Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Doksylamina, będąca składnikiem aktywnym preparatu Noctis Forte (25 mg), może wchodzić w liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z innymi substancjami, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje mogące skutkować nasileniem działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz efektów antycholinergicznych.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Doksylamina wykazuje działanie addytywne depresyjne na OUN, gdy jest stosowana jednocześnie z innymi substancjami o podobnym mechanizmie działania. Efekt ten szczególnie dotyczy kombinacji z lekami nasennymi, uspokajającymi oraz barbituranami, prowadząc do potencjalnie niebezpiecznego wzmocnienia sedacji.²

Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania doksylaminy z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), stosowanymi w leczeniu depresji i choroby Parkinsona. Kombinacja ta jest przeciwwskazana również w okresie do 14 dni po zakończeniu leczenia IMAO. Do tej grupy leków należą:³

• Moklobemid – selektywny i odwracalny inhibitor MAO-A
• Fenelzyna – nieselektywny, nieodwracalny inhibitor MAO
• Izokarboksazyd – nieselektywny inhibitor MAO
• Tranylcypromina – nieselektywny inhibitor MAO
• Linezolid – antybiotyk o działaniu hamującym MAO
• Błękit metylenowy – wykazuje właściwości inhibitora MAO
• Prokarbazyna – lek przeciwnowotworowy z właściwościami hamowania MAO
• Rasagilina – selektywny inhibitor MAO-B
• Selegilina – selektywny inhibitor MAO-B

Działanie antycholinergiczne doksylaminy może ulec znacznemu nasileniu w przypadku równoczesnego stosowania z innymi lekami o właściwościach przeciwcholinergicznych, m.in.:⁴

• Trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (np. amitryptyliną) – zwiększone ryzyko objawów antycholinergicznych, takich jak suchość błon śluzowych, zaburzenia widzenia
• Lekami stosowanymi w chorobie Parkinsona (np. benzatropiną, triheksyfenidylem) – nasilenie działania antycholinergicznego z możliwością wystąpienia zaburzeń poznawczych
• Neuroleptykami – potencjalne nasilenie działań niepożądanych antycholinergicznych

Należy dokładnie rozważyć zasadność jednoczesnego stosowania doksylaminy z:⁵

• Miejscowymi lekami przeciwhistaminowymi (np. difenhydraminą w postaci kremu, maści, roztworu) – możliwe zwiększone wchłanianie systemowe
• Lekami przeciwskurczowymi (np. atropiną, alkaloidami pokrzyku) – sumowanie się działania antycholinergicznego
• Skopolaminą – nasilenie działania antycholinergicznego

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu doksylaminy z innymi lekami powodującymi sedację, takimi jak:⁶

• Inne leki przeciwhistaminowe (np. difenhydramina) – addytywne działanie sedatywne
• Leki przeciwdrgawkowe (np. karbamazepina) – nasilenie senności i zaburzeń koordynacji ruchowej
• Benzodiazepiny i leki „Z” stosowane w zaburzeniach snu lub lękowych (np. alprazolam, diazepam, zolpidem) – znaczne zwiększenie działania nasennego
• Leki zwiotczające mięśnie – potencjalne nasilenie działania miorelaksacyjnego
• Opioidowe leki przeciwbólowe (np. kodeina) – wzmocnienie sedacji i ryzyka depresji oddechowej
• Leki psychiatryczne (np. chloropromazyna, rysperydon, amitryptylina, trazodon) – zwiększona sedacja i ryzyko nasilonych działań niepożądanych

Pomimo iż nie zaobserwowano wydłużenia odstępu QT w przypadku stosowania doksylaminy, należy unikać jej jednoczesnego podawania z innymi lekami o takim potencjale, w tym:⁷

• Lekami przeciwarytmicznymi (klasy IA, III) – zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca
• Niektórymi antybiotykami (np. makrolidami, fluorochinolonami) – możliwe działanie proarytmiczne
• Lekami przeciwmalarycznymi (np. chinina, chlorochina) – potencjalne zaburzenia przewodnictwa sercowego
• Innymi lekami przeciwhistaminowymi o potencjale wydłużania QT – sumowanie się efektów kardiologicznych
• Niektórymi lekami hipolipemizującymi – ryzyko zaburzeń rytmu serca
• Niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi – zwiększone ryzyko zaburzeń przewodnictwa

Interakcje farmakokinetyczne

Chociaż enzymy odpowiedzialne za metabolizm doksylaminy nie zostały dokładnie zidentyfikowane, należy bezwzględnie unikać jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów izoenzymów CYP450 z doksylaminą. Inhibitory te mogą zwiększać stężenie doksylaminy we krwi, nasilając jej działanie i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie nadmiernej sedacji w ciągu dnia.⁸

Do leków będących silnymi inhibitorami izoenzymów CYP450, których należy unikać w połączeniu z doksylaminą, należą:⁹

• Leki z grupy SSRI: fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna – hamujące różne izoenzymy CYP
• Antybiotyki makrolidowe: klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna – silne inhibitory CYP3A4
• Leki przeciwarytmiczne: amiodaron – inhibitor wielu izoenzymów CYP
• Inhibitory proteazy HIV: indynawir, rytonawir, telaprewir – silne inhibitory CYP3A4
• Azolowe leki przeciwgrzybicze: flukonazol, ketokonazol, itrakonazol, worykonazol – hamujące aktywność CYP3A4
• Terbinafina – hamująca CYP2D6
• Chinidyna – silny inhibitor CYP2D6
• Nefazodon – inhibitor CYP3A4
• Bupropion – hamujący CYP2D6
• Gemfibrozyl – hamujący metabolizm przez CYP2C8/9

Dostępne dane dotyczące potencjalnego wpływu doksylaminy na metabolizm innych leków są ograniczone. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania doksylaminy z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym. Wynika to z możliwości nasilenia działania tych leków i zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych.¹⁰

Wpływ na wyniki badań diagnostycznych

Leki przeciwhistaminowe, w tym doksylamina, mogą wpływać na wyniki diagnostyczne, szczególnie w zakresie testów alergicznych skórnych. Substancja ta może hamować reakcję alergiczną w skórnych testach alergicznych, co prowadzi do fałszywie ujemnych wyników. Z tego powodu zaleca się odstawienie doksylaminy na co najmniej 3 dni przed planowanym wykonaniem testów alergicznych.¹¹

Interakcje doksylaminy z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego z doksylaminą jest przeciwwskazane ze względu na znaczące nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol wykazuje synergistyczne działanie z doksylaminą, prowadząc do:¹²

• Nasilonej sedacji – znacznie większy stopień senności niż przy stosowaniu każdej z tych substancji osobno
• Pogorszenia funkcji psychomotorycznych – obniżona zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
• Zaburzeń koordynacji ruchowej – zwiększone ryzyko upadków i urazów
• Potencjalnego ryzyka depresji oddechowej – szczególnie przy wyższych dawkach
• Nasilonych zaburzeń poznawczych – pogorszenie pamięci i koncentracji

Należy poinformować pacjentów, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą znacząco nasilić działanie sedatywne doksylaminy, a ryzyko to utrzymuje się przez cały okres działania leku oraz przez kilka godzin po jego zakończeniu.

Tabela interakcji doksylaminy