właściwości farmakologiczne acyklowiru

Acyklowir to syntetyczny analog nukleozydowy puryn, który wykazuje działanie przeciwwirusowe, szczególnie skuteczne wobec wirusów z rodziny Herpesviridae, w tym wirusa opryszczki pospolitej (HSV-1, HSV-2), wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV) oraz wirusa Epsteina-Barr (EBV). Jego mechanizm działania polega na hamowaniu replikacji wirusowego DNA poprzez selektywne hamowanie wirusowej polimerazy DNA.

Po wniknięciu do komórki zakażonej wirusem, acyklowir ulega fosforylacji do aktywnej postaci – trifosforanu acyklowiru, przy udziale wirusowej kinazy tymidynowej. Ta właściwość warunkuje jego selektywność, ponieważ w komórkach niezakażonych fosforylacja zachodzi w minimalnym stopniu. Trifosforan acyklowiru konkuruje z trifosforanem deoksyguanozyny o wbudowanie do łańcucha wirusowego DNA, prowadząc do przedwczesnego zakończenia syntezy DNA wirusa.

Farmakokinetyka acyklowiru charakteryzuje się niepełnym wchłanianiem z przewodu pokarmowego (biodostępność 10-20%), szybkim czasem półtrwania w osoczu (około 2-3 godziny) oraz wydalaniem głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Acyklowir dobrze penetruje do płynu mózgowo-rdzeniowego, osiągając około 50% stężenia w osoczu, co umożliwia jego zastosowanie w leczeniu wirusowych zapaleń mózgu. Lek może być podawany doustnie, dożylnie oraz miejscowo w postaci maści czy kremów.

Wśród właściwości klinicznych acyklowiru warto podkreślić jego wysokie bezpieczeństwo stosowania oraz niską toksyczność dla komórek gospodarza. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle głowy oraz, przy podaniu dożylnym, możliwe zaburzenia czynności nerek, szczególnie przy niedostatecznym nawodnieniu pacjenta. Istotną kwestią jest możliwość rozwoju oporności wirusów na acyklowir, głównie w wyniku mutacji genów kodujących kinazę tymidynową lub polimerazę DNA.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl