złuszczenie naskórka
Złuszczenie naskórka to proces oddzielania się komórek najbardziej zewnętrznej warstwy skóry. W warunkach fizjologicznych jest to naturalny mechanizm odnowy skóry, w którym martwe komórki naskórka oddzielają się, a na ich miejsce powstają nowe. Ten cykl odnowy trwa około 28 dni u osób dorosłych, ale może ulec przyspieszeniu w stanach patologicznych.
W dermatologii złuszczenie naskórka może występować jako objaw wielu schorzeń, takich jak łuszczyca, egzema, kontaktowe zapalenie skóry czy infekcje grzybicze. Patologiczne złuszczenie może mieć charakter drobnopłatowy (np. w przypadku suchej skóry), średniopłatowy lub wielkopłatowy (np. w zespole Stevensa-Johnsona czy toksycznej nekrolizie naskórka). Nasilone złuszczanie może prowadzić do zaburzeń funkcji barierowej skóry i zwiększać ryzyko zakażeń.
Terapeutycznie złuszczenie naskórka wykorzystuje się w zabiegach eksfoliacji, stosując peelingi chemiczne, mechaniczne lub enzymatyczne. Zabiegi te przyspieszają odnowę komórkową, poprawiają teksturę skóry i wspomagają leczenie trądziku, przebarwień czy fotostarzenia skóry. W ciężkich przypadkach patologicznego złuszczania konieczne jest leczenie przyczynowe oraz intensywne nawilżanie i odbudowa bariery skórnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Vitaminum A Hasco 12000 j.m.
Przedawkowanie witaminy A (hiperwitaminoza A) stanowi poważny stan kliniczny, którego toksyczność ujawnia się po przekroczeniu dawki 75 000-350 000 j.m. u dzieci oraz 1 000 000 j.m. u dorosłych. Objawy ostrego zatrucia obejmują szerokie spektrum symptomów neurologicznych (bóle głowy, wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, omamy słuchowe), dermatologicznych (suchość skóry, rumieniowe zapalenie, pękanie naskórka, uogólnione złuszczanie w ciągu 24h) oraz mięśniowo-szkieletowych (obrzęk tkanek podskórnych i okołokostnych, bóle mięśniowo-kostno-stawowe). Dodatkowo obserwuje się hiperkalcemię, wybroczyny, krwawienia oraz objawy neuropsychiatryczne takie jak nerwowość, zmęczenie, drażliwość i senność. Szczególnie u dzieci objawy wzrostu ciśnienia śródczaszkowego mogą prowadzić do obrzęku tarcz nerwów wzrokowych i zaburzeń widzenia.
anemia, anoreksja, ból głowy, ból mięśniowo-stawowy, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, łysienie, małopłytkowość, marskość wątroby, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, neutropenia, nudność, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obrzęk tkanki podskórnej, omamy słuchowe, osteoporoza, osteoskleroza, ostre zatrucie witaminą A, pękanie naskórka, podwójne widzenie, rumień, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, świąd, włóknienie wątroby, wybroczyny, wymioty, wyprysk, zaburzenie czynności oddechowej, zaburzenie krążenia wrotnego, zaburzenie widzenia, zapalenie dziąseł, zapalenie skóry, złuszczenie naskórka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vitaminum A 12000 + E 70 Hasco 12000 j.m. + 70 mg
Przedawkowanie preparatu VITAMINUM A 12000 + E 70 HASCO, zawierającego witaminę A (retynolu palmitynian) oraz witaminę E (all-rac-α-tokoferylu octan), jest związane z długotrwałym przyjmowaniem dawek przekraczających zalecenia. Dawka toksyczna witaminy A u dorosłych wynosi ≥30 mg retynolu (około 100 000 j.m.) dziennie, choć objawy mogą pojawić się już przy dawkach ≥10 mg. U dzieci ryzyko hiperwitaminozy A jest większe, przy dawkach 7,5-15 mg retynolu dziennie przez 30 dni. Długotrwałe stosowanie witaminy E w dawkach 400-800 j.m. (400-800 mg octanu all-rac-α-tokoferylu) na dobę również może prowadzić do toksyczności. Objawy przedawkowania witaminy A obejmują m.in. bóle głowy, nudności, wymioty, obrzęk tarcz nerwów wzrokowych, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-kostno-stawowe, zmiany skórne (suchość, świąd, rumień) oraz poważne powikłania takie jak hiperkalcemia, anemia, marskość wątroby i osteoskleroza. Witamina E w nadmiarze wywołuje objawy ze strony przewodu pokarmowego, układu nerwowego, skóry oraz zaburzenia endokrynologiczne.
all-rac-α-tokoferylu octan, anemia, bóle mięśniowo-stawowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dawka toksyczna, długotrwałe dawkowanie, funkcja wątroby, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, hormony tarczycy, krążenie wrotne, kumulacja w organizmie, małopłytkowość, marskość wątroby, neutropenia, objawy neurologiczne, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, osteoskleroza, parametry hematologiczne, podwójne widzenie, powikłania narządowe, przedawkowanie, retynol palmitynian, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, stężenie wapnia w surowicy, uszkodzenie wątroby, wybroczyny, zaburzenia gruczołów płciowych, zaburzenia oddechowe, zaburzenia widzenia, zapalenie skóry, złuszczenie naskórka, zmiany hematologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Maść na odciski Aflofarm (400 mg + 100 mg)/g
Leczenie maścią zawierającą kwas salicylowy (400 mg/g) oraz kwas mlekowy (100 mg/g) wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych głównie ze strony skóry i tkanki podskórnej. Najczęściej obserwowane reakcje obejmują odczyny alergiczne (świąd, wysypka, obrzęk), rumień, złuszczenie naskórka, nadżerki oraz stan zapalny skóry manifestujący się zaczerwienieniem, bólem, obrzękiem i uciepleniem w miejscu aplikacji. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe nałożenie preparatu na zdrową skórę lub błony śluzowe, co może prowadzić do poważniejszych podrażnień i uszkodzeń naskórka. Częstość występowania tych działań niepożądanych jest nieznana, jednak ich potencjalna intensywność wymaga ostrożności podczas stosowania preparatu.
aplikacja preparatu, działanie keratolityczne, działanie żrące, kwas mlekowy, kwas salicylowy, leczenie objawowe, maść na odciski, nadwrażliwość, nadżerka, obrzęk, odczyn alergiczny, podrażnienie skóry, reakcja zapalna, rumień, stan zapalny, świąd, wysypka, zaburzenia skóry, zapalenie skóry, złuszczenie naskórka - Leksykon substancji czynnych
Rezorcynol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Rezorcynol, stosowany jako składnik aktywny w preparatach dermatologicznych takich jak płyn Afronis (zawierający 2 g rezorcynolu, 3 g kwasu borowego, 0,2 g lewomentolu oraz 0,05 g tymolu na 100 g preparatu), wykazuje właściwości keratolityczne, co może prowadzić do nadmiernego wysuszenia i złuszczania naskórka, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub u pacjentów ze skórą wrażliwą. Preparat nie powinien być stosowany doustnie, na otwarte rany ani na błony śluzowe ze względu na ryzyko toksyczności ogólnoustrojowej oraz podrażnień i opóźnienia gojenia. Monitorowanie pacjentów pod kątem reakcji niepożądanych, takich jak zaczerwienienie, świąd czy pieczenie, jest kluczowe dla wczesnego wykrycia nadwrażliwości na rezorcynol lub inne składniki preparatu.
glikokortykosteroid miejscowy, kwas borowy, lek przeciwhistaminowy, lewomentol, nadwrażliwość na rezorcynol, opóźnienie gojenia, płyn Afronis, preparat dermatologiczny, reakcja alergiczna skórna, reakcja niepożądana, reakcja zapalna, rezorcynol, świąd, toksyczność ogólnoustrojowa, tymol, właściwości keratolityczne, wysuszenie skóry, zaczerwienienie skóry, złuszczenie naskórka, zmiana alergiczna - Leksykon substancji czynnych
Retinol – Przedawkowanie
Przedawkowanie retinolu (witaminy A) stanowi istotne zagrożenie kliniczne, prowadzące do hiperwitaminozy A, zarówno w formie ostrej, jak i przewlekłej. Toksyczna dawka dla dorosłych wynosi około 30 mg (100 000 j.m.) dziennie, jednak objawy mogą pojawić się już przy dawkach 10 mg. U dzieci dawki 7,5-15 mg przez 30 dni mogą wywołać toksyczność, a ostre zatrucie występuje po jednorazowym spożyciu 150 000 j.m. u dzieci i 1 000 000 j.m. u dorosłych. Ryzyko wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu wielu źródeł witaminy A, zaburzeniach funkcji wątroby i nerek oraz braku indywidualizacji suplementacji. Objawy ostrego zatrucia obejmują m.in. nadmierną senność, zaburzenia psychiczne, nudności, wymioty, rumień i złuszczanie skóry, natomiast przewlekła hiperwitaminoza manifestuje się szerokim spektrum objawów neurologicznych (np. podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, pseudotumor cerebri), skórnych (suchość, świąd, hiperkeratoza), mięśniowo-szkieletowych (bóle, osteoskleroza), pokarmowych (uszkodzenie wątroby), hematologicznych (niedokrwistość, małopłytkowość) oraz metabolicznych (hiperkalcemia).
anoreksja, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dekontaminacja przewodu pokarmowego, diplopia, hiperkalcemia, hiperkeratoza, hiperwitaminoza A, krążenie wrotne, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, osteoporoza, osteoskleroza, ostre zatrucie, przerost okostnej, pseudotumor cerebri, retynol, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, uszkodzenie wątroby, witamina A, witamina E, wodobrzusze, zapalenie spojówek, złuszczenie naskórka, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Retynol – Przedawkowanie
Retynol (witamina A), rozpuszczalny w tłuszczach, stosowany w formie palmitynianu, może wywołać hiperwitaminozę A przy przedawkowaniu. Ostra toksyczność pojawia się po jednorazowym spożyciu dawki >75 000-350 000 j.m. u dzieci i >1 000 000 j.m. u dorosłych. Objawy ostrego zatrucia obejmują bóle głowy, nudności, wymioty, obrzęk tarcz nerwów wzrokowych, zaburzenia widzenia (szczególnie u dzieci z powodu wzrostu ciśnienia śródczaszkowego), omamy słuchowe, obrzęk tkanek podskórnych, bóle mięśniowo-kostno-stawowe, hiperkalcemię, wybroczyny, nerwowość oraz senność. Charakterystyczne są także zmiany dermatologiczne, takie jak sucha, swędząca skóra, rumieniowe zapalenie skóry, pękanie naskórka ust oraz uogólnione złuszczanie naskórka, które może wystąpić w ciągu 24 godzin od przyjęcia toksycznej dawki.
anoreksja, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, neutropenia, niedokrwistość hipoplastyczna, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, omamy słuchowe, osteoporoza, osteoskleroza, ostre zatrucie witaminą A, przewlekła hiperwitaminoza A, retynol, retynolu palmitynian, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, uszkodzenie wątroby, witamina A, wodogłowie, wybroczyny, zaburzenia krążenia wrotnego, zapalenie dziąseł, zgrubienie podokostnowe, złuszczenie naskórka - Leksykon substancji czynnych
Wapnia cukrzan – Dawkowanie i sposób podawania
Wapnia cukrzan, obecny jako substancja pomocnicza w preparacie Calsiosol, dostarcza 0,01 mmol jonów wapnia na 1 ml roztworu (3 mg wapnia cukrzanu). Preparat stosowany jest do przywracania i utrzymania prawidłowego stężenia wapnia w osoczu (2,25-2,75 mmol/l). Dawkowanie u dorosłych wynosi 10-20 ml (2,2-4,4 mmol wapnia całkowitego) podawane dożylnie jako powolne wstrzyknięcie (minimum 10 minut) lub wlew po rozcieńczeniu w 50-100 ml roztworu glukozy 5% lub NaCl 0,9%, z monitorowaniem stężenia wapnia i EKG. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 46 ml (10,12 mmol wapnia). W resuscytacji krążeniowo-oddechowej zaleca się dawkę 7-15 ml (1,54-3,3 mmol wapnia), dostosowaną indywidualnie. U dzieci dawka początkowa to 0,3-0,6 ml/kg mc. (0,066-0,132 mmol/kg), z maksymalną dawką 0,9 ml/kg mc. (0,198 mmol/kg) na dobę; podanie domięśniowe i podskórne jest przeciwwskazane.
bradykardia, hiperkalcemia, infuzja dożylna, jon wapnia, martwica tkanek, monitorowanie EKG, obniżenie ciśnienia krwi, podanie pozanaczyniowe, przerywana infuzja dożylna, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, ropień, rozszerzenie naczyń krwionośnych, stężenie wapnia w osoczu, stężenie wapnia w surowicy, wapń cukrzan, wapń glukonian, wlew dożylny, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, zatrzymanie akcji serca, złuszczenie naskórka - Leksykon substancji czynnych
Witamina A – Przedawkowanie
Witamina A (retynol) jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach, której przedawkowanie może prowadzić do poważnych skutków klinicznych, zarówno w formie ostrej, jak i przewlekłej hiperwitaminozy. Ostre zatrucie występuje po jednorazowym przyjęciu dawki ≥1 000 000 j.m. u dorosłych oraz 30 000-350 000 j.m. u dzieci, objawiając się sennością, drażliwością, bólami i zawrotami głowy, majaczeniem, drgawkami, wymiotami oraz wzrostem ciśnienia śródczaszkowego. Przewlekłe zatrucie może pojawić się przy dawkach 4 500-18 000 j.m. dziennie u osób z uszkodzeniem wątroby, niewydolnością nerek lub zaburzeniami metabolizmu tłuszczów, manifestując się szerokim spektrum objawów skórnych (suchość, świąd, łuszczenie, hiperkeratoza), żołądkowo-jelitowych (nudności, biegunka, bóle brzucha), neurologicznych (bóle głowy, zaburzenia widzenia, wodogłowie) oraz kostno-stawowych (bóle, osteoporoza, przedwczesne kostnienie nasad u dzieci).
anemia, ciśnienie śródczaszkowe, drgawki, hepatosplenomegalia, hiperkalcemia, hiperkeratoza, hipertriglicerydemia, hiperwitaminoza A, jadłowstręt, kostnienie nasad kości długich, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, marskość wątroby, neutropenia, niedokrwistość hipoplastyczna, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, osteoskleroza, ostre zatrucie, podwójne widzenie, przewlekłe zatrucie, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, wirusowe zapalenie wątroby, witamina A, wodogłowie, wybroczyny, zaburzenia krążenia wrotnego, zaburzenia oddechowe, złuszczenie naskórka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vitaminum A Hasco 2500 j.m.
Hiperwitaminoza A, wynikająca z ostrego lub przewlekłego przedawkowania witaminy A, manifestuje się szerokim spektrum objawów klinicznych zależnych od dawki i czasu ekspozycji. Ostre zatrucie obserwuje się po jednorazowym przyjęciu dawki powyżej 75 000 j.m. u dzieci oraz 1 000 000 j.m. u dorosłych, natomiast przewlekłe przedawkowanie wiąże się z długotrwałą suplementacją przekraczającą zalecane normy. Objawy obejmują m.in. bóle głowy, obrzęk tarcz nerwów wzrokowych, nudności, wymioty, zmiany skórne (suchość, rumieniowe zapalenie, złuszczanie), bóle mięśniowo-kostne, hiperkalcemię oraz zaburzenia hematologiczne takie jak wybroczyny, krwawienia i małopłytkowość. W przypadku długotrwałego przedawkowania mogą wystąpić poważne powikłania, w tym marskość wątroby, osteoporoza, osteoskleroza, anemia, neutropenia oraz trwałe uszkodzenia narządów.
anemia, ból mięśniowo-stawowy, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, diplopia, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, łysienie, małopłytkowość, marskość wątroby, neutropenia, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, obrzęk tkanki podskórnej, omam słuchowy, osteoporoza, osteoskleroza, retynol palmitynian, rumieniowe zapalenie skóry, rzekomy guz mózgu, świąd, uszkodzenie wątroby, włóknienie, wybroczyna, zaburzenie krążenia wrotnego, zaburzenie widzenia, zapalenie dziąseł, złuszczenie naskórka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aksoderm Forte 1000 j.m./g
Produkt leczniczy Aksoderm Forte w postaci maści zawiera palmitynian retynolu (witaminę A) w stężeniu 1000 IU/g, będący biologicznie aktywnym estrem retinolu stosowanym w dermatologii. Mechanizm działania opiera się na keratolitycznym efekcie witaminy A, który prowadzi do usunięcia zgrubień, złuszczeń i pęknięć naskórka oraz normalizacji rogowacenia komórek warstwy rogowej. Miejscowa aplikacja preparatu stymuluje procesy regeneracyjne zarówno w naskórku, jak i skórze właściwej, poprawia elastyczność i jędrność skóry oraz wygładza powierzchnię naskórka, ograniczając jego złuszczanie.
działanie keratolityczne, działanie regeneracyjne, lanolina bezwodna, lecznictwo dermatologiczne, normalizacja keratynizacji, normalizacja rogowacenia, odnowa komórkowa, palmitynian retynolu, penetracja przez warstwy skóry, proces rogowacenia, skóra właściwa, warstwa rogowa naskórka, witamina A, właściwości okluzyjne, złuszczenie naskórka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hascovir pro 50 mg/g
Lek Hascovir pro (acyklowir) w postaci kremu o stężeniu 50 mg/g wykazuje profil działań niepożądanych głównie ze strony skóry i tkanki podskórnej. Najczęściej obserwuje się łagodne wysuszenie lub złuszczenie naskórka (≥1/100 do <1/10), natomiast rzadziej pojawiają się przejściowe uczucia pieczenia, mrożenia oraz świąd (≥1/1000 do <1/100). Rumień i kontaktowe zapalenie skóry występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i mogą być związane zarówno z acyklowirem, jak i substancjami pomocniczymi, takimi jak glikol propylenowy czy alkohol cetostearylowy. W bardzo rzadkich przypadkach (<1/10 000) odnotowano nagłe reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, który stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej oraz przerwania terapii.