metabolizm doksylaminy
Doksylamina to lek antyhistaminowy pierwszej generacji z grupy etanoloamin, który wykazuje działanie przeciwalergiczne, przeciwwymiotne oraz sedatywne. Jest powszechnie stosowany jako składnik leków OTC na bezsenność oraz w preparatach przeciw objawom przeziębienia.
Metabolizm doksylaminy zachodzi głównie w wątrobie przy udziale enzymów cytochromu P450. Lek ulega N-demetylacji, N-oksydacji oraz hydroksylacji pierścienia aromatycznego, tworząc metabolity, które są następnie wydalane głównie przez nerki. Okres półtrwania doksylaminy wynosi około 10-12 godzin, co tłumaczy jej długotrwałe działanie.
Istotnym aspektem metabolizmu doksylaminy jest jej potencjał do interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P450. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami enzymu CYP2D6 oraz lekami o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy, gdyż może dochodzić do nasilenia działania sedatywnego i wydłużenia czasu eliminacji doksylaminy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Senamina
Doksylamina, stosowana w preparacie Senamina, wymaga ostrożnego monitorowania ze względu na ryzyko niewłaściwego stosowania, zwłaszcza przy dłuższym okresie terapii przekraczającym 7 dni oraz przekraczaniu zalecanych dawek. Zalecany czas leczenia to kilka dni do tygodnia, a w przypadku wystąpienia senności dziennej należy rozważyć zmniejszenie dawki lub zapewnienie co najmniej 8-godzinnego odstępu między podaniem a pobudką. Przeciwwskazane jest łączenie doksylaminy z innymi lekami depresyjnymi na OUN oraz spożywanie alkoholu. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek i/lub wątroby dawkę należy ograniczyć do 12,5 mg/dobę, a u osób powyżej 65 roku życia wskazana jest szczególna ostrożność ze względu na zwiększoną wrażliwość na działania niepożądane, w tym objawy przeciwcholinergiczne takie jak suchość w jamie ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu, niewyraźne widzenie, senność i zawroty głowy. Wydłużenie odstępu QT wymaga ostrożności, mimo braku bezpośrednich dowodów na wpływ doksylaminy na ten parametr.
aminoglikozyd pozajelitowy, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doksylamina, działanie ototoksyczne, działanie przeciwcholinergiczne, hipokaliemia, jaskra otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, metabolizm doksylaminy, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, niedrożność żołądkowo-jelitowa, niepamięć następcza, niewyraźne widzenie, próg drgawkowy, suchość w jamie ustnej, udar cieplny, wąski indeks terapeutyczny, wodorobursztynian doksylaminy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zatrzymanie moczu, zawroty głowy błędnikowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Noctis Forte 25 mg
Doksylamina (25 mg w preparacie Noctis Forte) wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), co jest przeciwwskazane także do 14 dni po zakończeniu terapii IMAO, ze względu na ryzyko nasilenia działania serotonergicznego i zaburzeń ciśnienia tętniczego. Doksylamina wykazuje addytywne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) w połączeniu z lekami nasennymi, uspokajającymi, barbituranami, benzodiazepinami, opioidami oraz lekami zwiotczającymi mięśnie, co zwiększa ryzyko sedacji i depresji oddechowej. Ponadto, jej działanie antycholinergiczne może się nasilać przy jednoczesnym stosowaniu trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, leków przeciwparkinsonowskich i neuroleptyków, co wymaga ostrożności i monitorowania pacjenta. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu etylowego podczas terapii doksylaminą ze względu na synergistyczne nasilenie depresji OUN, zaburzeń koordynacji i ryzyka depresji oddechowej.
alkaloid pokrzyku, alprazolam, amiodaron, amitryptylina, antybiotyk, antybiotyk makrolidowy, atropina, azolowy lek przeciwgrzybiczny, benzatropina, benzodiazepina, bupropion, chinidyna, chinina, chlorochina, chloropromazyna, choroba Parkinsona, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diazepam, difenhydramina, działanie addytywne na OUN, działanie antycholinergiczne, działanie miorelaksacyjne, działanie proarytmiczne, działanie sedatywne, efekt antycholinergiczny, enzym CYP450, erytromycyna, fałszywie ujemny wynik, fenelzyna, flukonazol, fluoksetyna, fluorochinolon, fluwoksamina, gemfibrozyl, indynawir, inhibitor izoenzymu CYP450, inhibitor MAO-A, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kodeina, leczenie depresji, lek hipolipemizujący, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwskurczowy, lek SSRI, lek zwiotczający mięśnie, makrolid, metabolizm doksylaminy, moklobemid, nefazodon, neuroleptyk, opioidowy lek przeciwbólowy, paroksetyna, rysperydon, rytonawir, skopolamina, suchość błon śluzowych, telaprewir, telitromycyna, terbinafina, test alergiczny skórny, trazodon, triheksyfenidyl, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wąski indeks terapeutyczny, worykonazol, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia poznawcze, zaburzenia widzenia, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie przewodnictwa sercowego, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie snu, zolpidem - Leksykon substancji czynnych
Doksylamina – Właściwości farmakokinetyczne
Doksylamina, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po 2-3 godzinach (około 120 ng/ml), a w preparatach o zmodyfikowanym uwalnianiu po około 4,5 godziny. Efekt nasenny pojawia się już po 30 minutach i utrzymuje się przez 6-8 godzin, osiągając szczyt działania w 1-3 godziny, co wskazuje na złożoną farmakodynamikę. Pokarm opóźnia wchłanianie i zmniejsza Cmax, jednak całkowita ekspozycja (AUC) pozostaje niezmieniona. Doksylamina charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (~24%), dużą objętością dystrybucji (2,5 L/kg) oraz zdolnością do przenikania bariery krew-mózg, co tłumaczy jej działanie ośrodkowe. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów CYP2D6, CYP1A2 i CYP2C9, a główne metabolity to N-desmetylo- i N,N-didesmetylo-doksyloamina. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 10-13 godzin u dorosłych, wydłużając się do 12-16 godzin u osób starszych.
albumina, bariera krew-mózg, cytochrom P450, doksylamina, dystrybucja do tkanek, działanie ośrodkowe, działanie przeciwhistaminowe, efekt kliniczny, efekt nasenny, faza eliminacji, hydroksylacja, indukcja enzymów, jelito czcze, kumulacja substancji, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, metabolizm doksylaminy, N-acetylacja, N-dealkilacja, N-demetylacja, N-desmetylo-doksyloamina, N-utlenianie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pirydoksyna, pole pod krzywą stężenia, przewód pokarmowy, receptor H1, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wysokotłuszczowy posiłek, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Noctis Noc 12,5 mg
Produkt leczniczy Noctis Noc zawiera 12,5 mg doksylaminy wodorobursztynianu i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na doksylaminę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (50 mg) oraz barwnik czerwień Allura (E129, 0,018 mg). Leku nie należy stosować u chorych z astmą, przewlekłym zapaleniem oskrzeli, rozedmą płuc, bliznowaciejącym wrzodem trawiennym, zwężeniem odźwiernikowo-dwunastniczym, przerostem gruczołu krokowego, zwężeniem ujścia pęcherza moczowego oraz jaskrą ze względu na działanie antycholinergiczne, które może nasilać objawy tych schorzeń. Przeciwwskazaniem są także ciężka niewydolność nerek i wątroby, gdyż może dojść do kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, astma, bariera łożyskowa, bliznowaciejący wrzód trawienny, całkowity brak laktazy, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, ciśnienie wewnątrzgałkowe, doksylaminy wodorobursztynian, dysfagia, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwcholinergiczne, dziedziczna nietolerancja galaktozy, IMAO, inhibitor izoenzymu CYP450, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, jaskra, krzyżowa reakcja nadwrażliwości, łagodny przerost prostaty, laktoza jednowodna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwhistaminowy, metabolizm doksylaminy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na doksylaminę, nietolerancja laktozy, niewydolność krążenia, przerost gruczołu krokowego, przewlekłe zapalenie oskrzeli, reakcja alergiczna, receptor H1, rozedma płuc, schyłkowa niewydolność nerek, SSRI, tabletka powlekana, zaburzenie poznawcze, zaćma, zatrzymanie moczu, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie odźwiernikowo-dwunastnicze, zwężenie ujścia pęcherza moczowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xonvea 10 mg + 10 mg
Lek Xonvea, zawierający 10 mg doksylaminy wodorobursztynianu oraz 10 mg pirydoksyny chlorowodorku w formie tabletek dojelitowych, posiada istotne przeciwwskazania kliniczne. Bezwzględnie nie powinien być stosowany u pacjentek z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, w tym na barwnik czerwień Allura AC lak glinowy (E129) w ilości 0,008 mg na tabletkę, który może wywoływać reakcje alergiczne. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko poważnych interakcji lekowych oraz u osób stosujących silne inhibitory izoenzymów cytochromu P450 (CYP450), które mogą zwiększać stężenie doksylaminy w osoczu i nasilać działania niepożądane. Kolejnym istotnym przeciwwskazaniem jest obecność porfirii, gdyż lek może wywołać zaostrzenie objawów i ataki choroby.
atak porfirii, barwnik spożywczy, czerwień Allura AC, doksylaminy wodorobursztynian, działanie niepożądane, inhibitor CYP450, inhibitor izoenzymu cytochromu P450, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja lekowa, metabolizm doksylaminy, metabolizm hemu, nadwrażliwość na substancje czynne, pirydoksyny chlorowodorek, porfiria, reakcja alergiczna, stężenie w osoczu, tabletka dojelitowa, wywiad medyczny, zaburzenie metaboliczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Bonjesta 20 mg + 20 mg
Bonjesta, zawierająca 20 mg doksylaminy wodorobursztynianu i 20 mg pirydoksyny chlorowodorku w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, jest przeciwwskazana u pacjentek z nadwrażliwością na składniki aktywne lub substancje pomocnicze, w tym barwnik azowy czerwień Allura AC (E 129, 0,008 mg/tabletkę). Nie należy stosować jej równocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) oraz przed upływem 14 dni od zakończenia terapii IMAO ze względu na ryzyko interakcji farmakodynamicznych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z porfirią, gdyż może nasilać objawy lub wywołać ostry atak choroby. Dwufazowe uwalnianie substancji czynnych (10 mg doksylaminy i 10 mg pirydoksyny w rdzeniu oraz 10 mg każdego składnika w otoczce o natychmiastowym uwalnianiu) wymaga uwzględnienia w kontekście zaburzeń wchłaniania lub chorób przewodu pokarmowego, które mogą wpływać na biodostępność leku.
atak porfirii, biodostępność leku, biosynteza hemu, choroba przewodu pokarmowego, czerwień Allura AC, doksylaminy wodorobursztynian, dwufazowe uwalnianie substancji, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwhistaminowe, działanie sedatywne, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, jaskra z wąskim kątem, metabolizm doksylaminy, nadwrażliwość na składniki aktywne, niedrożność szyi pęcherza moczowego, otoczka o natychmiastowym uwalnianiu, pirydoksyny chlorowodorek, porfiria, powłoka dojelitowa, przerost gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, schorzenie metaboliczne, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, zaburzenie wątroby, zaburzenie wchłaniania - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Doxylamine Biofarm 25 mg
Wodorobursztynian doksylaminy, stosowany w dawce 25 mg w postaci tabletek powlekanych (Doxylamine Biofarm), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) około 120,99 ng/ml przy podaniu z pokarmem oraz 118,21 ng/ml na czczo, z medianą czasu Tmax odpowiednio 2,5 oraz 2 godzin. Całkowita ekspozycja na lek (AUC∞) wynosiła 1798,14 ng•h/ml (z pokarmem) i 1830,05 ng•h/ml (na czczo), co wskazuje na minimalny wpływ posiłku na farmakokinetykę substancji. Doksylamina wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (~24%) oraz szeroką dystrybucję (objętość dystrybucji 2,5 L/kg), a jej zdolność do przenikania bariery krew-mózg jest kluczowa dla działania ośrodkowego. Okres półtrwania eliminacyjnego (T1/2el) wynosi około 10-13 godzin u młodych dorosłych, wydłużając się do 12-16 godzin u osób starszych, co wymaga uwzględnienia przy ustalaniu dawkowania.
albumina osocza, AUC, bariera krew-mózg, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, dinordoksylamina, doksylamina, enzym wątrobowy, hydroksylacja, induktor enzymatyczny, interakcja lekowa, metabolizm doksylaminy, N-acetylowanie, N-dealkilacja, N-demetylacja, N-utlenianie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nordoksylamina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia, przewód pokarmowy, stężenie leku w osoczu, Tmax, wiązanie z białkami osocza, wodorobursztynian doksylaminy, zaburzenie czynności nerek