leki przeciwandrogenowe
Leki przeciwandrogenowe (antyandrogeny) to grupa związków farmakologicznych, które blokują działanie androgenów (hormonów męskich, głównie testosteronu i dihydrotestosteronu) poprzez wiązanie się z receptorami androgenowymi lub hamowanie syntezy tych hormonów. Mechanizm działania opiera się na kompetycyjnym blokowaniu receptorów androgenowych, hamowaniu aktywności 5α-reduktazy lub blokowaniu wydzielania gonadotropin przez przysadkę mózgową.
W praktyce klinicznej leki przeciwandrogenowe znajdują zastosowanie w leczeniu raka gruczołu krokowego, łagodnego rozrostu prostaty, hirsutyzmu, łysienia androgenowego, trądziku oraz w terapii hormonalnej osób transpłciowych. Do najczęściej stosowanych preparatów należą: flutamid, bikalutamid, nilutamid (niesteroidowe antyandrogeny), cyproteron, spironolakton (steroidowe antyandrogeny) oraz finasteryd i dutasteryd (inhibitory 5α-reduktazy).
Podczas terapii lekami przeciwandrogenowymi należy monitorować funkcję wątroby, poziom elektrolitów oraz parametry morfologii krwi ze względu na możliwe działania niepożądane. Najczęstsze skutki uboczne obejmują ginekomastię, zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, uderzenia gorąca oraz zmęczenie. W przypadku długotrwałej terapii istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy i zwiększonej insulinooporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Leczenie
Wrodzony przerost nadnerczy (WPN) to autosomalnie recesywne zaburzenie wynikające z niedoboru enzymów syntezy kortyzolu, wymagające dożywotniej terapii hormonalnej w postaci glikokortykosteroidów (np. hydrokortyzon 10-15 mg/m²/dobę u dzieci) oraz mineralokortykosteroidów (fludrokortyzon 0,05-0,2 mg/dobę) u pacjentów z postacią z utratą soli. Leczenie ma na celu przywrócenie równowagi hormonalnej i zahamowanie nadprodukcji androgenów nadnerczowych. W sytuacjach stresowych dawki glikokortykosteroidów należy odpowiednio zwiększyć (2-10-krotnie), a w przypadku przełomu nadnerczowego podać bolus hydrokortyzonu 50-100 mg dożylnie lub domięśniowo oraz wdrożyć intensywne nawadnianie. Monitorowanie terapii obejmuje regularne oznaczanie 17-hydroksyprogesteronu (<1000 ng/dl), androstendionu (<200 ng/dl), reniny, aldosteronu, ocenę wieku kostnego, wzrostu, masy ciała i ciśnienia tętniczego.
17-hydroksyprogesteron, 21-hydroksylaza, androgeny nadnerczowe, androstendion, badania prenatalne, cyproteron, doustne środki antykoncepcyjne, endokrynolog, fludrokortyzon, flutamid, gen CYP21A2, glikokortykosteroid, hiperandrogenizm, hydrokortyzon, klasyczna postać WPN, leki przeciwandrogenowe, mineralokortykosteroid, niedobór enzymu, nieklasyczna postać WPN, niewydolność nadnerczy, osteoporoza, przełom nadnerczowy, równowaga hormonalna, spironolakton, synteza kortyzolu, terapia genowa, terapia hormonalna, urolog, wirylizacja narządów płciowych, wrodzony przerost nadnerczy, zatoka moczowo-płciowa