radioembolizacja
Radioembolizacja to zaawansowana, małoinwazyjna procedura medyczna stosowana głównie w leczeniu guzów wątroby, zarówno pierwotnych (jak rak wątrobowokomórkowy), jak i przerzutowych. Metoda ta łączy elementy embolizacji naczyniowej z radioterapią wewnętrzną, dostarczając bezpośrednio do guza cząstki radioaktywne, najczęściej itr-90 (Y-90) lub holm-166 (Ho-166).
Zabieg polega na wprowadzeniu poprzez tętnicę udową cewnika, który jest następnie kierowany do tętnicy wątrobowej zaopatrującej zmianę nowotworową. Przez cewnik wprowadzane są mikrosfery zawierające izotop promieniotwórczy. Cząstki te, o średnicy 20-60 mikrometrów, blokują naczynia krwionośne guza i jednocześnie emitują promieniowanie beta, które niszczy komórki nowotworowe w bezpośrednim sąsiedztwie.
Radioembolizacja charakteryzuje się wysoką skutecznością przy stosunkowo niskim ryzyku powikłań systemowych, ponieważ około 90% promieniowania beta jest absorbowane w promieniu 5,3 mm od miejsca podania. W przeciwieństwie do konwencjonalnej radioterapii, umożliwia to podanie znacznie wyższej dawki promieniowania bezpośrednio do guza, oszczędzając zdrowe tkanki wątroby.
Przed właściwym zabiegiem konieczne jest wykonanie angiografii diagnostycznej oraz scyntygrafii z użyciem makroagregatów albuminy znakowanych technetem-99m, aby ocenić anatomię naczyń wątroby oraz wykluczyć możliwość przedostawania się radiofarmaceutyku do płuc lub przewodu pokarmowego. Główne wskazania do radioembolizacji obejmują nieoperacyjne guzy wątroby, progresję po chemioterapii systemowej oraz przygotowanie do resekcji wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Leczenie
Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych i drugą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych na świecie. Podstawą leczenia jest chirurgia, obejmująca polipektomię, resekcję miejscową, częściową kolektomię z zespoleniem lub kolostomię, w zależności od stadium i lokalizacji guza. Nowoczesne techniki małoinwazyjne, takie jak laparoskopia i chirurgia robotyczna, zmniejszają uraz operacyjny i ryzyko powikłań. Chemioterapia adiuwantowa, trwająca 3-6 miesięcy, jest standardem w III stadium, stosując schematy oparte na 5-fluorouracylu (5-FU), kapecytabinie, oksaliplatynie (FOLFOX, CAPOX) i irynotekanie (FOLFIRI). Radioterapia, choć rzadziej stosowana niż w raku odbytnicy, pełni rolę neoadjuwantową, adiuwantową lub paliatywną, wykorzystując zaawansowane techniki jak IMRT czy SBRT.
5-fluorouracyl, ablacja mikrofalowa, aflibercept, bewacyzumab, biomarker, cetuksymab, chemioterapia, chemioterapia neoadjuwantowa, chirurgia robotyczna, enkorafenib, immunoterapia, IMRT, inhibitor EGFR, inhibitor punktów kontrolnych, ipilimumab, irynotekan, kapecytabina, kolektomia częściowa, kolostomia, krioablacja, laparoskopia, leczenie chirurgiczne, leczenie paliatywne, leczenie uzupełniające, mutacja BRAF V600E, niestabilność mikrosatelitarna, niwolumab, nowotwór złośliwy, oksaliplatyna, panitumumab, pembrolizumab, polipektomia, radioembolizacja, radioterapia, radioterapia stereotaktyczna, rak jelita grubego, resekcja miejscowa, terapia celowana, terapia protonowa - Leksykon substancji czynnych
Stront – Właściwości farmakodynamiczne
Stront-90 (90Sr) jest izotopem promieniotwórczym emitującym promieniowanie beta, który ulega rozpadowi do itru-90 (90Y) – emitenta wysokoenergetycznego promieniowania beta o maksymalnej energii 2,28 MeV i okresie półtrwania 2,67 dnia (64,1 godziny). Itr-90 ostatecznie rozpada się do stabilnego cyrkonu-90 (90Zr). W medycynie nuklearnej stront-90 stanowi źródło itru-90 wykorzystywanego w produkcji radiofarmaceutyków, takich jak ItraPol, dostępnych w roztworze chlorku itru o aktywności od 0,925 do 37 GBq na fiolkę (46–1840 ng itru). Same związki strontu-90 i itru-90 nie wykazują bezpośredniego działania farmakodynamicznego, które ujawnia się dopiero po znakowaniu nośników biologicznych (przeciwciał, peptydów, mikrosfer), co umożliwia selektywne dostarczanie promieniowania do tkanek docelowych i minimalizację uszkodzeń tkanek zdrowych.
chlorek itru, cyrkon-90, działanie cytotoksyczne, guz neuroendokrynny, guz wątroby, itr-90, ItraPol, kwas solny, medycyna nuklearna, molekuła nośnikowa, nowotwór limfoproliferacyjny, prekursor radiofarmaceutyczny, promieniowanie beta, radioembolizacja, radioimmunoterapia, stront-90, tkanka docelowa, uszkodzenie DNA - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne – Leczenie
Guzy neuroendokrynne (NET) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek neuroendokrynnych, najczęściej lokalizujących się w przewodzie pokarmowym, trzustce i płucach. Podstawą leczenia jest chirurgia, która w przypadku guzów resekcyjnych może prowadzić do całkowitego wyleczenia, a także zabiegi cytoredukcyjne i resekcje przerzutów wątroby. Farmakoterapia obejmuje analogi somatostatyny (oktreotyd LAR, lanreotyd) stosowane w dawkach miesięcznych, które kontrolują objawy hormonalne i spowalniają progresję guza. Terapie celowane, takie jak ewerolimus (inhibitor mTOR), sunitynib (inhibitor kinazy tyrozynowej) i kabozantynib, są stosowane w zaawansowanych, dobrze zróżnicowanych NET, szczególnie trzustki, wykazując wydłużenie czasu do progresji choroby. Chemioterapia jest zarezerwowana dla guzów wysokiego stopnia złośliwości (G3) i obejmuje schematy z kapecytabiną i temozolomidem (CapTem) oraz cisplatyną/karboplatyną z etopozydem. Peptydowa terapia receptorowa radioizotopowa (PRRT) z lutetem Lu-177 dotatate jest skuteczną opcją dla pacjentów z ekspresją receptorów somatostatynowych, podawana w 4 dawkach co 8 tygodni, znacząco poprawiając czas przeżycia wolnego od progresji.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, analog somatostatyny, angiogeneza, avelumab, badanie kliniczne, chemioterapia, chemoembolizacja przeztętnicza, chromogranina A, embolizacja tętnicy wątrobowej, ewerolimus, funkcjonalny guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny, immunoterapia, indeks proliferacyjny Ki-67, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych, kabozantynib, komórka neuroendokrynna, krioablacja, lanreotyd, leczenie chirurgiczne, lutet Lu-177 dotatate, oktreotyd LAR, pembrolizumab, przerzut do wątroby, radioembolizacja, rak neuroendokrynny, rak z komórek Merkla, receptor somatostatynowy, stopień zaawansowania, stopień zróżnicowania, streptozocyna, sunitynib, telotristat, temozolomid, zabieg cytoredukcyjny, zespół rakowiaka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych – Leczenie
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to agresywny nowotwór wymagający wielospecjalistycznego podejścia terapeutycznego, uwzględniającego lokalizację guza, stopień zaawansowania oraz stan pacjenta. Podstawową metodą leczenia jest chirurgia, jednak tylko 10-20% chorych kwalifikuje się do resekcji. Zabiegi operacyjne obejmują resekcję dróg żółciowych, częściową hepatektomię, procedurę Whipple’a oraz rozszerzone resekcje w przypadku guzów typu Klatskina. W wybranych przypadkach wczesnego stadium wnękowego raka dróg żółciowych możliwy jest przeszczep wątroby według protokołu Mayo Clinic, poprzedzony chemioterapią i chemioradioterapią. W nieresekcyjnych przypadkach stosuje się leczenie paliatywne, takie jak bypass żółciowy, stentowanie dróg żółciowych czy przezskórny drenaż żółciowy. Radioterapia (EBRT, brachyterapia, terapia protonowa) może być stosowana neoadjuwantowo, adjuwantowo, samodzielnie lub paliatywnie, często w połączeniu z terapią hipertermiczną i radiouczulaczami.
5-fluorouracyl, ablacja o częstotliwości radiowej, blokada splotu trzewnego, brachyterapia, chemoembolizacja, chirurg onkologiczny, cholangiocarcinoma, cisplatyna, częściowa hepatektomia, drenaż żółciowy, durwalumab, futibatinib, gastroenterolog, gemcytabina, guz Klatskina, hepatolog, infigratinib, infuzja do tętnicy wątrobowej, inhibitor BRAF, inhibitor FGFR2, inhibitor PD-1, inhibitor punktu kontrolnego, iwosidenib, kapecytabina, mutacja BRAF V600E, mutacja IDH1, oksaliplatyna, onkolog kliniczny, pankreatoduodenektomia, pembrolizumab, pemigatinib, procedura Whipple’a, przeszczep wątroby, radioembolizacja, radioterapeuta, radiouczulacz, rak dróg żółciowych, resekcja, resekcja dróg żółciowych, rozszerzona resekcja, stent dróg żółciowych, terapia adjuwantowa, terapia anty-HER2, terapia fotodynamiczna, terapia neoadjuwantowa, terapia protonowa, trastuzumab, wewnątrzwątrobowy rak dróg żółciowych, zespół wielospecjalistyczny, zewnętrzna radioterapia wiązką - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Leczenie
Zespół rakowiczy (carcinoid syndrome) jest wynikiem nadmiernego wydzielania serotoniny i innych hormonów przez neuroendokrynne guzy (NET), najczęściej zlokalizowane w środkowej części przewodu pokarmowego z przerzutami do wątroby. Objawy kliniczne obejmują zaczerwienienie skóry, biegunkę, skurcze oskrzeli oraz rozwój choroby sercowo-naczyniowej. Podstawą leczenia jest chirurgiczne usunięcie guza pierwotnego lub przerzutów, co może prowadzić do całkowitego wyleczenia lub złagodzenia objawów. W przypadku nieoperacyjnych zmian stosuje się debulking, embolizację wątroby, ablację oraz farmakoterapię analogami somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd), które kontrolują objawy u 50-70% pacjentów i spowalniają progresję guza. Dawkowanie analogów somatostatyny obejmuje formy długodziałające podawane co miesiąc oraz szybkie formy podskórne stosowane w sytuacjach nagłych, np. przełomu rakowiczego. Telotristat (250 mg trzy razy dziennie) jest stosowany w biegunce opornej na analogi somatostatyny, redukując częstość wypróżnień u 40% pacjentów. Ewerolimus, inhibitor mTOR, w połączeniu z oktreotydem LAR wydłuża czas wolny od progresji u zaawansowanych NET.
5-HIAA, ablacja o częstotliwości radiowej, analog somatostatyny, biegunka, chemoembolizacja, choroba sercowa w zespole rakowiczym, debulking, ewerolimus, guz neuroendokrynny, inhibitor mTOR, interferon alfa, kamica dróg żółciowych, krioablacja, lanreotyd, leczenie objawowe, lutet-177, nadmierne wydzielanie hormonów, oktreotyd, paltusotyna, pelagra, przełom rakowiczy, przerzut do wątroby, radioembolizacja, receptor somatostatyny, resekcja guza, serotonina, skurcz oskrzeli, streptozocyna, sunitynib, telotristat, temozolomid, zaczerwienienie skóry, zespół rakowiczy, złagodzenie objawów - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Leczenie
Guzy neuroendokrynne trzustki (pNET) wymagają wielokierunkowego podejścia terapeutycznego, uwzględniającego typ guza, stopień zaawansowania, lokalizację oraz stan pacjenta. Leczenie chirurgiczne pozostaje podstawą terapii, z resekcją zalecaną dla guzów >2 cm, inwazyjnych lub z zajęciem węzłów chłonnych, natomiast guzy ≤2 cm mogą być monitorowane. Terapie systemowe obejmują analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd) skuteczne w kontrolowaniu objawów hormonalnych i wzrostu guza, a także terapię celowaną: ewerolimus (inhibitor mTOR), sunitynib i kabozantynib (inhibitory kinaz tyrozynowych) wykazujące wydłużenie czasu przeżycia wolnego od progresji (od 5,5 do 13,8 miesiąca). Peptydowa terapia radioizotopowa (PRRT) z lutecium Lu-177 dotatate jest skuteczna u pacjentów z ekspresją receptorów somatostatyny, poprawiając kontrolę choroby i jakość życia. Chemioterapia (np. CAPTEM z medianą PFS 22,7 miesiąca) stosowana jest w guzach zaawansowanych, szczególnie słabo zróżnicowanych lub z wysokim indeksem Ki-67.
ablacja mikrofalowa, ablacja prądem o częstotliwości radiowej, analog somatostatyny, badanie kliniczne, chemoembolizacja przeztętnicza, dystalna pankreatektomia, embolizacja tętnicy wątrobowej, enukleacja, ewerolimus, gastrinoma, guz neuroendokrynny trzustki, immunoterapia, indeks Ki-67, inhibitor pompy protonowej, inhibitor punktów kontrolnych, insulinoma, kabozantynib, krioablacja, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, operacja Whipple’a, pembrolizumab, peptydowa terapia radioizotopowa, przełom rakowiaka, przerzut do wątroby, radioembolizacja, resekcja chirurgiczna, resekcja wątroby, sunitynib, terapia celowana, transplantacja wątroby, VIPoma - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita grubego – Leczenie
Rak jelita grubego, trzeci pod względem częstości występowania nowotwór na świecie, wymaga indywidualizacji leczenia w oparciu o stadium zaawansowania, lokalizację guza (okrężnica lub odbytnica) oraz stan pacjenta. Podstawą terapii jest chirurgia, obejmująca polipektomię, częściową lub całkowitą kolektomię, wykonywaną metodą otwartą, laparoskopową lub robotową. Chemioterapia systemowa, stosowana adjuwantowo, neoadjuwantowo lub paliatywnie, wykorzystuje schematy wielolekowe takie jak FOLFOX, FOLFIRI, CAPOX czy FOLFOXIRI, z lekami 5-fluorouracyl (5-FU), kapecytabiną, oksaliplatyną i irynotekanem. Radioterapia, szczególnie w raku odbytnicy, stosowana jest przed- i pooperacyjnie oraz paliatywnie, z wykorzystaniem technik IMRT i SBRT. Terapie celowane (anty-VEGF, anty-EGFR) wymagają oceny statusu genów KRAS/NRAS, a immunoterapia jest efektywna u pacjentów z MSI-H/dMMR, stosując inhibitory punktów kontrolnych (pembrolizumab, niwolumab, ipilimumab).
ablacja przerzutów, bewacyzumab, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, chirurgia laparoskopowa, chirurgia robotowa, fluorouracyl, immunoterapia, infuzja tętnicza wątrobowa, inhibitor punktów kontrolnych, kolektomia całkowita, kolektomia częściowa, leczenie chirurgiczne, leczenie paliatywne, niestabilność mikrosatelitarna, polipektomia, radiochemioterapia, radioembolizacja, radioterapia, rak jelita grubego, stadium zaawansowania nowotworu, stomia, terapia CAR-T, terapia celowana - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątrobowokomórkowy – Leczenie
Rak wątrobowokomórkowy (HCC) stanowi 75-90% pierwotnych nowotworów wątroby i wymaga wielodyscyplinarnego podejścia terapeutycznego uwzględniającego stadium choroby, funkcję wątroby oraz stan ogólny pacjenta. W leczeniu wczesnego stadium preferowana jest resekcja chirurgiczna u pacjentów bez marskości lub z marskością klasy A wg Child-Pugh, z 5-letnim przeżyciem >60%, choć nawroty sięgają 70%. Przeszczepienie wątroby, kwalifikowane wg kryteriów mediolańskich (pojedynczy guz ≤ 5 cm lub do 3 guzów ≤ 3 cm, AFP ≤ 500 μg/L, brak inwazji naczyniowej), zapewnia 5-letnie przeżycie >75% i niskie ryzyko nawrotów (<15%). Metody ablacyjne (RFA, MWA, PEI) są skuteczne zwłaszcza w guzach ≤ 2 cm, osiągając całkowitą odpowiedź radiologiczną do 97,2%. Terapie lokoregionalne, takie jak TACE (z chemioterapeutykami: doksorubicyna, cisplatyna, mitomycyna C) i radioembolizacja (Y-90), stosowane są w stadium pośrednim (BCLC B), poprawiając przeżycie i jakość życia pacjentów.
ablacja, ablacja mikrofalowa, ablacja prądem o częstotliwości radiowej, ablacja termiczna, alfa-fetoproteina, atezolizumab, chirurg transplantacyjny, durwalumab, hepatektomia, hepatolog, iniekcja etanolu, inwazja naczyniowa, kabozantynib, kryteria mediolańskie, lenvatinib, marskość wątroby, niwolumab, onkolog kliniczny, opieka paliatywna, pembrolizumab, pierwotny nowotwór wątroby, podejście wielodyscyplinarne, przeszczepienie wątroby, przeztętnicza chemoembolizacja, radioembolizacja, radiolog interwencyjny, radioterapia paliatywna, rak wątrobowokomórkowy, ramucirumab, regorafenib, resekcja chirurgiczna, sorafenib, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia adjuwantowa, tremelimumab, zakrzepica żyły wrotnej - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Wskazania do stosowania
Gadoksetynian disodu (Primovist) to specjalistyczny środek kontrastowy do rezonansu magnetycznego wątroby, dostępny w stężeniu 0,25 mmol/ml w ampułkostrzykawkach o objętościach 5,0 ml (907 mg disodu gadoksetynianu), 7,5 ml (1361 mg) oraz 10,0 ml (1814 mg). Charakteryzuje się dwufazowym mechanizmem działania: fazą dynamiczną umożliwiającą ocenę unaczynienia zmian oraz fazą hepatobilarną (opóźnioną), pozwalającą na ocenę funkcji hepatocytów i różnicowanie zmian ogniskowych w miąższu wątroby. Primovist jest szczególnie przydatny w diagnostyce zmian łagodnych (ogniskowy rozrost guzkowy, gruczolak, naczyniaki), złośliwych (rak wątrobowokomórkowy, przerzuty) oraz w ocenie zmian niejednoznacznych w innych badaniach obrazowych. Produkt zawiera 11,7 mg sodu na ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
chemoembolizacja przeztętnicza, choroba przewlekła, diagnostyka obrazowa wątroby, faza opóźniona, funkcja hepatocytów, gadoksetynian disodu, gruczolak wątrobowokomórkowy, miąższ wątroby, naczyniak, obrazowanie T1-zależne, ogniskowy rozrost guzkowy, podanie dożylne, przerzut do wątroby, radioembolizacja, rak wątrobowokomórkowy, resekcja wątroby, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, wzmocnienie kontrastowe, zabieg operacyjny, zmiany chorobowe, zmiany ogniskowe wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych w okolicy wątrobowo-dwunastniczej (cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej) – Leczenie
Rak dróg żółciowych w okolicy wątrobowo-dwunastniczej (hilar cholangiocarcinoma) to agresywny nowotwór o złym rokowaniu, najczęściej diagnozowany w 6. dekadzie życia. Podstawą leczenia jest resekcja chirurgiczna z uzyskaniem marginesów wolnych od komórek nowotworowych (R0), obejmująca wycięcie zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, częściową hepatektomię oraz limfadenektomię en bloc. W zaawansowanych przypadkach stosuje się rozległe resekcje, takie jak trisekcjonektomia czy hepatopankreatoduodenektomia, często poprzedzone procedurami usprawniającymi drenaż żółciowy i zwiększającymi przyszłą pozostałość wątroby (FLR), np. embolizacją żyły wrotnej (PVE) lub metodą ALPPS. U pacjentów nieresekcyjnych rozważany jest przeszczep wątroby, poprzedzony chemioterapią i radioterapią, co może poprawić wyniki leczenia. Standardowa chemioterapia opiera się na pochodnych platyny i gemcytabinie, a w nowo zdiagnozowanych przypadkach rozważa się dodanie immunoterapii (durvalumab, pembrolizumab). Radioterapia (EBRT, brachyterapia, SBRT, protonoterapia) oraz terapia fotodynamiczna (PDT) pełnią rolę uzupełniającą i paliatywną, poprawiając kontrolę lokalną i jakość życia.
ablacja prądem radiowym, brachyterapia, chemioradioterapia, cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej, drenaż żółciowy, ERCP, futibatinib, gemcytabina, hepatektomia, inhibitory punktów kontrolnych, iwosidenib, kapecytabina, limfadenektomia, lobektomia, niestabilność mikrosatelitarna, pembrolizumab, pemigatinib, protonoterapia, przeszczep wątroby, PTC, radioembolizacja, radioterapia wiązką zewnętrzną, rak wnęki wątroby, resekcja chirurgiczna, resekcja R0, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia adiuwantowa, terapia fotodynamiczna, terapia neoadiuwantowa