efekt objętościowy
Efekt objętościowy (ang. mass effect) to termin radiologiczny oznaczający ucisk lub przemieszczenie prawidłowych struktur anatomicznych przez patologiczną zmianę zajmującą przestrzeń. Może być powodowany przez różne procesy chorobowe, takie jak guzy, krwiaki, ropnie czy torbiele.
W badaniach obrazowych (TK, MRI) efekt objętościowy objawia się jako zniekształcenie lub przemieszczenie okolicznych tkanek, uciśnięcie układu komorowego mózgu, przesunięcie struktur linii środkowej czy zatarcie fizjologicznych przestrzeni płynowych. Nasilony efekt objętościowy może prowadzić do zwiększenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego i objawów neurologicznych.
Ocena efektu objętościowego jest istotnym elementem diagnostyki różnicowej i planowania leczenia, szczególnie w neurochirurgii i neurologii. Nasilony efekt objętościowy w obrębie czaszki może stanowić stan zagrożenia życia wymagający pilnej interwencji. W innych lokalizacjach może powodować ucisk na struktury naczyniowe, nerwowe lub narządy miąższowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Płyn Ringera Fresenius (8,6 mg + 0,3 mg + 0,33 mg)/ml
Płyn Ringera Fresenius, zawierający chlorek sodu (8,6 mg/ml), chlorek potasu (0,3 mg/ml) oraz chlorek wapnia dwuwodnego (0,33 mg/ml), charakteryzuje się specyficzną farmakokinetyką po podaniu dożylnym. Około 1/3 podanej objętości pozostaje w układzie naczyniowym, co umożliwia tymczasowe zwiększenie objętości osocza, natomiast pozostałe 2/3 szybko dyfundują do przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Roztwór ma osmolarność 309 mOsmol/l oraz pH w zakresie 5,0-7,5, co wpływa na jego dystrybucję i stabilność. Skład jonowy obejmuje Na+ 147,2 mmol/l, K+ 4,0 mmol/l, Ca2+ 2,25 mmol/l oraz Cl- 155,7 mmol/l, co jest istotne dla jego działania fizjologicznego i farmakokinetycznego.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voluven (60 mg + 9 mg)/ml
Voluven to syntetyczny koloid, zawierający hydroksyetyloskrobię (HES 130/0,4) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,38-0,45, pozyskiwaną ze skrobi kukurydzianej woskowej. Preparat jest stosowany jako substytut objętości osocza, charakteryzujący się stężeniem 6% HES oraz 9 g chlorku sodu w 1000 ml roztworu, z elektrolitami Na+ i Cl- w stężeniu 154 mmol/l, osmolarnością 308 mOsmol/l oraz pH w zakresie 4,0-5,5. Działanie farmakodynamiczne Voluven polega na zwiększeniu objętości wewnątrznaczyniowej i hemodylucji, co potwierdzają badania kliniczne wykazujące, że po podaniu 500 ml infuzji w ciągu 30 minut objętość osocza wzrasta o około 100% podanej objętości, a efekt ten utrzymuje się przez 4-6 godzin.
efekt objętościowy, hemodylucja, hydroksyetyloskrobia, izowolemiczna wymiana krwi, masa cząsteczkowa, objętość krwi krążącej, objętość osocza, objętość wewnątrznaczyniowa, osmolarność, poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia, roztwór do infuzji, skrobia kukurydziana woskowa, stężenie elektrolitów, stopień podstawienia, substytut krwi - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji 60 mg/ml
Tetraspan 60 mg/ml to koloidowy roztwór do infuzji zawierający hydroksyetyloskrobię (HES) o stężeniu 60 g/l, średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,42. Preparat charakteryzuje się pH w zakresie 5,6-6,4 oraz teoretyczną osmolarnością 296 mOsmol/l. Zawiera zbalansowany skład elektrolitowy zbliżony do fizjologicznego, w tym Na+ 140 mmol/l, K+ 4 mmol/l, Ca2+ 2,5 mmol/l, Mg2+ 1 mmol/l, Cl- 118 mmol/l, octany 24 mmol/l oraz L-jabłczany 5 mmol/l. Tetraspan jest wskazany do leczenia hipowolemii spowodowanej nagłą utratą krwi, zwłaszcza gdy uzupełnianie objętości krystaloidami jest niewystarczające, zapewniając szybkie i skuteczne uzupełnienie objętości wewnątrznaczyniowej oraz stabilizację hemodynamiczną.
- Leksykon substancji czynnych
Dekstran – Właściwości farmakodynamiczne
Dekstran, będący polimerem glukozy o zróżnicowanej masie cząsteczkowej, znajduje zastosowanie kliniczne zarówno jako substytut krwi (10% Dekstran 40 000 Fresenius, ATC: B05AA05), jak i składnik preparatów okulistycznych (Dekstran 70 w Tears Naturale II, ATC: S01X A20). Dekstran 40 000, podawany dożylnie, wywołuje krótkotrwały, ale istotny wzrost ciśnienia koloidoosmotycznego krwi, wiążąc około 20 ml wody na 1 g substancji, co skutkuje efektywnym zwiększeniem objętości osocza. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwagregacyjne na krwinki, zmniejszając lepkość krwi i poprawiając mikrokrążenie, co jest kluczowe w leczeniu stanów wstrząsowych. Należy jednak podkreślić, że nie posiada zdolności transportu tlenu, dlatego nie zastępuje pełnej krwi, a jedynie zwiększa objętość osocza.
adsorpcja, ciśnienie koloidoosmotyczne, dekstran, działanie przeciwagregacyjne, efekt objętościowy, frakcja białek osocza, infuzja dożylna, lepkość krwi, łożysko naczyniowe, masa cząsteczkowa, nawilżenie rogówki, objętość osocza, parametr hemodynamiczny, podanie dożylne, polimer glukozy, preparat krwiozastępczy, produkt leczniczy, produkt okulistyczny, przepływ włośniczkowy, reologia krwi, substytut krwi, sztuczne łzy, warstwa łzowa, wstrząs, zespół suchego oka