podanie pozanaczyniowe

Podanie pozanaczyniowe leków (extravasation) to nieplanowane przedostanie się leku poza światło naczynia żylnego do okolicznych tkanek podczas infuzji dożylnej. Stan ten może wystąpić podczas standardowego podawania leków dożylnych, chemioterapii lub środków kontrastowych używanych w diagnostyce obrazowej.

W zależności od właściwości chemicznych substancji, powikłania mogą być różne – od łagodnego podrażnienia do ciężkiego uszkodzenia tkanek. Szczególnie niebezpieczne są leki o działaniu drażniącym i nekrotyzującym (vesicants), w tym wiele cytostatyków, niektóre antybiotyki, elektrolity o wysokim stężeniu oraz roztwory o wysokiej osmolarności lub ekstremalnym pH.

Kluczowe objawy podania pozanaczyniowego to: ból lub pieczenie w miejscu wkłucia, obrzęk, zaczerwienienie, zblednięcie skóry, brak swobodnego przepływu płynu infuzyjnego oraz brak powrotu krwi po obniżeniu pojemnika z płynem. Postępowanie obejmuje natychmiastowe przerwanie infuzji, próbę aspiracji pozostałości leku, zastosowanie odpowiednich antydetów (jeśli dostępne) oraz wdrożenie leczenia objawowego, w tym okładów ciepłych lub zimnych, zależnie od rodzaju leku.

Profilaktyka podania pozanaczyniowego polega na właściwej technice kaniulacji, regularnej kontroli miejsca wkłucia, stosowaniu odpowiedniego rozmiaru kaniuli oraz przestrzeganiu procedur podawania leków o wysokim ryzyku. W przypadku leków szczególnie niebezpiecznych zaleca się podawanie przez centralne dostępy żylne.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl