faza non-REM
Faza non-REM (non-Rapid Eye Movement) stanowi jedną z dwóch podstawowych faz snu, która charakteryzuje się brakiem szybkich ruchów gałek ocznych. Zajmuje około 75-80% całkowitego czasu snu u zdrowej osoby dorosłej i składa się z trzech stopni (N1, N2, N3) o rosnącej głębokości.
Stopień N1 to płytki sen, stanowiący przejście między czuwaniem a snem, podczas którego występują wolne ruchy gałek ocznych i obniżona aktywność mięśniowa. Stopień N2 charakteryzuje się pojawieniem wrzecion sennych i kompleksów K w zapisie EEG. Stopień N3, nazywany snem głębokim lub snem wolnofalowym (SWS), wykazuje dominację fal delta (0,5-4 Hz) i jest szczególnie istotny dla procesów regeneracyjnych organizmu.
Podczas fazy non-REM dochodzi do spowolnienia akcji serca, obniżenia ciśnienia tętniczego, spadku temperatury ciała oraz zmniejszenia aktywności metabolicznej mózgu. Jest to okres, w którym zachodzą kluczowe procesy restoratywne, takie jak wzmacnianie układu immunologicznego, naprawa tkanek, wydzielanie hormonu wzrostu oraz konsolidacja pamięci deklaratywnej.
Zaburzenia fazy non-REM mogą manifestować się jako parasomnie (np. somnambulizm, lęki nocne), bezsenność lub niewystarczająca ilość snu głębokiego, co prowadzi do pogorszenia funkcji poznawczych, obniżenia odporności i zwiększonego ryzyka chorób metabolicznych. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu polisomnograficznym z oceną zapisu EEG.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sód hydroksymaślan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Hydroksymaślan sodu (GHB) wykazuje działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, z potencjałem wywołania depresji oddechowej, szczególnie przy dawce 4,5 g u zdrowych pacjentów na czczo, co stanowi dwukrotność dawki początkowej. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami układu oddechowego, otyłością (BMI ≥ 40 kg/m²) oraz u osób z zespołem bezdechu sennego, który występuje u około 50% chorych na narkolepsję. Współstosowanie hydroksymaślanu sodu z benzodiazepinami, alkoholem, inhibitorami dehydrogenazy GHB (np. kwasem walproinowym) oraz topiramatem zwiększa ryzyko depresji oddechowej i innych poważnych działań niepożądanych, w tym śpiączki. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest dokładne zebranie wywiadu dotyczącego nadużywania substancji psychoaktywnych oraz monitorowanie pacjentów pod kątem uzależnienia i objawów neuropsychiatrycznych, takich jak splątanie, psychozy, omamy czy myśli samobójcze. Duża depresja jest przeciwwskazaniem do stosowania leku.
benzodiazepina, bezdech, bezdech senny, chodzenie we śnie, depresja oddechowa, depresja OUN, duża depresja, działanie porfiriogenne, faza non-REM, gamma-hydroksymaślan, hamowanie OUN, inhibitor dehydrogenazy GHB, interakcja farmakokinetyczna, kwas walproinowy, nadciśnienie tętnicze, nietrzymanie moczu, niewydolność krążenia, objaw depresji, parasomnia, porfiria, somnambulizm, splątanie, substancja psychoaktywna, topiramat, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sodium oxybate Accord
Sodium oxybate Accord (sodu hydroksymaślan) wykazuje ryzyko wywołania depresji oddechowej, szczególnie przy dawce 4,5 g podanej na czczo, co jest dwukrotnie wyższą dawką niż zalecana początkowa. Konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu dotyczącego objawów depresji OUN i oddechowej, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu oddechowego oraz u osób z BMI ≥ 40 kg/m², które są narażone na bezdech senny. Należy unikać jednoczesnego stosowania benzodiazepin, alkoholu i innych substancji depresyjnych na OUN ze względu na zwiększone ryzyko depresji oddechowej. Szczególną ostrożność wymaga także kojarzenie z inhibitorami dehydrogenazy GHB (np. kwasem walproinowym) oraz topiramatem, które mogą nasilać działania niepożądane, w tym ryzyko śpiączki. Przed terapią należy ocenić ryzyko uzależnienia, zwłaszcza u pacjentów z historią nadużywania substancji, gdyż hydroksymaślan sodu jest solą GHB o potencjale uzależniającym.
benzodiazepiny, bezdech, bezdech senny, BMI, choroby układu oddechowego, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie porfiriogenne, faza non-REM, hydroksymaślan sodu, inhibitor dehydrogenazy GHB, interakcja farmakokinetyczna, kwas walproinowy, nadciśnienie tętnicze, nadużywanie leków, narkolepsja, niewydolność krążenia, omamy, parasomnia, porfiria, somnambulizm, środki pobudzające OUN, stan splątania, topiramat, zaburzenia czynności nerek, zaburzenie depresyjne