upośledzenie funkcji kory nadnerczy

Upośledzenie funkcji kory nadnerczy, znane również jako niewydolność kory nadnerczy lub choroba Addisona, to stan kliniczny charakteryzujący się niewystarczającą produkcją hormonów steroidowych przez korę nadnerczy. Zaburzenie to może wystąpić w postaci pierwotnej (spowodowanej bezpośrednim uszkodzeniem nadnerczy) lub wtórnej (wynikającej z dysfunkcji osi podwzgórze-przysadka).

Patofizjologia obejmuje zmniejszoną produkcję glikokortykoidów (głównie kortyzolu), mineralokortykoidów (aldosteronu) oraz androgenów nadnerczowych. Najczęstsze przyczyny pierwotnej niewydolności to choroby autoimmunologiczne, infekcje (np. gruźlica), nowotwory, krwawienia do nadnerczy oraz leki (np. mitotan, ketokonazol). Wtórna niewydolność często wynika z długotrwałej terapii egzogennymi glikokortykoidami, uszkodzenia przysadki lub podwzgórza.

Objawy kliniczne obejmują przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśniowe, utratę masy ciała, hipotensję ortostatyczną, hiperpigmentację skóry (szczególnie w pierwotnej niewydolności), nudności, wymioty oraz zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hiperkaliemia). W stanach ostrych może dojść do przełomu nadnerczowego – stanu zagrażającego życiu wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej.

Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne (poziom kortyzolu w surowicy, ACTH, test stymulacji z ACTH), obrazowe (TK, MRI) oraz w wybranych przypadkach badania immunologiczne. Leczenie polega na substytucji hormonalnej (hydrokortyzon, fludrokortyzon), modyfikacji dawek w sytuacjach stresowych oraz edukacji pacjenta dotyczącej postępowania w stanach nagłych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pabi-Dexamethason 20 mg

Stosowanie deksametazonu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczegółowej oceny korzyści terapeutycznych względem potencjalnych zagrożeń dla matki i dziecka. Lek przenika przez łożysko, co może prowadzić do ryzyka zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego oraz zaburzeń rozwoju mózgu płodu, choć brak jest jednoznacznych dowodów na zwiększone ryzyko wad wrodzonych u ludzi. Długotrwała lub wielokrotna terapia wiąże się z podwyższonym ryzykiem niedoczynności kory nadnerczy u noworodków, która zwykle ma charakter przemijający. Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym trymestrze ciąży, a dawka deksametazonu powinna być indywidualnie dostosowana. Konieczne jest regularne monitorowanie rozwoju płodu oraz informowanie pacjentki o możliwych objawach niedoczynności kory nadnerczy u noworodka.
adrenokortykotropina, bariera łożyskowa, biosynteza testosteronu, deksametazon, glikokortykosteroid, kortykosteroid, niedoczynność kory nadnerczy, organogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, owulacja, pierwszy trymestr ciąży, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi i podniebienia, upośledzenie funkcji kory nadnerczy, wada rozwojowa twarzoczaszki, wada wrodzona, zaburzenia rozwoju mózgu, zaburzenia spermatogenezy, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dexamethasone Krka 8 mg

Deksametazon, jako kortykosteroid przenikający przez barierę łożyskową, niesie potencjalne ryzyko dla płodu, w tym możliwość zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego oraz wpływ na rozwój mózgu, choć brak jest jednoznacznych dowodów na zwiększenie częstości wad wrodzonych u ludzi. Długotrwała lub wielokrotna terapia zwiększa ryzyko niedoczynności kory nadnerczy u noworodków, która zwykle ustępuje samoistnie. Stosowanie deksametazonu w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko, a decyzja wymaga indywidualnej oceny klinicznej. W trakcie terapii zaleca się monitorowanie wzrostu płodu oraz funkcji nadnerczy noworodka po porodzie.
adrenokortykotropina, bariera łożyskowa, biosynteza testosteronu, cykl jajnikowy, deksametazon, długotrwała terapia, glikokortykosteroid, kortykosteroid, niedoczynność kory nadnerczy, pierwszy trymestr, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, spermatogeneza, terapia deksametazonem, upośledzenie funkcji kory nadnerczy, wada wrodzona, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego

upośledzenie funkcji kory nadnerczy

Powiązane wpisy

Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pabi-Dexamethason 20 mg

Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dexamethasone Krka 8 mg