preparat cytotoksyczny
Preparat cytotoksyczny to substancja chemiczna lub biologiczna, która ma zdolność niszczenia lub uszkadzania komórek. W medycynie preparaty cytotoksyczne są stosowane głównie w terapii przeciwnowotworowej (chemioterapii), gdzie ich działanie polega na hamowaniu podziałów komórkowych i wywoływaniu apoptozy (programowanej śmierci komórki) w szybko dzielących się komórkach nowotworowych.
Mechanizmy działania preparatów cytotoksycznych są różnorodne i obejmują m.in. uszkadzanie DNA komórki, blokowanie enzymów niezbędnych do replikacji DNA, hamowanie podziału komórkowego czy zaburzanie syntezy białek. Do najczęściej stosowanych grup preparatów cytotoksycznych należą: leki alkilujące, antymetabolity, antybiotyki przeciwnowotworowe, alkaloidy roślinne oraz inhibitory topoizomerazy.
Stosowanie preparatów cytotoksycznych wiąże się z ryzykiem występowania działań niepożądanych, ponieważ substancje te oddziałują nie tylko na komórki nowotworowe, ale również na zdrowe komórki organizmu, szczególnie te szybko dzielące się (szpik kostny, nabłonek przewodu pokarmowego, mieszki włosowe). Personel medyczny pracujący z tymi preparatami musi przestrzegać ścisłych procedur bezpieczeństwa, aby uniknąć narażenia na ich działanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Epirubicin-EBEWE, dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 2 mg/ml, jest szeroko stosowany w terapii różnych nowotworów litych i hematologicznych. W leczeniu nowotworów litych obejmuje m.in. raka piersi, jajnika, żołądka, płuca, głowy i szyi oraz okrężnicy i odbytnicy. W onkologii hematologicznej znajduje zastosowanie w leczeniu szpiczaka mnogiego, złośliwych chłoniaków nieziarniczych oraz ostrych białaczek. Szczególnym wskazaniem jest terapia dopęcherzowa w powierzchownych guzach pęcherza moczowego oraz leczenie uzupełniające po przezcewkowej resekcji guza pęcherza, co ma na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu. Preparat jest dostępny w fiolkach o zawartości od 10 mg do 200 mg chlorowodorku epirubicyny, a każdy ml koncentratu zawiera 0,154 mmol (3,54 mg) sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
antracyklina, chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak nieziarniczy, chlorowodorek epirubicyny, drobnokomórkowy rak płuca, indukcja remisji, infuzja dożylna, kardiotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie adjuwantowe, leczenie dopęcherzowe, nowotwór hematologiczny, nowotwór lity, nowotwór złośliwy, ostra białaczka, preparat cytotoksyczny, protokół chemioterapii, przezcewkowa resekcja guza, rak głowy i szyi, rak in situ pęcherza moczowego, rak jajnika, rak okrężnicy i odbytnicy, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak płuca, rak żołądka, schemat ECF, schemat FEC, szpiczak mnogi, terapia adjuwantowa, terapia dopęcherzowa, TURBT - Leksykon leków
Skład i postać leku – Amsidyl 75 mg/1,5 ml
Amsidyl to cytotoksyczny preparat onkologiczny dostępny w formie koncentratu (75 mg amsakryny w 1,5 ml) oraz rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do infuzji. Koncentrat zawiera 50 mg amsakryny/ml oraz dimetyloacetamid, natomiast rozpuszczalnik to roztwór kwasu (S)-mlekowego w wodzie do wstrzykiwań. Po rozpuszczeniu koncentratu rozpuszczalnikiem uzyskuje się roztwór o stężeniu 5 mg/ml amsakryny, który następnie należy rozcieńczyć w co najmniej 500 ml 5% roztworu glukozy. Preparat wykazuje niezgodność z jonami chlorkowymi, dlatego bezwzględnie zabrania się stosowania roztworów NaCl do rozcieńczania. Do przenoszenia stężonych roztworów amsakryny należy używać wyłącznie szklanych strzykawek. Produkt ma okres ważności 2 lata w temperaturze do 25°C, a po rozcieńczeniu zachowuje stabilność chemiczną i fizyczną przez 48 godzin w 2–25°C, jednak roztwór należy zużyć natychmiast lub przechowywać maksymalnie 24 godziny w 2–8°C, jeśli rekonstytucja odbyła się w warunkach aseptycznych.
amsakryna, Amsidyl, cytostatyk, dimetyloacetamid, jon chlorkowy, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas (S)-mlekowy, lecznictwo onkologiczne, lek cytotoksyczny, niezgodność farmaceutyczna, podanie pozanaczyniowe, preparat cytotoksyczny, rozpuszczalnik, roztwór glukozy, roztwór sodu chlorku, stężony roztwór, szklana strzykawka, warunki aseptyczne, woda do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etoposid Ebewe 50 mg/2,5 ml
Badania przedkliniczne etopozydu wykazały istotne zagrożenia toksyczne, w tym hematologiczne (anemia, leukopenia, trombocytopenia u gryzoni), hepatotoksyczność i nefrotoksyczność u psów, a także poważne zaburzenia rozrodczości u samców (atrofia jąder, zahamowanie spermatogenezy). Dawka bezobjawowa w modelach zwierzęcych wynosiła ≥0,05 mg/m² powierzchni ciała, co jest równe lub wyższe od największej dawki klinicznej u ludzi. Etopozyd wykazuje silne działanie mutagenne poprzez inhibicję topoizomerazy II, prowadząc do pęknięć nici DNA, co implikuje potencjalne ryzyko genotoksyczne i karcynogenne. W modelach zwierzęcych stwierdzono również efekty embriotoksyczne i teratogenne, co uzasadnia przeciwwskazanie do stosowania leku w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze.
anemia, atrofia jąder, badanie niekliniczne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, etopozyd, genotoksyczność, hepatotoksyczność, karcynogen, leukopenia, morfologia krwi, nefrotoksyczność, parametry hematologiczne, potencjał rakotwórczy, preparat cytotoksyczny, toksyczność hematologiczna, topoizomeraza II, trombocytopenia, zatrzymanie spermatogenezy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Condyline 5 mg/ml
Condyline, roztwór na skórę zawierający podofilotoksynę w stężeniu 5 mg/ml, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne i cytotoksyczne, a także w okresie karmienia piersią z powodu ryzyka przenikania substancji czynnej do mleka matki. Nie zaleca się stosowania u pacjentów pediatrycznych z powodu braku badań klinicznych i wysokiego ryzyka toksyczności. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na podofilotoksynę lub substancje pomocnicze, w tym alkohol etylowy obecny w preparacie w stężeniu 726 mg/ml, co może wywołać reakcje alergiczne o różnym nasileniu.
Condyline, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, działanie toksyczne, laktacja, miejscowe działanie niepożądane, nadwrażliwość na etanol, ogólnoustrojowe działanie niepożądane, podofilina, podofilotoksyna, preparat cytotoksyczny, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, roztwór na skórę - Leksykon leków
Skład i postać leku – Thiotepa Fresenius Kabi 100 mg
Thiotepa Fresenius Kabi to cytostatyk z grupy leków alkilujących, dostępny w postaci proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji w dawkach 15 mg i 100 mg. Po rekonstytucji uzyskuje się roztwór o stężeniu 10 mg/ml tiotepy (15 mg w 1,5 ml wody do wstrzykiwań, 100 mg w 10 ml wody). Preparat zawiera węglan sodu jako substancję pomocniczą, zapewniającą stabilność w środowisku zasadowym, gdyż tiotepa jest niestabilna w środowisku kwaśnym. Roztwór po rekonstytucji jest hipotoniczny i wymaga dalszego rozcieńczenia w 0,9% roztworze chlorku sodu: do 500 mg w 500 ml, powyżej 500 mg w 1000 ml, aby końcowe stężenie tiotepy mieściło się w zakresie 0,5–1 mg/ml. Przed podaniem należy wykluczyć obecność cząstek stałych, a infuzję prowadzić przez filtr 0,2 μm, z zachowaniem aseptyki i odpowiednich procedur bezpieczeństwa ze względu na cytotoksyczność preparatu.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Dasatinib Sandoz 140 mg
Dasatinib Sandoz to lek w formie tabletek powlekanych dostępny w dawkach 20 mg, 50 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, zawierający substancję czynną dazatynib (Dasatinibum). Każda tabletka zawiera odpowiednią dawkę dazatynibu oraz substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną w ilościach od 26,2 mg (20 mg dawka) do 183,5 mg (140 mg dawka), co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją laktozy. Rdzeń tabletki zawiera także celulozę mikrokrystaliczną, kroskarmelozę sodową, hydroksypropylocelulozę oraz magnezu stearynian, natomiast otoczka składa się z alkoholu poliwinylowego, tytanu dwutlenku (E 171), talku, glicerolu monostearynianu i sodu laurylosiarczanu. Tabletki różnią się kształtem i wymiarami w zależności od dawki, co ułatwia ich identyfikację kliniczną.
alkohol poliwinylowy, blister jednodawkowy, celuloza mikrokrystaliczna, dazatynib, dwutlenek tytanu, hydroksypropyloceluloza, kroskarmeloza sodowa, laktoza jednowodna, laurylosiarczan sodu, monostearynian glicerolu, preparat cytotoksyczny, środek pochłaniający wilgoć, środek wiążący, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja pomocnicza o znanym działaniu, substancja poślizgowa, substancja rozsadzająca, tabletka powlekana, żel krzemionkowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Carboplatin Kabi 10 mg/ml
Carboplatin Kabi to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawierający karboplatynę w stężeniu 10 mg/ml, dostępny w fiolkach o pojemnościach 5 ml (50 mg), 15 ml (150 mg), 45 ml (450 mg) oraz 60 ml (600 mg). Preparat jest bez konserwantów, zawiera jedynie wodę do wstrzykiwań, a jego pH mieści się w zakresie 5,0-7,0, z osmolalnością 200-300 mOsm/kg. Koncentrat wymaga rozcieńczenia do końcowego stężenia 0,5 mg/ml w 5% roztworze glukozy lub 0,9% roztworze NaCl przed podaniem dożylnym. Po rozcieńczeniu roztwór powinien być klarowny, bezbarwny i wolny od cząstek stałych, a jego stabilność fizykochemiczna wynosi do 96 godzin w 5% glukozie (2-25°C) oraz do 24 godzin w 0,9% NaCl (2-8°C). Należy unikać kontaktu leku z aluminium, które powoduje powstawanie czarnego osadu, dlatego do przygotowania i podania nie wolno używać sprzętu zawierającego elementy aluminiowe.
5% roztwór glukozy, 9% roztwór chlorku sodu, Carboplatin Kabi, chemioterapeutyk, infuzja dożylna, karboplatyna, koncentrat do sporządzania roztworu, lek przeciwnowotworowy, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, osmolalność, preparat cytotoksyczny, rozcieńczanie leku, środek ochrony osobistej, stabilność fizykochemiczna, stabilność roztworu, warunki aseptyczne, warunki przechowywania, właściwość cytotoksyczna, związek platyny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Irinotecan SUN 1,5 mg/ml
Produkt leczniczy Irinotecan SUN to roztwór do infuzji o stężeniu 1,5 mg/ml irynotekanu chlorowodorku trójwodnego, odpowiadający 1,3 mg/ml irynotekanu w postaci wolnej zasady. Dostępny jest w workach o pojemnościach 180 ml, 200 ml, 220 ml i 240 ml, zawierających odpowiednio 270 mg, 300 mg, 330 mg i 360 mg substancji czynnej (odpowiednio 234 mg, 260 mg, 286 mg i 312 mg irynotekanu wolnej zasady). Produkt zawiera także substancje pomocnicze: glukozę (od 8325 mg do 11100 mg), sorbitol (od 607,5 mg do 810 mg) oraz sód (około 10,3-13,8 mg w zależności od objętości). Roztwór ma pH 3,0-3,8, osmolalność 250-350 mOsmol/kg i jest pakowany w elastyczne, wielowarstwowe worki bez PCW, zabezpieczone folią aluminiową. Produkt należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, chronić przed światłem, a po otwarciu zużyć natychmiast ze względu na sterylność.
ciężkie podrażnienie, cząstki stałe, glukoza, guma chlorobutylowa, irynotekan chlorowodorek trójwodny, kwas mlekowy, kwas solny, osmolalność, pH, podanie dożylne, preparat cytotoksyczny, produkt cytotoksyczny, roztwór do infuzji, roztwór jałowy, sorbitol, środek cytotoksyczny, substancja czynna, substancja pomocnicza, wodorotlenek sodu, wymiociny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Etoposide Kabi 20 mg/ml
Etoposide Kabi to cytotoksyczny preparat w postaci koncentratu do infuzji o stężeniu 20 mg/ml, dostępny w fiolkach o pojemnościach 5 ml (100 mg), 10 ml (200 mg), 25 ml (500 mg) oraz 50 ml (1000 mg). Lek znajduje zastosowanie przede wszystkim w terapii nowotworów litych, takich jak rak jądra (w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami w leczeniu pierwszego rzutu nawracającego lub opornego na terapię), drobnokomórkowy rak płuc (SCLC) oraz rak jajnika (zarówno nienabłonkowy w terapii skojarzonej, jak i nabłonkowy oporny na platynę w monoterapii lub terapii skojarzonej). Etopozyd jest integralnym składnikiem standardowych schematów wielolekowych, np. BEP i VIP, stosowanych u dorosłych pacjentów. W populacji pediatrycznej preparat jest wskazany wyłącznie w leczeniu chorób hematoonkologicznych, takich jak chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy oraz ostra białaczka szpikowa (AML), zawsze w terapii skojarzonej z innymi chemioterapeutykami.
chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, chłoniak non-Hodgkin, choroba hematoonkologiczna, choroba rozrostowa układu krwiotwórczego, ciążowa choroba trofoblastyczna, drobnokomórkowy rak płuc, etopozyd, indukcja remisji, leczenie systemowe, nabłonkowy rak jajnika, nienabłonkowy rak jajnika, ostra białaczka szpikowa, populacja pediatryczna, preparat cytotoksyczny, rak jądra, rak jajnika, schemat BEP, schemat VIP, schemat wielolekowy, terapia konsolidująca, terapia skojarzona, związek platyny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Carboplatin Accord 10 mg/ml
Carboplatin Accord to koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml, zawierający karboplatynę w ilości 10 mg/ml. Dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 5 ml (50 mg), 15 ml (150 mg), 45 ml (450 mg) oraz 60 ml (600 mg). Substancją pomocniczą jest wyłącznie woda do wstrzykiwań, co zapewnia prosty skład preparatu. Przed podaniem lek należy rozcieńczyć 5% roztworem glukozy lub 0,9% roztworem NaCl do końcowego stężenia nie niższego niż 0,5 mg/ml. Produkt jest przeznaczony do jednorazowego użycia i nie wolno go mieszać z innymi lekami poza wymienionymi rozcieńczalnikami. Należy unikać kontaktu karboplatyny z aluminium, gdyż może to prowadzić do powstania czarnego osadu, który obniża skuteczność przeciwnowotworową.
5% roztwór glukozy, 9% roztwór chlorku sodu, działanie przeciwnowotworowe, fiolka z oranżowego szkła, guma chlorobutylowa, igła z odpowietrznikiem, karboplatyna, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, koncentrat karboplatyny, lek chemioterapeutyczny, niezgodność farmaceutyczna, połączenie Luer Lock, preparat cytotoksyczny, roztwór soli fizjologicznej, stabilność roztworu, warunki aseptyczne, warunki przechowywania, właściwość cytotoksyczna