Właściwości farmakodynamiczne oktreotydu

Oktreotyd, substancja czynna produktu leczniczego Sandostatin, należy do grupy farmakoterapeutycznej somatostatyny i jej analogów (kod ATC: H01CB02). Jest to syntetyczny oktapeptyd, będący pochodną naturalnie występującej somatostatyny, charakteryzujący się podobnymi właściwościami farmakologicznymi, ale istotnie dłuższym okresem działania w organizmie. Podstawowym mechanizmem działania oktreotydu jest hamowanie patologicznie zwiększonego wydzielania hormonu wzrostu (GH) oraz peptydów i serotoniny uwalnianych przez wewnątrzwydzielniczy układ żołądkowo-jelitowo-trzustkowy (GEP). ¹

Różnice w działaniu względem somatostatyny

W badaniach na zwierzętach wykazano, że oktreotyd wykazuje silniejsze niż somatostatyna działanie hamujące na uwalnianie hormonu wzrostu, glukagonu i insuliny. Charakteryzuje się przy tym większą selektywnością w hamowaniu hormonu wzrostu i glukagonu. ²

Istotną różnicą w porównaniu z somatostatyną jest fakt, że oktreotyd hamuje przede wszystkim uwalnianie GH, a w mniejszym stopniu insuliny. Co ważne, jego podanie nie wywołuje tzw. „efektu z odbicia”, polegającego na hipersekrecji hormonów (przede wszystkim GH) u pacjentów z akromegalią. ³

Działanie u zdrowych ochotników

Badania przeprowadzone u zdrowych ochotników wykazały, że oktreotyd hamuje szereg fizjologicznych procesów hormonalnych:

• Uwalnianie hormonu wzrostu (GH) stymulowane argininą, wysiłkiem fizycznym oraz hipoglikemią wywołaną przez insulinę ⁴
• Poposiłkowe uwalnianie insuliny, glukagonu, gastryny i innych peptydów wytwarzanych przez wewnątrzwydzielniczy układ żołądkowo-jelitowo-trzustkowy ⁵
• Uwalnianie insuliny i glukagonu stymulowane przez argininę ⁶
• Uwalnianie hormonu tyreotropowego (TSH) stymulowane przez hormon uwalniający tyreotropinę (TRH) ⁷

Zastosowanie kliniczne i efekty terapeutyczne

Akromegalia

U pacjentów z akromegalią stosowanie produktu leczniczego Sandostatin prowadzi do zmniejszenia stężenia hormonu wzrostu (GH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1) w osoczu. Efekt ten jest wyraźnie widoczny u około 90% pacjentów, u których osiąga się redukcję stężenia GH o co najmniej 50%. Co istotne, u około 50% leczonych pacjentów obserwuje się zmniejszenie stężenia GH w surowicy poniżej wartości 5 ng/ml. ⁸

Działanie kliniczne leku Sandostatin u pacjentów z akromegalią obejmuje znaczące zmniejszenie nasilenia typowych objawów chorobowych, takich jak:

• Bóle głowy – często uciążliwy i uporczywy objaw akromegalii
• Obrzęk skóry i tkanek miękkich – charakterystyczny dla zmian zewnętrznych
• Nadmierne pocenie się – wynikające z zaburzeń metabolicznych
• Bóle stawów – wynikające z przebudowy tkanki kostnej i chrzęstnej
• Parestezje – zaburzenia czucia obwodowego

Te korzyści terapeutyczne obserwuje się u większości pacjentów leczonych tym produktem. ⁹

Dodatkową korzyścią terapeutyczną u pacjentów z dużymi gruczolakami przysadki jest możliwość zmniejszenia masy guza w wyniku leczenia produktem leczniczym Sandostatin. ¹⁰

Hormonalnie czynne guzy żołądka, jelit i trzustki

Oktreotyd, dzięki swoim różnorodnym właściwościom hormonalnym, skutecznie modyfikuje objawy kliniczne u pacjentów z hormonalnie czynnymi guzami układu pokarmowego. Terapia produktem leczniczym Sandostatin prowadzi do poprawy klinicznej i ustępowania objawów chorobowych nawet u pacjentów, u których wcześniejsze metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. ¹¹

Skuteczność leku obserwowano nawet po niepowodzeniu takich metod terapeutycznych jak:

• Zabiegi operacyjne – podstawowa metoda leczenia guzów neuroendokrynnych
• Embolizacja tętnicy wątrobowej – metoda wykorzystywana w przypadku przerzutów do wątroby
• Chemioterapia – w tym leczenie z zastosowaniem streptozocyny i 5-fluorouracylu

Leczenie produktem Sandostatin prowadzi do ustąpienia objawów klinicznych związanych z nadmiernym wydzielaniem hormonów przez hormonalnie czynne guzy, poprawiając tym samym jakość życia pacjentów. ¹²