chemioterapia paliatywna
Chemioterapia paliatywna to forma leczenia onkologicznego, której głównym celem nie jest wyleczenie choroby nowotworowej, lecz złagodzenie objawów, poprawa jakości życia pacjenta oraz ewentualne wydłużenie czasu przeżycia. Stosowana jest przede wszystkim u pacjentów z zaawansowanym nowotworem, kiedy wyleczenie nie jest już możliwe.
W przeciwieństwie do chemioterapii radykalnej, leczenie paliatywne charakteryzuje się mniej agresywnymi schematami dawkowania, co pozwala na zmniejszenie nasilenia działań niepożądanych przy zachowaniu kontroli nad objawami choroby. Dobór leków i strategii terapeutycznej uwzględnia nie tylko typ nowotworu, ale również stan ogólny pacjenta, choroby współistniejące oraz preferencje chorego.
Skuteczność chemioterapii paliatywnej ocenia się głównie poprzez monitorowanie zmniejszenia dolegliwości związanych z chorobą nowotworową, takich jak ból, duszność czy krwawienia. Istotną rolę odgrywa też ocena jakości życia pacjenta. Leczenie to stanowi ważny element kompleksowej opieki paliatywnej i powinno być zintegrowane z innymi metodami łagodzenia objawów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Leczenie
Rak wargi, będący jednym z najczęstszych nowotworów jamy ustnej, charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem wyleczalności sięgającym 90% w przypadku wczesnego rozpoznania (stadium I i II). Podstawową metodą leczenia jest chirurgia, obejmująca wycięcie guza z marginesem zdrowych tkanek, a w zaawansowanych stadiach (III i IV) także limfadenektomię szyjną. Technika mikrograficzna Mohsa umożliwia precyzyjne usunięcie guza z zachowaniem funkcji i estetyki wargi. Radioterapia, stosowana samodzielnie lub jako leczenie adiuwantowe, wykorzystuje teleradioterapię lub brachyterapię, osiągając 5-letnie przeżycie na poziomie 80-90% w wczesnych stadiach. Chemioterapia pełni rolę uzupełniającą lub paliatywną, a terapia celowana (np. cetuksymab) i immunoterapia (niwolumab, pembrolizumab) są stosowane głównie w zaawansowanych przypadkach, często w skojarzeniu z innymi metodami.
badanie kliniczne, brachyterapia, cetuksymab, chemioterapia paliatywna, chirurgia mikrograficzna Mohsa, dysfagia, guz nowotworowy, hiperfrakcjonowana radioterapia, hipertermia, immunoterapia, komórka nowotworowa, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, limfadenektomia szyjna, niwolumab, opieka hospicyjna, pembrolizumab, przeciwciało monoklonalne, przerzut do węzła chłonnego, przeszczep skóry, radiochemioterapia, radioterapia, radioterapia paliatywna, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak wargi, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, teleradioterapia, terapia celowana, terapia genowa, węzeł chłonny szyi, zabieg rekonstrukcyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak – Leczenie
Mięsaki to rzadkie, złośliwe nowotwory tkanki łącznej, wymagające zindywidualizowanego, multidyscyplinarnego podejścia terapeutycznego. Podstawą leczenia jest chirurgia z szerokim wycięciem guza i marginesem 1-3 cm, często z zastosowaniem technik oszczędzających kończyny (>90% przypadków). Radioterapia (dawki 40-60 Gy) pełni rolę neoadjuwantową, adjuwantową lub paliatywną, wykorzystując zaawansowane metody jak IMRT, protonoterapię czy brachyterapię. Chemioterapia, oparta głównie na antracyklinach (doksorubicyna), ifosfamidzie, gemcytabinie i trabektedynie, jest stosowana w zależności od typu histologicznego i stopnia zaawansowania. Terapie celowane (np. imatynib, pazopanib, larotrektynib) oraz immunoterapia (inhibitory PD-1, CTLA-4, terapie TCR i CAR-T) stanowią nowoczesne opcje leczenia, szczególnie w zaawansowanych i opornych przypadkach. Ablacje (RFA, krioablacja, elektroporacja) są alternatywą dla pacjentów niekwalifikujących się do operacji.
ablacja falami radiowymi, ablacja mikrofalowa, antracyklina, brachyterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, chirurgia Mohsa, chrzęstniakomięsak, elektroporacja nieodwracalna, gemcytabina, guz desmoidalny, hipertermiczna chemioterapia dootrzewnowa, ifosfamid, imatynib, immunoterapia, inhibitor EZH2, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor MDM2, inhibitor NTRK, inhibitor punktu kontrolnego, kostniakomięsak, krioablacja, lek cytostatyczny, limfadenektomia, mięsak, mięsak Ewinga, mięsak maziówkowy, mięsak naczyniowy, mięsak prążkowanokomórkowy, mięsak tkanek miękkich, nawigacja komputerowa, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrazowanie śródoperacyjne, pembrolizumab, profilowanie molekularne, przeciwciało monoklonalne, radioterapia pooperacyjna, radioterapia protonowa, radioterapia przedoperacyjna, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, resekcja chirurgiczna, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia adjuwantowa, terapia celowana, terapia komórkowa, terapia neoadjuwantowa, terapia paliatywna, terapia TCR, tkanka łączna, tłuszczakomięsak, wirus onkolityczny, wycięcie guza, wycięcie miejscowe, zabieg oszczędzający kończynę, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Leczenie
Rak szyjki macicy jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, a wybór leczenia zależy od stadium zaawansowania, stanu pacjentki oraz chęci zachowania płodności. W bardzo wczesnych stadiach (IA) stosuje się konizację lub radykalną trachelektomię, natomiast w stadiach IB-IIA standardem jest radykalna histerektomia z limfadenektomią miedniczą. Radioterapia, w tym teleradioterapia i brachyterapia, jest kluczowa w leczeniu miejscowo zaawansowanym (IIB-IVA), często w połączeniu z chemioterapią (radiochemioterapia) z cisplatyną. Chemioterapia, głównie z użyciem cisplatyny, paklitakselu, topotekanu i gemcytabiny, stosowana jest także w leczeniu paliatywnym i neoadjuwantowym. Terapie celowane, takie jak bewacyzumab (przeciw VEGF) i tisotumab vedotin-tftv (ADC przeciw TF), oraz immunoterapia z pembrolizumabem (inhibitor punktów kontrolnych PD-1) są wykorzystywane w zaawansowanych i nawrotowych przypadkach, często w skojarzeniu z chemioterapią.
bewacyzumab, biopsja węzła wartowniczego, bleomycyna, brachyterapia, chemioterapia, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, ekspresja PD-L1, gemcytabina, histerektomia, immunoterapia, koniugat przeciwciało-lek, konizacja, kriokonserwacja oocytów, kriokonserwacja zarodków, krwiomocz, lek chemioterapeutyczny, nowotwór złośliwy, opieka paliatywna, paklitaksel, pembrolizumab, PET-CT, radiochemioterapia, radioterapia, radykalna histerektomia, rak szyjki macicy, rezonans magnetyczny, stadium zaawansowania choroby, stenoza, szczepionka terapeutyczna, teleradioterapia, terapia CAR-T, terapia celowana, tomografia komputerowa, topotekan - Leksykon chorób i schorzeń
Miksyfibrosarkom – Objawy
Miksofibrosarkom (MFS) to rzadki mięsak tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się na kończynach dolnych (73,6% przypadków), dotykający głównie osoby w wieku 60-80 lat, z nieznaczną przewagą mężczyzn. Wczesne objawy to bezbolesny, powoli rosnący guz podskórny, często bez objawów ogólnoustrojowych, co utrudnia wczesną diagnozę. MFS charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem nawrotów miejscowych (20-60% po 5 latach), niezależnie od stopnia histologicznego, oraz tendencją do progresji stopnia złośliwości w nawrotach. Klasyfikacja FNCLCC wyróżnia stopnie złośliwości 1-3, z dominacją guzów G2/G3 (79,4%), które mają wyższy potencjał przerzutowy (16-38%) i gorsze rokowanie. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości i węzłów chłonnych. Podtyp nabłonkowaty MFS cechuje się agresywniejszym przebiegiem i przerzutami w ponad 50% przypadków.
aktywność mitotyczna, antracykliny, bezbolesny guz, chemioterapia paliatywna, doksorubicyna, hipoglikemia, ifosfamid, immunoterapia, kończyna dolna, martwica guza, mięsak tkanek miękkich, miksofibrosarkom, nawrót miejscowy, niestabilność genetyczna, nocne poty, obrzęk tkanek, pięcioletnie przeżycie, pleomorfizm, przerzuty do płuc, przerzuty odległe, radioterapia, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, terapia celowana, zatorowość płucna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Epidemiologia
Rak trzustki jest jednym z najbardziej śmiertelnych nowotworów, z globalną zachorowalnością wynoszącą 495 773 przypadków i 466 003 zgonów w 2020 roku, co przekłada się na stosunek śmiertelności do zachorowalności na poziomie 94%. Wskaźnik 5-letniego przeżycia pozostaje niski i wynosi około 9%, mimo pewnych postępów w diagnostyce i leczeniu. Zachorowalność i umieralność wykazują znaczne zróżnicowanie geograficzne, z najwyższymi wskaźnikami w Europie (ASR 7,7/100 000) i Ameryce Północnej (7,6/100 000), a najniższymi w Afryce (2,2/100 000). W USA prognozuje się na 2025 rok około 67 440 nowych przypadków i 51 980 zgonów, z ryzykiem zachorowania w ciągu życia wynoszącym 1:56 u mężczyzn i 1:60 u kobiet. Wzrost zachorowalności obserwuje się szczególnie w grupach wiekowych 20-29 lat oraz powyżej 80 lat, a także wśród osób z mutacjami genetycznymi (BRCA1/2, ATM, PALB2, CDKN2A, zespół Lyncha, Peutza-Jeghersa) i przewlekłym zapaleniem trzustki z czynnikami genetycznymi (PRSS1, PRSS2, CTRC, SPINK1).
biomarker, biopsja cienkoigłowa, chemioterapia paliatywna, cukrzyca typu 2, dziedziczne zapalenie trzustki, endoskopowa ultrasonografia, gruczolakorak, mutacja genetyczna, nawrót choroby, palenie tytoniu, przewlekłe zapalenie trzustki, rak trzustki, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, upośledzona tolerancja glukozy, wskaźnik masy ciała, wskaźnik przeżycia, wskaźnik umieralności, wskaźnik zachorowalności, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, względny wskaźnik przeżycia, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa, zgon nowotworowy, zwężenie przewodu trzustkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) stanowią 5-10% mięsaków tkanek miękkich, charakteryzując się agresywnym przebiegiem, szybkim wzrostem oraz wysokim ryzykiem nawrotów (~40%) i przerzutów, szczególnie do płuc. Około 50% przypadków występuje u pacjentów z neurofibromatozą typu 1 (NF1), gdzie ryzyko transformacji nerwiakowłókniaków w MPNST wynosi 10-15%. Podstawą leczenia jest szerokie wycięcie chirurgiczne z marginesem zdrowych tkanek, co często wymaga skomplikowanych zabiegów ze względu na bliskość struktur nerwowych, a w 32% przypadków konieczna jest amputacja kończyny. Radioterapia, w tym nowoczesne techniki VMAT, stosowana jest jako terapia neoadjuwantowa, adjuwantowa lub paliatywna, choć jej wpływ na przeżycie długoterminowe pozostaje niejednoznaczny. Chemioterapia, oparta głównie na doksorubicynie i ifosfamidzie, ma ograniczoną skuteczność, ale może być stosowana w neoadjuwancji, adjuwancji oraz w leczeniu paliatywnym zaawansowanych przypadków.
amputacja kończyny, apoptoza, ból przewlekły, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, doksorubicyna, gabapentyna, ifosfamid, inhibitor punktów kontrolnych, inhibitory punktów kontrolnych, mięsak tkanek miękkich, MPNST, nawrót miejscowy, nerwiakowłókniak, neurofibromatoza typu 1, NF1, opieka paliatywna, osłonki nerwów obwodowych, pembrolizumab, przerzuty, radioterapia adjuwantowa, radioterapia neoadjuwantowa, radioterapia paliatywna, szlak MAPK, szlak mTOR, szlak Wnt, terapia celowana, wycięcie chirurgiczne, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych - Leksykon substancji czynnych
Epirubicyna – Wskazania do stosowania
Epirubicyna, chlorowodorek epirubicyny, jest antracykliną stosowaną systemowo w leczeniu szerokiego spektrum nowotworów litych, w tym raka piersi (we wczesnym i zaawansowanym stadium), raka jajnika, żołądka, drobnokomórkowego raka płuca (SCLC) u pacjentów uprzednio nieleczonych, a także w terapii paliatywnej raka połączenia przełykowo-żołądkowego (Farmorubicin PFS). Ponadto, epirubicyna znajduje zastosowanie w hematoonkologii, obejmując leczenie ostrych białaczek, chłoniaków nieziarniczych, ziarnicy złośliwej oraz szpiczaka mnogiego. Preparaty dostępne są w formie roztworu do infuzji o stężeniu 2 mg/ml, w fiolkach zawierających od 10 mg do 200 mg substancji czynnej. W leczeniu skojarzonym, np. w raku trzustki, epirubicyna jest stosowana według schematu PEFG (cisplatyna, epirubicyna, 5-fluorouracyl, gemcytabina). Wskazania różnią się w zależności od preparatu, co podkreśla konieczność indywidualizacji terapii.
antracyklina, chemioterapia paliatywna, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba z przerzutami, drobnokomórkowy rak płuca, działanie cytostatyczne, działanie kardiotoksyczne, Epimedac, Epirubicin Accord, Epirubicin-EBEWE, epirubicyna, Farmorubicin PFS, leczenie onkologiczne, leczenie skojarzone, mięsak tkanek miękkich, niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwór głowy i szyi, nowotwór hematologiczny, ostra białaczka, parametry hematologiczne, podanie dopęcherzowe, rak in situ pęcherza, rak jajnika, rak jelita grubego, rak piersi, rak połączenia przełykowo-żołądkowego, rak trzustki, rak żołądka, resekcja przezcewkowa, roztwór do wstrzykiwań, schemat PEFG, szpiczak mnogi, TURBT, ziarnica złośliwa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metotreksat Accord 100 mg/ml
Metotreksat Accord w stężeniu 100 mg/ml jest lekiem cytotoksycznym stosowanym w leczeniu różnych nowotworów, w tym ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), chłoniaków nieziarniczych (NHL), kostniakomięsaka, zaawansowanego raka piersi, raka głowy i szyi, zaawansowanego raka pęcherza moczowego oraz chorób trofoblastycznych, takich jak kosmówczak. Lek jest podawany w ramach schematów wielolekowych, często w wysokich dawkach, szczególnie w terapii konsolidacyjnej i podtrzymującej ALL oraz w profilaktyce zajęcia ośrodkowego układu nerwowego w NHL. Preparat dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 5 ml (500 mg), 10 ml (1000 mg) i 50 ml (5000 mg), w postaci żółtego roztworu o pH 7,0-9,0. Ze względu na metabolizm i wydalanie leku, przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena funkcji wątroby i nerek oraz stanu ogólnego pacjenta według skali sprawności (np. ECOG, Karnofsky).
badanie histopatologiczne, chemioterapia paliatywna, chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak nieziarniczy, choroba przerzutowa, choroba trofoblastyczna, kosmówczak, kostniakomięsak, leczenie adjuwantowe, leczenie indukcyjne, leczenie konsolidacyjne, leczenie podtrzymujące, leczenie wielolekowe, lek cytotoksyczny, metotreksat, ostra białaczka limfoblastyczna, radioterapia, rak głowy i szyi, rak pęcherza moczowego, rak piersi, skala sprawności, terapia paliatywna, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Pierwotny rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma, CCA) to rzadki, agresywny nowotwór wywodzący się z nabłonka dróg żółciowych, charakteryzujący się wysoką śmiertelnością i ograniczonymi możliwościami leczenia operacyjnego (tylko około 10% pacjentów kwalifikuje się do resekcji). Nowotwór często nacieka żyłę wrotną, wątrobę, przewód żółciowy wspólny oraz węzły chłonne, a jego wieloogniskowy charakter komplikuje terapię. Leczenie obejmuje resekcję chirurgiczną, radioterapię (brachyterapia, EBRT, TARE), chemioterapię (ogólnoustrojową, TACE, HAI), terapię celowaną, immunoterapię oraz procedury paliatywne, takie jak stentowanie i drenaż dróg żółciowych. Opieka paliatywna, w tym blokada neurolytyczna splotu trzewnego (NCPB), jest kluczowa dla kontroli bólu i objawów, a także poprawy jakości życia. Warto podkreślić, że opieka nad pacjentem wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym pielęgniarek onkologicznych, które koordynują leczenie, edukują pacjentów i zarządzają objawami oraz skutkami ubocznymi terapii.
chemioterapia paliatywna, chemoembolizacja przeztętnicza, cholangiocarcinoma, edukacja pacjenta, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, infuzja do tętnicy wątrobowej, marskość wątroby, morfologia krwi, niedrożność dróg żółciowych, opieka paliatywna, owrzodzenie jamy ustnej, pielęgniarka nawigacyjna, pielęgniarka onkologiczna, polichlorowane bifenyle, procedura Whipple’a, przeszczep wątroby, radioterapia wiązką zewnętrzną, rak dróg żółciowych, resekcja chirurgiczna, stent dróg żółciowych, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, zaburzenie wchłaniania tłuszczów, zarządzanie objawami, zespół interdyscyplinarny, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak nadnerczy (ACC) to rzadki, agresywny nowotwór kory nadnerczy, często diagnozowany w zaawansowanym stadium z niekorzystnym rokowaniem. Leczenie wymaga wielodyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym endokrynologów, chirurgów endokrynologicznych, onkologów medycznych, radioterapeutów, patologów, radiologów, pielęgniarek onkologicznych oraz genetyków klinicznych. Podstawą terapii jest adrenalektomia, preferowana metodą otwartą, z całkowitym usunięciem guza i marginesem zdrowej tkanki. W terapii uzupełniającej stosuje się mitotan, radioterapię oraz chemioterapię (np. schemat doksorubicyna, cisplatyna, etopozyd i mitotan). W zaawansowanych przypadkach leczenie jest paliatywne, obejmujące cytoredukcję, chemioterapię paliatywną, radioterapię oraz immunoterapię. Pooperacyjna opieka obejmuje wczesne uruchamianie pacjenta, kontrolę parametrów życiowych, podawanie antybiotyków i leków przeciwbólowych oraz monitorowanie hormonalne, zwłaszcza u pacjentów z funkcjonalnym guzem, wymagających terapii zastępczej (np. hydrokortyzon, prednizon).
adrenalektomia, badanie kliniczne, badanie obrazowe, chemioterapia paliatywna, chirurg endokrynologiczny, cisplatyna, doksorubicyna, działanie niepożądane, endokrynolog, etopozyd, immunoterapia, kora nadnerczy, laparoskopia, lek ukierunkowany molekularnie, margines chirurgiczny, metoda otwarta, mitotan, nawrót choroby, onkolog medyczny, operacja cytoredukcyjna, opieka paliatywna, opieka pooperacyjna, opieka wspierająca, patolog, pielęgniarka onkologiczna, poradnictwo genetyczne, radiolog, radioterapia paliatywna, rak kory nadnerczy, rak nadnerczy, terapia adjuwantowa, terapia hormonalna zastępcza, terapia uzupełniająca, wsparcie psychologiczne, wsparcie żywieniowe, zespół genetyczny, zespół specjalistów, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór jamy nosowej i zatok przynosowych – Leczenie
Nowotwory jamy nosowej i zatok przynosowych stanowią rzadką grupę nowotworów głowy i szyi, wymagającą kompleksowego, multidyscyplinarnego podejścia terapeutycznego. Leczenie opiera się na kombinacji chirurgii, radioterapii i chemioterapii, dostosowanej do typu histologicznego, lokalizacji i stopnia zaawansowania guza oraz stanu pacjenta. Chirurgia, często pierwsza linia terapii w wczesnych stadiach, obejmuje techniki od małoinwazyjnej chirurgii endoskopowej po bardziej rozległe zabiegi, takie jak maksillektomia czy resekcja podstawy czaszki. Radioterapia, stosowana jako terapia adjuwantowa, przedoperacyjna lub definitywna, wykorzystuje zaawansowane metody, takie jak IMRT, terapia protonowa czy radioterapia stereotaktyczna, z kursem trwającym zwykle 6-7 tygodni. Chemioterapia, najczęściej z użyciem cisplatyny, pełni rolę uzupełniającą, stosowaną neoadjuwantowo, adjuwantowo lub paliatywnie, w cyklach co 3-4 tygodnie przez około 6 miesięcy. Radiochemioterapia jest wskazana w zaawansowanych przypadkach lub przy obecności przerzutów do węzłów chłonnych.
brachyterapia, brodawczak odwrócony, chemioradioterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia indukcyjna, chemioterapia paliatywna, chirurgia endoskopowa, cisplatyna, czerniak, docetaksel, egzenteracja oczodołu, fluorouracyl, immunoterapia, inhibitor punktu kontrolnego, karboplatyna, komórka nowotworowa, maksillektomia, nowotwór jamy nosowej i zatok przynosowych, onkolog medyczny, osteoradionekroza, paklitaksel, radiochemioterapia, radioterapia stereotaktyczna, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rehabilitacja mowy, rinektomia, terapia celowana, terapia protonowa, typ histologiczny nowotworu - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Leczenie
Podstawowym i najskuteczniejszym leczeniem złośliwych nowotworów osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) jest radykalna chirurgia z szeroką resekcją miejscową i marginesem wolnym od nacieku (R0), co znacząco poprawia przeżycie pięcioletnie i zmniejsza ryzyko nawrotów. W przypadku guzów kończyn preferuje się operacje oszczędzające kończynę, choć amputacja jest konieczna w 5-10% przypadków. Radioterapia, stosowana przed- lub pooperacyjnie, szczególnie przy guzach >5 cm lub o wysokim stopniu złośliwości, poprawia kontrolę miejscową i przeżycie wolne od progresji (PFS). Chemioterapia, głównie schematy oparte na doksorubicynie i ifosfamidzie, jest stosowana w leczeniu nieoperacyjnym lub przerzutowym, jednak mediana PFS wynosi jedynie 3,9 miesiąca (95% CI 2,5-5,4), a skuteczność terapii systemowych pozostaje ograniczona. Leczenie multimodalne łączące chirurgię, radioterapię i chemioterapię jest standardem, choć rokowanie pozostaje niekorzystne, zwłaszcza przy obecności NF1, dużych guzach (>5 cm) i lokalizacji na tułowiu.
amputacja, chemioterapia paliatywna, chirurgia paliatywna, choroba przerzutowa, doksorubicyna, etopozyd, ifosfamid, immunoterapia, inhibitor BET, inhibitor EGFR, inhibitor MEK, inhibitor TYK2, ipilimumab, leczenie skojarzone, margines chirurgiczny, margines zdrowych tkanek, nawrót choroby, nawrót miejscowy, neurofibromatoza typu 1, niwolumab, objętość guza, operacja oszczędzająca kończynę, opieka paliatywna, przeciwciało monoklonalne, przeżycie wolne od progresji, radiochirurgia gamma knife, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia paliatywna, radioterapia pooperacyjna, radioterapia przedoperacyjna, rehabilitacja pooperacyjna, terapia celowana, uszkodzenie nerwu, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory nerwów obwodowych – Epidemiologia
Nowotwory nerwów obwodowych (PNSTs) obejmują heterogenną grupę schorzeń, wśród których najczęściej występują nerwiaki (schwannoma) i nerwiakowłókniaki (neurofibroma). Nerwiaki, łagodne guzy komórek Schwanna, pojawiają się głównie u osób w wieku 40-60 lat, często jako pojedyncze zmiany, związaną z ekspozycją na promieniowanie. Nerwiakowłókniaki stanowią 5,3% łagodnych nowotworów tkanek miękkich, z dominującą lokalizacją w skórze i równym rozkładem płci, 90% przypadków jest sporadycznych, a 10% związanych z nerwiakowłókniakowatością typu 1 (NF1). Złośliwe nowotwory osłonek nerwów obwodowych (MPNSTs) to agresywne mięsakowe guzy, stanowiące 5-10% mięsaków tkanek miękkich, z roczną zapadalnością 1,46 na 1 000 000 osób, szczególnie częste u pacjentów z NF1 (ryzyko życiowe 8-13%) oraz po radioterapii (10% przypadków). Epidemiologicznie MPNSTs dominują u osób w wieku 20-50 lat, bez preferencji płciowej, a 10-20% diagnoz dotyczy dzieci. Pięcioletni wskaźnik przeżycia w MPNSTs wynosi 30-60%, z gorszym rokowaniem u pacjentów z NF1, dużymi guzami i lokalizacją na tułowiu.
chemioterapia paliatywna, drugi pierwotny nowotwór, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, komórka Schwanna, korzeń nerwowy, mięsak prążkowanokomórkowy, mięsak tkanek miękkich, nawrót miejscowy, nerwiak, nerwiak nerwu przedsionkowego, nerwiak rdzeniowy, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak podskórny, nerwiakowłókniak splotowaty, nerwiakowłókniakowatość, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nerwiakowłókniakowatość typu 2, nowotwór nerwu obwodowego, schwannomatoza, stopień histologiczny, szlak RAS, wtórny nowotwór złośliwy, zespół Carneya, złośliwa transformacja, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to rzadki, wolno rosnący nowotwór tkanek miękkich, którego rokowanie zależy od wielu czynników klinicznych i patologicznych. Pięcioletnie wskaźniki przeżycia całkowitego (OS) wahają się od 50% do 60%, a przeżycie bez przerzutów wynosi 40-60%. Wiek pacjenta jest istotnym czynnikiem prognostycznym – dzieci i młodzi dorośli mają lepsze wyniki (5-letnie OS odpowiednio 89,3±4,6% i 73,0±3,8%), podczas gdy osoby starsze powyżej 50 roku życia wykazują gorsze rokowanie (5-letnie OS 43,0±7,0%). Wielkość guza jest kluczowa: guzy <5 cm wiążą się z 10-letnim przeżyciem na poziomie 88%, natomiast guzy >10 cm mają 10-letnie przeżycie zaledwie 8%. Lokalizacja guza również wpływa na rokowanie – dystalne kończyny (dłonie, stopy) korelują z lepszymi wynikami niż lokalizacje proksymalne lub tułowia. Stopień histologiczny, obecność genów fuzyjnych SYT/SSX2 oraz wskaźniki apoptozy (np. TUNEL-I >0,8%) mają znaczenie prognostyczne, podobnie jak nadekspresja bcl-2.
chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia paliatywna, czas przeżycia wolnego od progresji, czynnik prognostyczny, immunoterapia, liczba mitoz, martwica, mięsak stawowy, nawrót choroby, nowotwór tkanki miękkiej, późny nawrót, przeciwciało monoklonalne, przerzut nowotworowy, przerzut odległy, przeżycie bez przerzutów, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, rezonans magnetyczny, stopień histologiczny, stopień jądrowy, tomografia komputerowa, wskaźnik przeżycia, zwapnienie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Navirel 10 mg/ml
Navirel, zawierający winorelbina w postaci winianu, jest preparatem przeciwnowotworowym dostępnym jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml, w fiolkach 1 ml (10 mg) lub 5 ml (50 mg). Lek jest wskazany w monoterapii u pacjentów z przerzutowym rakiem piersi w IV stopniu zaawansowania, szczególnie gdy wcześniejsza chemioterapia z antracyklinami i taksanami zakończyła się niepowodzeniem lub jest przeciwwskazana ze względu na nadwrażliwość lub kardiotoksyczność. Ponadto, winorelbina znajduje zastosowanie w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) w III i IV stadium, zarówno w monoterapii, jak i w schematach wielolekowych, w zależności od stanu klinicznego pacjenta i decyzji lekarza prowadzącego.
antybiotyk antracyklinowy, chemioterapia, chemioterapia paliatywna, choroba przerzutowa, docetaksel, doksorubicyna, działanie niepożądane, epirubicyna, interakcje lekowe, kardiotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, leczenie radykalne, leczenie wielomodalne, miejscowo zaawansowany nowotwór, monoterapia, nawrót choroby, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, preparat przeciwnowotworowy, progresja choroby, przeciwwskazania do leczenia, przerzutowy rak piersi, schemat wielolekowy, schematy leczenia, skala ECOG, skala Karnofskiego, taksan, winorelbina - Leksykon chorób i schorzeń
Rak prącia – Leczenie
Rak prącia (carcinoma penis) jest rzadkim nowotworem złośliwym, którego leczenie zależy od stadium zaawansowania, lokalizacji guza, stopnia inwazji oraz ogólnego stanu pacjenta. Podstawową metodą terapii jest chirurgia, obejmująca zabiegi od obrzezania, miejscowego wycięcia zmiany, przez chirurgię mikrograficzną Mohsa, glansektomię, częściową lub całkowitą amputację prącia, aż po limfadenektomię pachwinową w przypadku przerzutów. Radioterapia (teleradioterapia z dawką 4000 cGy w 20 frakcjach lub brachyterapia) stosowana jest jako leczenie pierwotne małych guzów, uzupełniające po operacji lub paliatywne. Chemioterapia, w tym schemat TIP (paklitaksel, ifosfamid, cisplatyna), jest wykorzystywana neoadiuwantowo, adiuwantowo oraz paliatywnie, a immunoterapia (imiquimod, inhibitory punktów kontrolnych, terapie adoptywne, szczepionki przeciw HPV) stanowi nowoczesne uzupełnienie terapii, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby.
5-fluorouracyl, amputacja prącia, brachyterapia, carcinoma in situ, chemioradioterapia, chemioterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia miejscowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, chirurgia Mohsa, chirurgia onkologiczna, choroba Bowena, cisplatyna, glansektomia, ifosfamid, imikwimod, immunoterapia, inhibitory punktów kontrolnych, krioterapia, laseroterapia, leczenie zachowawcze, limfadenektomia, neoplazja śródnabłonkowa prącia, nowotwór złośliwy, obrzezanie, paklitaksel, radioterapia, rak prącia, teleradioterapia, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, typ histopatologiczny, wirus HPV, wycięcie miejscowe, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Mitomycin Accord 20 mg
Mitomycin Accord (mitomycyna) jest cytostatykiem stosowanym w leczeniu paliatywnym zaawansowanych nowotworów, dostępny w formie proszku do sporządzania roztworu do podania dożylnego lub dopęcherzowego. W monoterapii znajduje zastosowanie w zaawansowanym przerzutowym raku żołądka oraz zaawansowanym i/lub przerzutowym raku piersi. W ramach polichemioterapii jest stosowany w niedrobnokomórkowym raku płuca oraz zaawansowanym raku trzustki. Preparat dostępny jest w dawkach 10 mg i 20 mg mitomycyny, a podanie dopęcherzowe służy profilaktyce nawrotów powierzchownego raka pęcherza moczowego po resekcji przezcewkowej (TURBT).
chemioterapia paliatywna, chemioterapia wielolekowa, cytostatyk, infuzja dożylna, leczenie paliatywne, leczenie paliatywne nowotworów, lek przeciwnowotworowy, lekarz specjalista, mitomycyna, niedrobnokomórkowy rak płuca, podanie dopęcherzowe, podanie dożylne, polichemioterapia, proszek do sporządzania roztworu, przerzutowy rak piersi, przerzutowy rak żołądka, rak pęcherza moczowego, rak trzustki, resekcja przezcewkowa, TURBT, właściwości cytotoksyczne, właściwości mutagenne, wznowa miejscowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Farmorubicin PFS 2 mg/ml (10 mg/5 ml, 50 mg/25 ml, 200 mg/100 ml)
Farmorubicin PFS, zawierający chlorowodorek epirubicyny w stężeniu 2 mg/ml, jest stosowany w terapii przeciwnowotworowej w różnych wskazaniach onkologicznych, w tym w raku pęcherza moczowego, raku piersi (wczesnym, zaawansowanym i z przerzutami), nowotworach przewodu pokarmowego (rak żołądka, połączenia przełykowo-żołądkowego, trzustki, okrężnicy i odbytnicy), nowotworach głowy i szyi, białaczkach, chłoniakach nieziarniczych, ziarnicy złośliwej, szpiczaku mnogim oraz nowotworach płuc (niedrobnokomórkowym i drobnokomórkowym). Dawkowanie jest indywidualizowane, a lek dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 5 ml (10 mg), 25 ml (50 mg) i 100 ml (200 mg). Preparat zawiera istotne ilości sodu: odpowiednio 17,7 mg, 88,5 mg i 354 mg na fiolkę, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie. Farmorubicin PFS jest podawany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych z odpowiednim monitoringiem.
białaczka, chemioterapia paliatywna, chłoniak nieziarniczy, chlorowodorek epirubicyny, choroba Hodgkina, drobnokomórkowy rak płuca, indukcja remisji, leczenie neoadjuwantowe, leczenie skojarzone, mięsak tkanek miękkich, niedrobnokomórkowy rak płuca, nowotwór głowy i szyi, nowotwór układu krwiotwórczego, pochodne platyny, rak jajnika, rak okrężnicy i odbytnicy, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak piersi z przerzutami, rak połączenia przełykowo-żołądkowego, rak trzustki, rak żołądka, schemat ECF, schemat FEC, schemat PEFG, szpiczak mnogi, terapia adjuwantowa, terapia paliatywna, ziarnica złośliwa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Leczenie
Rak jelita grubego, trzeci pod względem częstości występowania nowotwór na świecie, wymaga indywidualizacji leczenia w oparciu o stadium zaawansowania, lokalizację guza (okrężnica lub odbytnica) oraz stan pacjenta. Podstawą terapii jest chirurgia, obejmująca polipektomię, częściową lub całkowitą kolektomię, wykonywaną metodą otwartą, laparoskopową lub robotową. Chemioterapia systemowa, stosowana adjuwantowo, neoadjuwantowo lub paliatywnie, wykorzystuje schematy wielolekowe takie jak FOLFOX, FOLFIRI, CAPOX czy FOLFOXIRI, z lekami 5-fluorouracyl (5-FU), kapecytabiną, oksaliplatyną i irynotekanem. Radioterapia, szczególnie w raku odbytnicy, stosowana jest przed- i pooperacyjnie oraz paliatywnie, z wykorzystaniem technik IMRT i SBRT. Terapie celowane (anty-VEGF, anty-EGFR) wymagają oceny statusu genów KRAS/NRAS, a immunoterapia jest efektywna u pacjentów z MSI-H/dMMR, stosując inhibitory punktów kontrolnych (pembrolizumab, niwolumab, ipilimumab).
ablacja przerzutów, bewacyzumab, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, chirurgia laparoskopowa, chirurgia robotowa, fluorouracyl, immunoterapia, infuzja tętnicza wątrobowa, inhibitor punktów kontrolnych, kolektomia całkowita, kolektomia częściowa, leczenie chirurgiczne, leczenie paliatywne, niestabilność mikrosatelitarna, polipektomia, radiochemioterapia, radioembolizacja, radioterapia, rak jelita grubego, stadium zaawansowania nowotworu, stomia, terapia CAR-T, terapia celowana