów organicznych-2, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ranolazyna, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, środek kontrastowy zawierający jod, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, transporter usuwania wielu leków i toksyn, wandetanib - Leksykon leków
Interakcje leku – Eprocliv 850 mg + 50 mg
Jednoczesne stosowanie sytagliptyny (50 mg 2x/dobę) i metforminy (1000 mg 2x/dobę) u pacjentów z cukrzycą typu 2 nie powoduje istotnych zmian farmakokinetycznych obu substancji. Jednakże, ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie u pacjentów z upośledzoną czynnością wątroby, niedożywieniem, głodzeniem czy zaburzeniami czynności nerek, zaleca się całkowitą abstynencję lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu podczas terapii produktem Eprocliv. Przerwanie leczenia jest konieczne przed podaniem jodowych środków kontrastowych i nie należy go wznawiać przez co najmniej 48 godzin po badaniu, po uprzedniej ocenie czynności nerek. Ponadto, leki takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki mogą zwiększać ryzyko kwasicy mleczanowej poprzez negatywny wpływ na czynność nerek, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek podczas ich jednoczesnego stosowania.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, antagonista receptora angiotensyny II, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, cymetydyna, CYP2C8, CYP3A4, digoksyna, diuretyk, dolutegrawir, glikogenoliza, glikokortykosteroid, glikoproteina p, glukoneogeneza, glukoneogeneza wątrobowa, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulinooporność, izoenzym CYP450, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ranolazyna, spożywanie alkoholu, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych 2, transporter usuwania wielu leków i toksyn, wandetanib