metabolizm salicylanu
Metabolizm salicylanu to złożony proces biochemiczny, w którym organizm przetwarza kwas salicylowy i jego pochodne. Salicylany, w tym najpopularniejszy kwas acetylosalicylowy (aspiryna), po podaniu doustnym są wchłaniane głównie w żołądku i jelicie cienkim, a następnie transportowane do wątroby, gdzie podlegają intensywnym przemianom.
W wątrobie salicylany ulegają głównie koniugacji z kwasem glukuronowym oraz glicyną, tworząc metabolity: salicylouroniany i kwas salicylurowy. Mniejsza część (około 10-15%) jest metabolizowana przez hydroksylację do kwasu gentyzynowego. Metabolizm salicylanu wykazuje kinetykę zerowego rzędu przy wyższych dawkach, co oznacza, że eliminacja jest stała niezależnie od stężenia leku, a czas półtrwania wydłuża się wraz ze wzrostem dawki.
Wydalanie salicylanów zachodzi głównie przez nerki, a szybkość tego procesu zależy od pH moczu – w środowisku alkalicznym eliminacja jest przyspieszona. Zaburzenia metabolizmu salicylanów mogą prowadzić do zatrucia, objawiającego się m.in. szumem w uszach, hiperwentylacją, zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej. Znajomość metabolizmu salicylanów ma kluczowe znaczenie w farmakoterapii oraz w diagnostyce i leczeniu zatruć tymi związkami.