embolizacja tętnicy wątrobowej
Embolizacja tętnicy wątrobowej to małoinwazyjna procedura radiologii interwencyjnej polegająca na celowanym zamknięciu wybranych naczyń krwionośnych zaopatrujących wątrobę lub jej patologiczne zmiany. Wykonywana jest przez wprowadzenie cewnika do tętnicy wątrobowej, a następnie podanie materiału embolizacyjnego (spirale, cząstki PVA, microsphery, klej tkankowy), który blokuje przepływ krwi.
Główne wskazania do embolizacji tętnicy wątrobowej obejmują leczenie nowotworów wątroby (pierwotnych i przerzutowych), kontrolę krwawienia z naczyń wątrobowych (np. po urazie lub w przypadku pęknięcia guza), oraz leczenie malformacji naczyniowych. W przypadku guzów złośliwych procedura może być wykonywana jako chemoembolizacja (TACE), gdzie podaje się jednocześnie lek przeciwnowotworowy, lub radioembolizacja, wykorzystująca cząstki radioaktywne.
Skuteczność zabiegu wynika z faktu, że guzy wątroby są zaopatrywane głównie przez tętnicę wątrobową, podczas gdy zdrowa tkanka wątrobowa otrzymuje większość krwi z żyły wrotnej. Selektywne zamknięcie naczyń prowadzi do niedokrwienia i martwicy tkanki nowotworowej przy minimalnym wpływie na prawidłowy miąższ wątroby. Procedura może być stosowana jako leczenie paliatywne, neoadjuwantowe lub jako most do transplantacji wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zespół rakowiczy jest rzadkim stanem klinicznym wywołanym przez przerzutowe, dobrze zróżnicowane guzy neuroendokrynne, głównie z jelita cienkiego, które wydzielają serotoninę i inne aminy biogenne. Objawy pojawiają się u około 10% pacjentów z guzami neuroendokrynnymi, zwykle przy zaawansowanej chorobie z przerzutami do wątroby. Charakterystyczne symptomy to napadowe zaczerwienienie skóry (flush), przewlekła biegunka, skurcze oskrzeli, bóle brzucha, teleangiektazje oraz objawy sercowe, w tym tachykardia i arytmie. Najpoważniejszym powikłaniem jest choroba serca związana z zespołem rakowiaczym (CHD), występująca u około 70% pacjentów, prowadząca do uszkodzenia zastawek prawego serca i niewydolności serca. Przełom rakowiaka to stan zagrożenia życia, objawiający się intensywnym zaczerwienieniem, spadkiem ciśnienia, tachykardią i skurczem oskrzeli. Czynniki nasilające objawy to m.in. alkohol (szczególnie wino), pokarmy zawierające tyraminę i histaminę, stres oraz niektóre leki.
5-HIAA, ablacja przerzutów, amina biogenna, analog somatostatyny, antagonista serotoniny, bloker histaminy, chromogranina A, cytoredukcja, echokardiografia, embolizacja tętnicy wątrobowej, guz neuroendokrynny, interferon alfa, klonidyna, lanreotyd, lek przeciwbiegunkowy, loperamid, napadowe zaczerwienienie skóry, niedobór niacyny, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, oktreotyd, opieka paliatywna, pelagra, przełom rakowiaka, serotonina, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, telotristat, tyramina, zespół rakowiczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sandostatin 100 mcg/ml
Oktreotyd, aktywny składnik leku Sandostatin, jest syntetycznym analogiem somatostatyny o dłuższym czasie działania, wykazującym silne i selektywne hamowanie wydzielania hormonu wzrostu (GH), glukagonu oraz insuliny, z przewagą efektu na GH. W badaniach klinicznych u pacjentów z akromegalią stosowanie oktreotydu skutkowało redukcją stężenia GH o co najmniej 50% u około 90% chorych, a u 50% z nich poziom GH spadł poniżej 5 ng/ml. Lek ten nie wywołuje efektu z odbicia, co jest istotne w terapii tej grupy pacjentów. Ponadto, u zdrowych ochotników wykazano hamowanie poposiłkowego uwalniania insuliny, glukagonu, gastryny oraz TSH stymulowanego przez TRH, co potwierdza szerokie spektrum działania hormonalnego oktreotydu.
akromegalia, embolizacja tętnicy wątrobowej, farmakologia, farmakoterapia, fluorouracyl, gastryna, glukagon, gruczolak przysadki, guz hormonalnie czynny, guz neuroendokrynny żołądka, hipoglikemia, hormon tyreotropowy, hormon uwalniający tyreotropinę, hormon wzrostu, insulina, insulinopodobny czynnik wzrostu, obrzęk tkanek miękkich, oktapeptyd, oktreotyd, parestezja, serotonina, somatostatyna, streptozocyna, układ żołądkowo-jelitowo-trzustkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy rakowiakowe to rzadkie nowotwory neuroendokrynne, najczęściej lokalizujące się w przewodzie pokarmowym, charakteryzujące się powolnym wzrostem i występowaniem zespołu rakowiaka u około 10% pacjentów. Objawy zespołu obejmują zaczerwienienie twarzy, biegunkę (nawet do 10 wypróżnień dziennie), świszczący oddech i tachykardię, a w zaawansowanych stadiach mogą pojawić się choroby zastawek serca oraz przełom rakowiaka. Diagnostyka i monitorowanie objawów, takich jak częstotliwość biegunek, epizody flush, parametry życiowe i objawy odwodnienia, są kluczowe, a pielęgniarki onkologiczne odgrywają istotną rolę w edukacji pacjentów, koordynacji opieki oraz wczesnym rozpoznawaniu powikłań. Leczenie obejmuje chirurgię, podawanie analogów somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd), inhibitory syntezy serotoniny (telotristat etyl) oraz interferon-alfa, a także nowoczesne metody, takie jak peptydowa terapia radioizotopowa (PRRT) z lutetem Lu 177 oraz terapie ukierunkowane na wątrobę.
analog somatostatyny, badanie echokardiograficzne, chemoembolizacja, chirurgia cytoredukcyjna, choroba zastawki serca, embolizacja tętnicy wątrobowej, guz rakowiakowy, inhibitor syntezy serotoniny, interferon alfa, kardiomiopatia rakowiakowa, komórka neuroendokrynna, lanreotyd, napadowe zaczerwienienie skóry, niedobór witamin, niewydolność serca, nowotwór neuroendokrynny, obrzęk naczynioruchowy, oktreotyd, peptydowa terapia radioizotopowa, PRRT, przełom rakowiaka, świszczący oddech, telotristat etyl, wyrostek robaczkowy, zespół rakowiaka - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Etiologia i przyczyny
Naczyniak wątroby (hemangioma hepatis) jest najczęstszym łagodnym guzem wątroby, powstającym w wyniku wrodzonych wad rozwojowych naczyń krwionośnych, charakteryzujących się ektazją naczyń, a nie ich przerostem czy rozrostem. Etiologia pozostaje nie w pełni poznana, jednak kluczową rolę odgrywają zaburzenia angiogenezy, w tym nadekspresja VEGF i innych czynników proangiogennych. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje somatyczne w genach GNAQ i GNA11 w naczyniakach wrodzonych, oraz predyspozycje rodzinne, mogą mieć znaczenie. Istotny jest również wpływ hormonów płciowych, zwłaszcza estrogenów, które mogą stymulować wzrost zmian, choć naczyniaki zazwyczaj nie wykazują ekspresji receptorów estrogenowych i progesteronowych. Dodatkowo, terapia steroidowa i anaboliki mogą przyspieszać progresję guza. Naczyniaki najczęściej diagnozowane są u osób w wieku 30-50 lat, częściej u kobiet, a tempo wzrostu wynosi około 0,1-0,3 cm rocznie. Spożycie alkoholu nie jest czynnikiem ryzyka ich powstawania.
angiogeneza, czynnik krzepnięcia, czynnik proangiogenny, drogi żółciowe, embolizacja tętnicy wątrobowej, enukleacja, fibrynoliza, gen GNAQ, hiperplazja, hipertrofia, koagulopatia ze zużycia, łagodny guz wątroby, małopłytkowość, marskość wątroby, mutacja somatyczna, naczyniak dziecięcy, naczyniak wątroby, naczyniak wrodzony, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, niewydolność serca, olbrzymi naczyniak wątroby, przeszczepienie wątroby, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, resekcja wątroby, stres hipoksyczny, terapia steroidowa, transformacja złośliwa, VEGF, waskulogeneza, zespół Kasabacha-Merritta, zespół Klippela-Trenaunaya, zespół Oslera-Webera-Rendu - Leksykon chorób i schorzeń
Gist (guz podścieliskowy przewodu pokarmowego) – Leczenie
Chirurgiczna resekcja pozostaje podstawową metodą leczenia zlokalizowanych nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), z celem uzyskania całkowitego usunięcia guza z ujemnymi marginesami mikroskopowymi (R0). W przypadku guzów mniejszych niż 5 cm, zwłaszcza zlokalizowanych w żołądku i jelicie cienkim, preferowane są techniki minimalnie inwazyjne, takie jak laparoskopia. Dla guzów miejscowo zaawansowanych konieczna może być resekcja en bloc obejmująca sąsiednie narządy. Terapia neoadjuwantowa imatynibem (standardowa dawka 400 mg/dobę, 800 mg/dobę dla mutacji KIT eksonu 9) jest stosowana w celu zmniejszenia guza przed operacją, zwłaszcza w przypadkach dużych lub trudno dostępnych zmian. W leczeniu zaawansowanych, przerzutowych lub nawrotowych GIST, terapia celowana inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI) stanowi standard, z imatynibem jako lekiem pierwszego rzutu, sunitynibem i regorafenibem jako terapiami kolejnych linii, a awapritynibem dedykowanym mutacji PDGFRA D842V. Ripretynib jest wskazany w leczeniu czwartego rzutu u pacjentów z progresją po trzech lub więcej TKI.
ablacja radiofalowa, awapritynib, badanie kliniczne, chirurgia cytoredukcyjna, działanie niepożądane, embolizacja tętnicy wątrobowej, imatynib, immunoterapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, medycyna precyzyjna, nawrót miejscowy, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, opieka paliatywna, profilowanie molekularne, przeżycie wolne od progresji, pseudotorebka, regorafenib, resekcja en bloc, ripretynib, sunitynib, technika minimalnie inwazyjna, terapia adjuwantowa, terapia celowana, terapia neoadjuwantowa, test genomowy, ujemne marginesy mikroskopowe, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne – Leczenie
Guzy neuroendokrynne (NET) to heterogenna grupa nowotworów wywodzących się z komórek neuroendokrynnych, najczęściej lokalizujących się w przewodzie pokarmowym, trzustce i płucach. Podstawą leczenia jest chirurgia, która w przypadku guzów resekcyjnych może prowadzić do całkowitego wyleczenia, a także zabiegi cytoredukcyjne i resekcje przerzutów wątroby. Farmakoterapia obejmuje analogi somatostatyny (oktreotyd LAR, lanreotyd) stosowane w dawkach miesięcznych, które kontrolują objawy hormonalne i spowalniają progresję guza. Terapie celowane, takie jak ewerolimus (inhibitor mTOR), sunitynib (inhibitor kinazy tyrozynowej) i kabozantynib, są stosowane w zaawansowanych, dobrze zróżnicowanych NET, szczególnie trzustki, wykazując wydłużenie czasu do progresji choroby. Chemioterapia jest zarezerwowana dla guzów wysokiego stopnia złośliwości (G3) i obejmuje schematy z kapecytabiną i temozolomidem (CapTem) oraz cisplatyną/karboplatyną z etopozydem. Peptydowa terapia receptorowa radioizotopowa (PRRT) z lutetem Lu-177 dotatate jest skuteczną opcją dla pacjentów z ekspresją receptorów somatostatynowych, podawana w 4 dawkach co 8 tygodni, znacząco poprawiając czas przeżycia wolnego od progresji.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, analog somatostatyny, angiogeneza, avelumab, badanie kliniczne, chemioterapia, chemoembolizacja przeztętnicza, chromogranina A, embolizacja tętnicy wątrobowej, ewerolimus, funkcjonalny guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny, immunoterapia, indeks proliferacyjny Ki-67, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych, kabozantynib, komórka neuroendokrynna, krioablacja, lanreotyd, leczenie chirurgiczne, lutet Lu-177 dotatate, oktreotyd LAR, pembrolizumab, przerzut do wątroby, radioembolizacja, rak neuroendokrynny, rak z komórek Merkla, receptor somatostatynowy, stopień zaawansowania, stopień zróżnicowania, streptozocyna, sunitynib, telotristat, temozolomid, zabieg cytoredukcyjny, zespół rakowiaka - Leksykon chorób i schorzeń
Guz rakowiowy – Leczenie
Guzy rakowiakowe (neuroendokrynne) to rzadkie nowotwory rozwijające się głównie w przewodzie pokarmowym i płucach. Podstawą leczenia jest chirurgia, która w przypadku wczesnego wykrycia umożliwia całkowitą resekcję i potencjalne wyleczenie. W zaawansowanych stadiach stosuje się operacje cytoredukcyjne (debulking) oraz leczenie ukierunkowane na przerzuty do wątroby, takie jak embolizacja tętnicy wątrobowej, chemoembolizacja, ablacja radiowa i krioablacja. W terapii farmakologicznej kluczową rolę odgrywają analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd), które hamują wydzielanie hormonów i spowalniają wzrost guza, skuteczne u 50-70% pacjentów. Telotristat, inhibitor hydroksylazy tryptofanu, jest stosowany w przypadku opornej na analogi somatostatyny biegunki. Zaawansowane guzy z ekspresją receptorów somatostatyny mogą być leczone peptydową terapią radioizotopową (PRRT), która zmniejsza ryzyko progresji choroby nawet o 72% (badanie NETTER-2).
ablacja radiowa, analog somatostatyny, angiogeneza, chemoembolizacja, chirurgia cytoredukcyjna, debulking, embolizacja tętnicy wątrobowej, ewerolimus, guz rakowiakowy, hydroksylaza tryptofanu, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa, krioablacja, kryzys rakowiakowy, lanreotyd, lutet-177, niestabilność hemodynamiczna, oktreotyd, peptydowa terapia radioizotopowa, przerzuty do kości, przerzuty do wątroby, receptor somatostatyny, resekcja chirurgiczna, skurcz oskrzeli, sunitynib, szlak mTOR, telotristat, układ neuroendokrynny, zaczerwienienie skóry, zespół rakowiaka - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Leczenie
Guzy neuroendokrynne trzustki (pNET) wymagają wielokierunkowego podejścia terapeutycznego, uwzględniającego typ guza, stopień zaawansowania, lokalizację oraz stan pacjenta. Leczenie chirurgiczne pozostaje podstawą terapii, z resekcją zalecaną dla guzów >2 cm, inwazyjnych lub z zajęciem węzłów chłonnych, natomiast guzy ≤2 cm mogą być monitorowane. Terapie systemowe obejmują analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd) skuteczne w kontrolowaniu objawów hormonalnych i wzrostu guza, a także terapię celowaną: ewerolimus (inhibitor mTOR), sunitynib i kabozantynib (inhibitory kinaz tyrozynowych) wykazujące wydłużenie czasu przeżycia wolnego od progresji (od 5,5 do 13,8 miesiąca). Peptydowa terapia radioizotopowa (PRRT) z lutecium Lu-177 dotatate jest skuteczna u pacjentów z ekspresją receptorów somatostatyny, poprawiając kontrolę choroby i jakość życia. Chemioterapia (np. CAPTEM z medianą PFS 22,7 miesiąca) stosowana jest w guzach zaawansowanych, szczególnie słabo zróżnicowanych lub z wysokim indeksem Ki-67.
ablacja mikrofalowa, ablacja prądem o częstotliwości radiowej, analog somatostatyny, badanie kliniczne, chemoembolizacja przeztętnicza, dystalna pankreatektomia, embolizacja tętnicy wątrobowej, enukleacja, ewerolimus, gastrinoma, guz neuroendokrynny trzustki, immunoterapia, indeks Ki-67, inhibitor pompy protonowej, inhibitor punktów kontrolnych, insulinoma, kabozantynib, krioablacja, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, operacja Whipple’a, pembrolizumab, peptydowa terapia radioizotopowa, przełom rakowiaka, przerzut do wątroby, radioembolizacja, resekcja chirurgiczna, resekcja wątroby, sunitynib, terapia celowana, transplantacja wątroby, VIPoma