antagonista CCR5

Antagoniści CCR5 to klasa leków, które blokują receptor CCR5 (receptor chemokin CC typu 5) na powierzchni komórek układu odpornościowego. Receptor CCR5 odgrywa kluczową rolę w procesie zakażenia HIV-1, służąc jako koreceptor umożliwiający wirusowi wniknięcie do komórek docelowych, głównie limfocytów T CD4+.

Mechanizm działania antagonistów CCR5 polega na selektywnym, odwracalnym wiązaniu się z receptorem CCR5, co prowadzi do zmiany jego konformacji i uniemożliwia interakcję z białkiem otoczki wirusa HIV (gp120). Dzięki temu wirusy wykorzystujące CCR5 jako koreceptor (tzw. wirusy R5-tropowe) nie mogą wniknąć do komórki.

Najbardziej znanym przedstawicielem tej grupy leków jest marawirok, stosowany w terapii zakażeń HIV u pacjentów z potwierdzoną obecnością wirusa R5-tropowego. Przed wdrożeniem leczenia antagonistą CCR5 konieczne jest wykonanie testu tropizmu wirusa, ponieważ leki te są nieskuteczne wobec wirusów wykorzystujących koreceptor CXCR4 lub obu koreceptorów (wirusy o podwójnym tropizmie).

Poza zastosowaniem w leczeniu HIV, antagoniści CCR5 są badani pod kątem potencjalnego wykorzystania w terapii chorób autoimmunologicznych, nowotworów oraz innych stanów zapalnych, ze względu na rolę receptora CCR5 w regulacji migracji komórek układu odpornościowego do miejsc zapalenia.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Synoptis 400 mg

Darunawir, stosowany w terapii zakażeń HIV, wykazuje złożony profil interakcji lekowych, który jest silnie zależny od zastosowanego wzmacniacza farmakokinetycznego – rytonawiru lub kobicystatu. Oba wzmacniacze i sam darunawir są metabolizowane przez izoenzym CYP3A, co powoduje, że leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny, karbamazepina) znacząco obniżają stężenia darunawiru, prowadząc do ryzyka utraty skuteczności terapii i rozwoju oporności. Z kolei inhibitory CYP3A4 (np. indynawir, klotrymazol) mogą zwiększać stężenia darunawiru i rytonawiru, co wymaga ostrożności i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Darunawir wzmocniony kobicystatem jest bardziej wrażliwy na indukcję CYP3A niż wzmocniony rytonawirem, co dodatkowo komplikuje profil interakcji. Ponadto, darunawir i rytonawir hamują CYP2D6 i P-glikoproteinę, co może prowadzić do zwiększenia stężeń leków metabolizowanych tymi szlakami (np. flekainid, metoprolol), nasilając ich działanie i działania niepożądane.
agonista receptorów beta, alfuzosyna, antagonista CCR5, antagonista receptora α1-adrenergiczny, boceprewir, bozentan, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, etrawiryna, fenobarbital, fenytoina, flekainid, flutikazon, glikol propylenowy, induktor CYP3A, indynawir, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, inhibitor transferu łańcucha integrazy, interakcja z alkoholem, karbamazepina, klotrymazol, lek immunosupresyjny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakrzepowy, lopinawir, metoprolol, monitorowanie INR, narkotyczny lek przeciwbólowy, newirapina, NNRTI, NRTI, P-glikoproteina, propafenon, ryfampicyna, statyna, wzmacniacz farmakokinetyczny, ziołowy produkt leczniczy
Leksykon substancji czynnych
Rytonawir – Interakcje

Rytonawir jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 cytochromu P450, co powoduje istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne z wieloma lekami metabolizowanymi przez ten enzym. Jako lek przeciwretrowirusowy oraz farmakokinetyczny wzmacniacz innych inhibitorów proteazy (np. lopinawiru), rytonawir zwiększa stężenia w osoczu leków takich jak amprenawir (AUC ↑64%, Cmin 5-krotnie), marawirok (AUC ↑295%, Cmax ↑97%) czy rylpiwiryna (AUC ↑52%, Cmin ↑74%, Cmax ↑29%), co wymaga odpowiedniego dostosowania dawek, zwłaszcza w przypadku marawiroku, którego dawkę należy zmniejszyć do 150 mg 2x/dobę. Rytonawir indukuje również własny metabolizm oraz enzymy CYP2C9 i CYP2C19, co może obniżać stężenia leków takich jak abakawir, zydowudyna czy lamotrygina (AUC ↓50%, Cmax ↓46%, Cmin ↓56%), wymagając monitorowania i ewentualnej korekty dawkowania. Ponadto, rytonawir hamuje glikoproteinę P, co wpływa na zwiększenie stężeń digoksyny i rywaroksabanu (AUC ↑153%, Cmax ↑55%), przy czym stosowanie rywaroksabanu z rytonawirem jest przeciwwskazane. Współistniejące stosowanie rytonawiru z lekami indukującymi CYP3A (np. efawirenz, newirapina) powoduje obniżenie stężeń lopinawiru (AUC ↓20-27%, Cmin ↓42-51%), co wymaga zwiększenia dawki.
abakawir, abemacyklib, amiodaron, amprenawir, antagonista CCR5, atorwastatyna, awanafil, biotransformacja, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dronedaron, efawirenz, elbaswir, fenobarbital, fentanyl, fenytoina, flutykazon, glekaprewir, glikoproteina p, glukuronidacja, grazoprewir, hepatotoksyczność, ibrutynib, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, kwetiapina, lamotrygina, lopinawir, lowastatyna, lurazydon, midazolam, newirapina, NNRTI, pibrentaswir, pimozyd, rylpiwiryna, rytonawir, rywaroksaban, syldenafil, symwastatyna, tenofowir, wardenafil, warfaryna, wenetoklaks, zydowudyna

antagonista CCR5

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Darunavir Synoptis 400 mg

Rytonawir – Interakcje