zaburzenie teratogenne

Zaburzenie teratogenne to stan, w którym czynniki zewnętrzne, zwane teratogenami, powodują nieprawidłowości rozwojowe u rozwijającego się płodu. Teratogeny mogą obejmować leki, chemikalia, czynniki fizyczne, infekcje oraz choroby matki, które zaburzają prawidłowy rozwój embrionalny i płodowy.

Skutki działania teratogenów są zależne od fazy rozwojowej, w której dochodzi do ekspozycji. Szczególnie krytyczny jest okres organogenezy (3-8 tydzień ciąży), kiedy formują się narządy płodu. Zaburzenia teratogenne mogą prowadzić do wad wrodzonych, zaburzeń wzrostu, nieprawidłowości funkcjonalnych czy nawet śmierci płodu.

Do najlepiej poznanych teratogenów należą: alkohol etylowy (powodujący Płodowy Zespół Alkoholowy), niektóre leki przeciwpadaczkowe, retinoidy, talidomid, niektóre antybiotyki, a także infekcje wirusowe jak różyczka czy cytomegalia. Mechanizmy teratogennego działania obejmują m.in. zaburzenia migracji komórek, apoptozy, proliferacji komórkowej czy angiogenezy.

Profilaktyka zaburzeń teratogennych opiera się na unikaniu znanych teratogenów podczas ciąży, odpowiedniej suplementacji (np. kwas foliowy), monitorowaniu chorób przewlekłych matki oraz poradnictwie przedkoncepcyjnym. Diagnostyka prenatalna umożliwia wczesne wykrycie niektórych wad związanych z działaniem teratogenów.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl