substytut krwi
Substytut krwi to substancja biologiczna lub syntetyczna, która ma na celu zastąpienie funkcji pełnionej przez krew, przede wszystkim transportu tlenu. W praktyce medycznej rozróżnia się kilka typów substytutów krwi, w tym nośniki tlenu oparte na hemoglobinie (HBOC), perfluorokarbony (PFC) oraz syntetyczne ekspandery osocza.
Główne zastosowania substytutów krwi obejmują sytuacje ratujące życie, gdy krew lub jej składniki są niedostępne, w przypadku niedoborów w bankach krwi, dla pacjentów odmawiających transfuzji z powodów religijnych, a także gdy istnieją przeciwwskazania do standardowych transfuzji. Substancje te mają również potencjalne zastosowanie w medycynie pola walki i obszarach dotkniętych katastrofami.
Pomimo intensywnych badań, obecnie dostępne substytuty krwi mają istotne ograniczenia, w tym krótki okres półtrwania w organizmie, niewystarczającą zdolność przenoszenia tlenu w porównaniu z naturalnymi erytrocytami oraz potencjalne działania niepożądane, takie jak nadciśnienie czy uszkodzenie nerek. Trwają prace nad nowszymi generacjami substytutów, które mogłyby przezwyciężyć te ograniczenia poprzez zastosowanie nanotechnologii, inżynierii tkankowej i rekombinowanych białek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aminoplasmal 15%
Aminoplasmal 15% to roztwór dożylny aminokwasów stosowany w żywieniu pozajelitowym, klasyfikowany w grupie substytutów krwi i roztworów do perfuzji (kod ATC: B05BA01). Preparat dostarcza kompletny profil aminokwasów egzogennych (np. izoleucyna 5,85 mg/ml, leucyna 11,4 mg/ml, lizyna 8,93 mg/ml) oraz endogennych (np. arginina 16,05 mg/ml, alanina 22,35 mg/ml, glicyna 19,2 mg/ml), co umożliwia syntezę białek strukturalnych i funkcjonalnych. Całkowita zawartość aminokwasów wynosi 150 g/l, a azotu 24 g/l. Preparat charakteryzuje się wartością energetyczną 2505 kJ/l (600 kcal/l), osmolarnością 1290 mOsm/l oraz pH w zakresie 5,7-6,3. Zawiera również sód w stężeniu 5,3 mmol/l, co odpowiada 121,9 mg sodu na 1000 ml roztworu, stanowiąc 6,095% dziennego limitu sodu dla dorosłych według WHO.
acetylocysteina, alanina, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwas w żywieniu pozajelitowym, Aminoplasmal, arginina, białko funkcjonalne, białko strukturalne, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna jednowodna, metionina, osmolarność teoretyczna, profil aminokwasowy, prolina, pula aminokwasów, roztwór do perfuzji, seryna, substytut krwi, synteza białka, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, wartość energetyczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – 10% Dekstran 40 000 Fresenius 100 mg/ml
10% Dekstran 40 000 Fresenius to roztwór dekstranu o średniej masie cząsteczkowej około 40 000 daltonów, stosowany jako substytut krwi w celu zwiększenia objętości osocza. Preparat zawiera 100 g dekstranu na 1000 ml roztworu (stężenie 100 mg/ml) oraz 9 g chlorku sodu, co zapewnia kompatybilność z osoczem. Mechanizm działania opiera się na efekcie koloidoosmotycznym, gdzie 1 g dekstranu wiąże około 20 ml wody, co prowadzi do krótkotrwałego wzrostu ciśnienia koloidoosmotycznego i zwiększenia objętości krwi krążącej. Czas działania jest wystarczający do stabilizacji pacjentów w ostrych stanach wstrząsowych, umożliwiając szybką interwencję objętościową.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voluven (60 mg + 9 mg)/ml
Voluven to syntetyczny koloid, zawierający hydroksyetyloskrobię (HES 130/0,4) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,38-0,45, pozyskiwaną ze skrobi kukurydzianej woskowej. Preparat jest stosowany jako substytut objętości osocza, charakteryzujący się stężeniem 6% HES oraz 9 g chlorku sodu w 1000 ml roztworu, z elektrolitami Na+ i Cl- w stężeniu 154 mmol/l, osmolarnością 308 mOsmol/l oraz pH w zakresie 4,0-5,5. Działanie farmakodynamiczne Voluven polega na zwiększeniu objętości wewnątrznaczyniowej i hemodylucji, co potwierdzają badania kliniczne wykazujące, że po podaniu 500 ml infuzji w ciągu 30 minut objętość osocza wzrasta o około 100% podanej objętości, a efekt ten utrzymuje się przez 4-6 godzin.
efekt objętościowy, hemodylucja, hydroksyetyloskrobia, izowolemiczna wymiana krwi, masa cząsteczkowa, objętość krwi krążącej, objętość osocza, objętość wewnątrznaczyniowa, osmolarność, poli(O-2-hydroksyetylo)skrobia, roztwór do infuzji, skrobia kukurydziana woskowa, stężenie elektrolitów, stopień podstawienia, substytut krwi - Leksykon substancji czynnych
Dekstran – Właściwości farmakodynamiczne
Dekstran, będący polimerem glukozy o zróżnicowanej masie cząsteczkowej, znajduje zastosowanie kliniczne zarówno jako substytut krwi (10% Dekstran 40 000 Fresenius, ATC: B05AA05), jak i składnik preparatów okulistycznych (Dekstran 70 w Tears Naturale II, ATC: S01X A20). Dekstran 40 000, podawany dożylnie, wywołuje krótkotrwały, ale istotny wzrost ciśnienia koloidoosmotycznego krwi, wiążąc około 20 ml wody na 1 g substancji, co skutkuje efektywnym zwiększeniem objętości osocza. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwagregacyjne na krwinki, zmniejszając lepkość krwi i poprawiając mikrokrążenie, co jest kluczowe w leczeniu stanów wstrząsowych. Należy jednak podkreślić, że nie posiada zdolności transportu tlenu, dlatego nie zastępuje pełnej krwi, a jedynie zwiększa objętość osocza.
adsorpcja, ciśnienie koloidoosmotyczne, dekstran, działanie przeciwagregacyjne, efekt objętościowy, frakcja białek osocza, infuzja dożylna, lepkość krwi, łożysko naczyniowe, masa cząsteczkowa, nawilżenie rogówki, objętość osocza, parametr hemodynamiczny, podanie dożylne, polimer glukozy, preparat krwiozastępczy, produkt leczniczy, produkt okulistyczny, przepływ włośniczkowy, reologia krwi, substytut krwi, sztuczne łzy, warstwa łzowa, wstrząs, zespół suchego oka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetraspan 60 mg/ml HES roztwór do infuzji 60 mg/ml
Tetraspan 60 mg/ml to roztwór do infuzji zawierający hydroksyetyloskrobię (HES) o stężeniu 60 g/l, z pH 5,6-6,4 i osmolarnością 296 mOsmol/l, stosowany jako koloidalny substytut osocza. Preparat charakteryzuje się stopniem podstawienia HES 0,42 oraz średnią masą cząsteczkową 130 000 Da, co wpływa na czas działania wynoszący 4-9 godzin po podaniu izowolemicznym. Skład elektrolitowy (Na+ 140 mmol/l, K+ 4 mmol/l, Ca2+ 2,5 mmol/l, Mg2+ 1 mmol/l, Cl- 118 mmol/l, octany 24 mmol/l, L-jabłczany 5 mmol/l) jest zbilansowany i odpowiada fizjologicznym wartościom osocza, co minimalizuje ryzyko zaburzeń kwasowo-zasadowych, w tym kwasicy hiperchloremicznej i mleczanowej.
frakcja białek osocza, hematokryt, hydroksyetyloskrobia, koloidalny środek zastępujący osocze, kwasica hiperchloremiczna, kwasica mleczanowa, lepkość osocza, masa cząsteczkowa, mikrokrążenie, parametry reologiczne krwi, płyn izoonkotyczny, podawanie płynów, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór elektrolitów, stopień podstawienia, substytut krwi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voluven 10% 10% + 0,9%
Voluven 10% to syntetyczny koloid z grupy substytutów krwi i frakcji białek osocza (kod ATC: B05AA07), zawierający poli(O-2-hydroksyetylo)skrobię (HES 130/0,4) o średniej masie cząsteczkowej 130 000 Da i stopniu podstawienia 0,38-0,45. Preparat charakteryzuje się stężeniem 10% HES oraz zawartością chlorku sodu 9 g/l, co odpowiada stężeniom Na+ i Cl- na poziomie 154 mmol/l, a jego teoretyczna osmolarność wynosi 308 mOsm/l, klasyfikując go jako roztwór hiperonkotyczny. Współczynnik podstawienia C2/C6 wynosi około 8-12, a pH roztworu mieści się w zakresie 4,0-5,5, z kwasowością poniżej 1,0 mmol NaOH/l. Roztwór do infuzji jest przezroczysty do lekko opalizującego, o barwie od bezbarwnej do lekko żółtej.
4%, chlorek sodu, działanie hiperonkotyczne, efekt hiperwolemiczny, elektrolity, hemodylucja, HES 130/0, hydroksyetyloskrobia, koloid syntetyczny, objętość krwi, objętość osocza, objętość wewnątrznaczyniowa, osmolarność roztworu, przestrzeń śródnaczyniowa, roztwór hiperonkotyczny, skrobia kukurydziana woskowa, substytut krwi, współczynnik C2/C6 - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Albunorm 20% 200 g/l
Albunorm 20% to roztwór hiperonkotyczny zawierający albuminę ludzką w stężeniu 200 g/l, co stanowi ponad 96% białka całkowitego. Preparat jest przeznaczony do podania dożylnego i klasyfikowany jako substytut krwi (kod ATC: B05AA01). Albumina ludzka, będąca głównym białkiem osocza, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu ciśnienia onkotycznego krwi, co umożliwia przemieszczanie płynów z przestrzeni międzykomórkowej do układu naczyniowego. Albunorm 20% dostępny jest w butelkach 50 ml (10 g albuminy) oraz 100 ml (20 g albuminy) i zawiera sód w stężeniu 144-160 mmol/l, co należy uwzględnić u pacjentów na diecie niskosodowej.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aminoplasmal Hepa 10%
Aminoplasmal Hepa 10% to specjalistyczny roztwór do infuzji aminokwasów, dedykowany pacjentom z marskością wątroby i zaburzeniami metabolicznymi. Preparat zawiera 100 g/l aminokwasów o zmodyfikowanym profilu, w tym wysokie stężenia aminokwasów rozgałęzionych (BCAA: leucyna 13,6 g, izoleucyna 8,8 g, walina 10,6 g na 1000 ml) oraz ograniczone ilości aminokwasów aromatycznych (fenyloalanina 1,6 g, acetylotyrozyna 0,86 g) i metioniny (1,2 g). Roztwór charakteryzuje się osmolarnością 875 mOsm/l, pH 5,5–6,5 oraz wartością energetyczną 400 kcal/l (1675 kJ/l). Zawiera także elektrolity: octany 51 mmol/l, chlorki 10 mmol/l oraz 0,3–2,3 mmol sodu na 1000 ml. Aminoplasmal Hepa 10% wspomaga normalizację profilu aminokwasowego, poprawiając tolerancję białek i biosyntezę białek, co jest kluczowe w leczeniu encefalopatii wątrobowej i innych powikłań neurologicznych marskości wątroby.
acetylocysteina, acetylotyrozyna, alanina, aminokwas, aminokwas aromatyczny, aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, aminokwas rozgałęziony, arginina, asparagina jednowodna, BCAA, biosynteza, chlorowodorek ornityny, encefalopatia wątrobowa, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, marskość wątroby, metionina, octan lizyny, osmolarność, prolina, roztwór do perfuzji, seryna, śpiączka wątrobowa, stan przedśpiączkowy, substytut krwi, treonina, tryptofan, walina, żywienie pozajelitowe