dekarboksylaza uroporfirynogenu
Dekarboksylaza uroporfirynogenu (UROD) to kluczowy enzym uczestniczący w biosyntezie hemu, pełniący funkcję katalizatora w procesie usuwania grup karboksylowych z uroporfirynogenu. Enzym ten przekształca uroporfirynogen III do koproporfirynogenu III poprzez sekwencyjną dekarboksylację czterech grup octowych, co stanowi piąty etap biosyntezy hemu.
Genetycznie uwarunkowany niedobór aktywności dekarboksylazy uroporfirynogenu jest przyczyną porfirii skórnej późnej (porphyria cutanea tarda, PCT), najczęstszej postaci porfirii u ludzi. W postaci rodzinnej choroba jest dziedziczona autosomalnie dominująco, natomiast w postaci nabytej może być wywołana przez czynniki środowiskowe, takie jak nadmierne spożycie alkoholu, zakażenie wirusem HCV czy ekspozycja na związki halogenowe.
Zaburzenia aktywności UROD prowadzą do akumulacji uroporfirynogenu i innych porfiryn w wątrobie, a następnie ich odkładania w skórze, co klinicznie objawia się nadwrażliwością na światło, powstawaniem pęcherzy, nadmiernym owłosieniem oraz zmianami pigmentacyjnymi. Diagnostyka opiera się na badaniu aktywności enzymatycznej oraz analizie wydalania porfiryn w moczu i kale.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Porfiria – Etiologia i przyczyny
Porfiria to grupa rzadkich zaburzeń metabolicznych wynikających z defektów enzymatycznych w ośmiostopniowym szlaku biosyntezy hemu, prowadzących do akumulacji porfiryn i ich prekursorów. Mutacje w genach ALAD, ALAS2, CPOX, FECH, HMBS, PPOX, UROD i UROS są główną przyczyną dziedzicznych form porfirii, dziedziczonych autosomalnie dominująco, recesywnie lub sprzężonych z chromosomem X. Kliniczna manifestacja choroby zwykle wymaga redukcji aktywności enzymatycznej o ≥50%. Typy porfirii obejmują m.in. ostrą porfirię przerywaną (AIP) z niedoborem porfobilinogen deaminazy (HMBS), porfirię skórną późną (PCT) z deficytem dekarboksylazy uroporfirynogenu (UROD) oraz erytropoetyczną protoporfirię (EPP) z niedoborem ferrochelatazy (FECH). Czynniki środowiskowe, takie jak leki (barbiturany, antykoncepcja hormonalna), alkohol, infekcje wirusowe, zmiany hormonalne, głodzenie i ekspozycja na światło słoneczne, mogą wywoływać objawy choroby, szczególnie u kobiet, które są pięciokrotnie bardziej narażone na ostre ataki porfirii.
biosynteza hemu, dekarboksylaza uroporfirynogenu, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczenie autosomalne recesywne, dziedziczenie sprzężone z chromosomem X, hemochromatoza, heterozygotyczność złożona, homozygotyczność, klinicyści szpitalni i ambulatoryjni, kwas delta-aminolewulinowy, marskość wątroby, ostra porfiria przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna, protoporfyria erytropoetyczna, przeszczep szpiku kostnego, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, transport tlenu, włóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Porfiria – Patofizjologia i mechanizm
Porfirie to grupa rzadkich schorzeń metabolicznych wynikających z deficytów enzymatycznych na szlaku biosyntezy hemu, prowadzących do akumulacji toksycznych prekursorów, takich jak kwas delta-aminolewulinowy (ALA) i porfobilinogen (PBG). Hem, niezbędny do funkcji cytochromów i transportu tlenu, jest syntetyzowany głównie w wątrobie (15%) i szpiku kostnym. Deficyty enzymów, dziedziczone autosomalnie dominująco, recesywnie lub sprzężone z chromosomem X, manifestują się klinicznie jako ostre ataki neurownętrzne (np. w ostrej porfirii przerywanej – AIP) lub objawy skórne (np. w porfirii skórnej późnej – PCT). Patogeneza objawów neurologicznych wiąże się z neurotoksycznością prekursorów hemu oraz niedoborem hemu, co prowadzi do dysfunkcji układu nerwowego, zwłaszcza autonomicznego i obwodowego. W PCT kluczową rolę odgrywa inaktywacja enzymu dekarboksylazy uroporfirynogenu (UROD) przez jony żelaza, skutkująca nadprodukcją uroporfiryny I i objawami fotosensytywności skóry.
biosynteza hemu, cytochrom P-450, dekarboksylaza uroporfirynogenu, demielinizacja, dziedziczna koproporfiria, fotosensytywność, givosiran, hiponatremia, komórka Schwanna, kwas delta-aminolewulinowy, niedokrwistość syderoblastyczna, ostra porfiria przerywana, pierwotny rak wątroby, porfiria, porfiria mieszana, porfiria skórna późna, porfiria wątrobowa, porfobilinogen, szpik kostny, transplantacja wątroby, zespół niewłaściwego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ascofer (co odpowiada 23,2 mg jonów żelaza (II)) 200 mg
Lek Ascofer w postaci tabletek powlekanych zawiera 23,2 mg jonów żelaza(II) w formie żelaza(II) glukonianu uwodnionego (200 mg). Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym barwnik azowy czerwieni Allura AC (E 129), który może wywoływać reakcje alergiczne. Nie należy stosować Ascoferu w stanach związanych z przeładowaniem żelazem, takich jak hemosyderoza i hemochromatoza, a także w chorobach hematologicznych: niedokrwistości hemolitycznej i aplastycznej. Ponadto przeciwwskazaniem jest stan po wielokrotnych transfuzjach krwi oraz jednoczesne podawanie parenteralnych preparatów żelaza, co może prowadzić do toksycznej kumulacji żelaza w organizmie.
choroba rozrostowa, czerwień Allura, dekarboksylaza uroporfirynogenu, glukonian żelaza, gospodarka żelazowa, hemochromatoza, hemosyderoza, hemosyderyna, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancje, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, niszczenie krwinek czerwonych, porfiria skórna późna, preparat parenteralny, przeładowanie żelazem, reakcja alergiczna, transfuzja krwi, zaburzenie wchłaniania